µό. Ἱππόδαμος Ἢ πολεοδομία ἀποτελεῖ κλάδον τῆς τεχνικῆς ἐπιστήμης καὶ ἀσχολεῖται μὲ τὴν ἐκπόνηση σχεδίων γιὰ τὴν ἵδρυση, ἐπέκταση καὶ διαρρύθμιση πόλεων καὶ τὴν διούκησή τους. Ἢ ῥυμοτομία, ὡς τμῆμα τῆς πολεοδομίας, χαράσσει καὶ δια- νοίγει δρόµους δάσει σχεδίου καὶ διαιρεῖ τὶς πόλεις σὲ κανονικὰ τμήματα, τε- τραγωνικὰ συνήθως. Ἢ σημασία τῆς πολεοδομίας, γνωστὴ στοὺς Ἕλληνες παλαιόθεν, καθίσταται ὁσημέραι αἰσθητότερη ἐξαιτίας τοῦ συνεχῶς αὐξανό- µενου πληθυσμοῦ τῶν πόλεων καὶ τῶν κυκλοφοριακῶν ἀναγκῶν. Πατὴρ τῆς πολεοδομίας εἶναι ὁ Μιλήσιος ἀρχιτέκτων ἱππόδαμος, ὁ γιὸς τοῦ Εὐρυφῶντος, ὁ ὁποῖος «ἐφεῦρε τὴν ῥυμοτομικὴν διαίρεσιν τῶν πόλεων καὶ τὴν ἐφήρμοσεν ἐπὶ τοῦ Πειραιῶς» (Αριστοτέλης), τῶν Θουρίων καί, «ὡς φα- σίν», τῆς Ρόδου (Στράδων). Μὲ δάση «τὸν νεώτερον ἱπποδάμειον τρόπον», τὴν «ἱπποδάμειον νέµησιν» ὅπως ἐπεκράτησε νὰ λέγεται ἐπὶ καλῶς κτιοµένων πό- λεων, κτίσθηκε καὶ ἡ Ὄλυνθος, στὴν ὁποίαν οἱ ἀνασκαφές μᾶς παρέσχον λε- πτομερῆ στοιχεῖα περὶ τοῦ σχεδίου πόλεως, ποὺ ἐφήρμοζε ὁ πολεοδόµος. Ἧ «ἱπποδάμειος νέµησις» προέόλεπε τὴν χάραξη παραλλήλων καὶ καθέτων. δρόμων μεγάλου πλάτους, τὸν ἀκριόδῆ καθορισμὸ τῶν χώρων ποὺ θὰ κατε- λάμδαναν τὰ ἱερά, τὰ δημόσια καταστήματα καὶ οἱ ἰδιωτικὲς οἰκίες καί, τὸ κυ- Οιώτερο, τὴν μὲ γεωμετρικὴν ἀκρίδεια χάραξη τῶν οἰκοδομικῶν τετραγώνων καὶ τὴν διαίρεσή τους σὲ ἀκριδῶς ἴσα οἰκόπεδα. Ἢ ἀνοικοδόμηση τοῦ Πειραιῶς ἀνετέθη στὸν ᾿Ιππόδαμο ἀπὸ τὸν Περικλέα, ὁ ὁποῖος ἀνεγνώριζε τὶς ἀρχιτεκτονικὲς καὶ πολεοδομικὲς ἱκανότητες τοῦ Μι- λησίου. Τὰ ὀχυρωματικὰ καὶ λιμενικὰ ἔργα τοῦ Πειραιῶς εἶχαν ἀρχίσει 6έ- δαια πολὺ παλαιότερα, ἀπὸ τὸν Θεμιστοκλέα, ὃ ὁποῖος πρῶτος ἀντελήφθη τὴν τεράστια σημασία τοῦ λιμένος γιὰ τὴν ἀνάδειξη τῶν ᾿Αθηνῶν σὲ πρώτη δύναμη" ἐπερατώθησαν ὅμως ἀπὸ τὸν ᾿Ιππόδαμο. Ἢ νέα πόλη κτίσθηκε στὸν ἐπίπεδο χῶρο, ποὺ ἁπλώνεται μεταξὺ Ζέας καὶ Κανθάρου καὶ περιέλαδε τοὺς τρεῖς φυ- σικοὺς λιμένες, τὸν λόφο τῆς Μουνιχίας καὶ ὁλόκληρη τὴν πειραϊκὴ χερσόνη- σο, τὴν ᾿Ακτήν, ὅπως λεγόταν καὶ λέγεται. Τὸ σχέδιο τῆς πόλεως χαράχθηκε στὸ ἔδαφος ἀπ’ τὸν ἴδιο τὸν “Ιππόδαμο, διεχρίνετο δὲ γιὰ τὴν µεγάλη κανονικότητα τῶν γραμμῶν του. Ο πολεοδόµος ἔταμε τὸν χῶρο διὰ παραλλήλων καὶ καθέτων ὁδῶν καὶ τὸν διῄρεσε κατόπιν σὲ οἰκοδομικὰ τετράγωνα καὶ οἰκόπεδα. Γνωρίζοντας ὅτι θὰ προκληθοῦν ἀντι- ὁράσεις ἐκ μέρους κακῶν πολιτῶν, ποὺ δὲν ἐνδιαφέρονται παρὰ μόνο γιὰ τὰ ἀτομικά τους συμφέροντα, ἔδωσε πρῶτος τὸ καλὸ παράδειγµα, ἐκχωρῶντας στὴν πόλη τὴν ἰδιόκτητη οἰκία του, κάτι ποὺ δρῆκε πλήρη ἀνταπόκριση. Όσον ἀφορᾶ στὶς δαπάνες, αὐτὲς καλύφθηκαν κατὰ ἕνα μικρὸ µέρος ἀπὸ κρατικὲς χορηγίες, κυρίως ὅμως ἀπὸ τὶς γενναιόδωρες προσφορὲς τῶν ᾿Αθηναίων πο- λιτῶν, οἱ ὁποῖοι στὴν περίπτωση αὐτὴ ἔδειξαν µεγάλη κατανόηση καὶ πρωτο- φανῆ ὡριμότητα. Ὃ πολεοδόμος μερίμνησε πολὺ γιὰ τὴν λειτουργικότητα, τὴν ὑγιεινὴ καὶ τὴν ἀσφάλεια τῆς πόλεως ἀφ᾽ ἑνὸς καὶ γιὰ τὴν ὀμορφιά της ἀφ᾽ ἑτέρου. "Ελα-