μό. Ἱππόδαμος Ἢ πολεοδομία ἀποτελεῖ κλάδον τῆς τεχνικῆς ἐπιστήμης καὶ ἀσχολεῖται μὲ τὴν ἐκπόνηση σχεδίων γιὰ τὴν ἵδρυση, ἐπέκταση καὶ διαρρύθμιση πόλεων καὶ τὴν διούκησή τους. Ἢ ῥυμοτομία, ὡς τμῆμα τῆς πολεοδομίας, χαράσσει καὶ διανοίγει δρόμους δάσει σχεδίου καὶ διαιρεῖ τὶς πόλεις σὲ κανονικὰ τμήματα, τετραγωνικὰ συνήθως. Ἢ σημασία τῆς πολεοδομίας, γνωστὴ στοὺς Ἕλληνες παλαιόθεν, καθίσταται ὁσημέραι αἰσθητότερη ἐξαιτίας τοῦ συνεχῶς αὐξανόμενου πληθυσμοῦ τῶν πόλεων καὶ τῶν κυκλοφοριακῶν ἀναγκῶν. Πατὴρ τῆς πολεοδομίας εἶναι ὁ Μιλήσιος ἀρχιτέκτων ἱππόδαμος, ὁ γιὸς τοῦ Εὐρυφῶντος, ὁ ὁποῖος «ἐφεῦρε τὴν ῥυμοτομικὴν διαίρεσιν τῶν πόλεων καὶ τὴν ἐφήρμοσεν ἐπὶ τοῦ Πειραιῶς» (Αριστοτέλης), τῶν Θουρίων καί, «ὡς φασίν», τῆς Ρόδου (Στράδων). Μὲ δάση «τὸν νεώτερον ἱπποδάμειον τρόπον», τὴν «ἱπποδάμειον νέμησιν» ὅπως ἐπεκράτησε νὰ λέγεται ἐπὶ καλῶς κτιομένων πόλεων, κτίσθηκε καὶ ἡ Ὄλυνθος, στὴν ὁποίαν οἱ ἀνασκαφές μᾶς παρέσχον λεπτομερῆ στοιχεῖα περὶ τοῦ σχεδίου πόλεως, ποὺ ἐφήρμοζε ὁ πολεοδόμος. Ἧ «ἱπποδάμειος νέμησις» προέόλεπε τὴν χάραξη παραλλήλων καὶ καθέτων. δρόμων μεγάλου πλάτους, τὸν ἀκριόδῆ καθορισμὸ τῶν χώρων ποὺ θὰ κατελάμδαναν τὰ ἱερά, τὰ δημόσια καταστήματα καὶ οἱ ἰδιωτικὲς οἰκίες καί, τὸ κυΟιώτερο, τὴν μὲ γεωμετρικὴν ἀκρίδεια χάραξη τῶν οἰκοδομικῶν τετραγώνων καὶ τὴν διαίρεσή τους σὲ ἀκριδῶς ἴσα οἰκόπεδα. Ἢ ἀνοικοδόμηση τοῦ Πειραιῶς ἀνετέθη στὸν ̓Ιππόδαμο ἀπὸ τὸν Περικλέα, ὁ ὁποῖος ἀνεγνώριζε τὶς ἀρχιτεκτονικὲς καὶ πολεοδομικὲς ἱκανότητες τοῦ Μιλησίου. Τὰ ὀχυρωματικὰ καὶ λιμενικὰ ἔργα τοῦ Πειραιῶς εἶχαν ἀρχίσει 6έδαια πολὺ παλαιότερα, ἀπὸ τὸν Θεμιστοκλέα, ὃ ὁποῖος πρῶτος ἀντελήφθη τὴν τεράστια σημασία τοῦ λιμένος γιὰ τὴν ἀνάδειξη τῶν ̓Αθηνῶν σὲ πρώτη δύναμη" ἐπερατώθησαν ὅμως ἀπὸ τὸν ̓Ιππόδαμο. Ἢ νέα πόλη κτίσθηκε στὸν ἐπίπεδο χῶρο, ποὺ ἁπλώνεται μεταξὺ Ζέας καὶ Κανθάρου καὶ περιέλαδε τοὺς τρεῖς φυσικοὺς λιμένες, τὸν λόφο τῆς Μουνιχίας καὶ ὁλόκληρη τὴν πειραϊκὴ χερσόνησο, τὴν ̓Ακτήν, ὅπως λεγόταν καὶ λέγεται. Τὸ σχέδιο τῆς πόλεως χαράχθηκε στὸ ἔδαφος ἀπ’ τὸν ἴδιο τὸν “Ιππόδαμο, διεχρίνετο δὲ γιὰ τὴν μεγάλη κανονικότητα τῶν γραμμῶν του. Ο πολεοδόμος ἔταμε τὸν χῶρο διὰ παραλλήλων καὶ καθέτων ὁδῶν καὶ τὸν διῄρεσε κατόπιν σὲ οἰκοδομικὰ τετράγωνα καὶ οἰκόπεδα. Γνωρίζοντας ὅτι θὰ προκληθοῦν ἀντιὁράσεις ἐκ μέρους κακῶν πολιτῶν, ποὺ δὲν ἐνδιαφέρονται παρὰ μόνο γιὰ τὰ ἀτομικά τους συμφέροντα, ἔδωσε πρῶτος τὸ καλὸ παράδειγμα, ἐκχωρῶντας στὴν πόλη τὴν ἰδιόκτητη οἰκία του, κάτι ποὺ δρῆκε πλήρη ἀνταπόκριση. Όσον ἀφορᾶ στὶς δαπάνες, αὐτὲς καλύφθηκαν κατὰ ἕνα μικρὸ μέρος ἀπὸ κρατικὲς χορηγίες, κυρίως ὅμως ἀπὸ τὶς γενναιόδωρες προσφορὲς τῶν ̓Αθηναίων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι στὴν περίπτωση αὐτὴ ἔδειξαν μεγάλη κατανόηση καὶ πρωτοφανῆ ὡριμότητα. Ὃ πολεοδόμος μερίμνησε πολὺ γιὰ τὴν λειτουργικότητα, τὴν ὑγιεινὴ καὶ τὴν ἀσφάλεια τῆς πόλεως ἀφ ̓ ἑνὸς καὶ γιὰ τὴν ὀμορφιά της ἀφ ̓ ἑτέρου. "Ελα-