ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Ἢ ἑλληνικὴ γραφὴ ἐχρησιμοποιεῖτο στὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὰ ὁμηρικὰ χρόνια (Ἡ ἀπόδειξη βρίσκεται στὰ κείμενα τῆς Θεογονίας καὶ τοῦ Ομήρου)" "Αν τὰ πρῶτα φωνητικὰ σκιρτήματα μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν «ἀρχὴ γλώσσας», θεωρῶ, ὅτι καὶ τὰ πρῶτα ἀνθρώπινα σχεδιάσματα, ποὺ συντελοῦσαν στὴν καλύτερη ἐπικοινωνία, μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν «ἀρχὴ γραφῆς». Τὸ θέμα ποὺ θὰ ἐξετάσω ἐδῶ δὲν εἶναι ποιὰ ἦταν ἡ πρώτη ἤ ἡ δεύτερη γραφή. Τὸ θέμα εἶναι πολὺ δύσκολο καὶ ἴσως εἶναι παρόμοιο μὲ τὸ νὰ ἀναζητήσουμε, μετὰ ἀπὸ τόσες μίξεις καὶ συνθέσεις τῶν γλωσσῶν τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου, ποιὰ μπορεῖ νὰ ἦταν ἡ πρώτη γλῶσσα. Σημασία ὅμως ἔχει ἄν ὁπῆρξε γραφή’ καὶ αὐτὸ τὸ θέμα θὰ μᾶς ἀπασχολήσει ἐδῶ. Ἢ ἔρευνα βέβαια ἡ δική μου, ὅπως ἀπ ̓ τὴν ἀρχὴ δήλωσα, ἐξετάζει τὰ συμβάντα ἀπὸ τὸ ἀρχεῖο «Ἑλληνικὴ Γλῶσσα». Σὲ προηγούμενο ἄρθρο (4αυλός, 25/84) ἀναφερόμενο στὴν «Θεογονία», τὴν διάσωση τῆς ὁποίας θεώρησα ἔργο γραφῆς καὶ ὄχι μνήμῆς, δὲν ἀνέπτυξα ἀρκετὰ τὶς ἀποδείξεις αὐτοῦ τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου. Θὰ ἐπαναλάβω ἐδῶ τοὺς σχετικοὺς στίχους, ὥστε ἐξετάζοντας τὰ περὶ γραφῆς νὰ τὰ τοποθετήσουμε χρονικὰ στὰ πρὸ τῆς μεγάλης καταστροφῆς χρόνια, δηλαδὴ τὰ πρὸ τοῦ κατακλυσμοῦ (Θεογονία, στίχ. 38-40): ο «εἰρεῦσαι τὰ τ ̓ ἐόντα τὰ τ ̓ ἐσσόμενα -- ἐξιστορώντας μὲ καυτερὰ λόγια τὰ συμβαίνονπρὸ τ ̓ ἐόντα τα, τὰ μέλλοντα νὰ συμβοῦν καὶ τὰ περασμένα ὁ φωνῇ ὁμηρεῦσαι' τῶν δ ̓ ἀκάματος -- διασώζοντας τὰ καταγραμμμένα’ γιατὶ μόνο ἐξ ῥέει αὐδὴ αὐτῶν ἀνεξάντλητα καὶ ὅμοια ἐπαναλαμβάνεται ὁ ἀνθρώπινος λόγος ο ἐκ στομάτων ἡἠδεῖα. ἀπὸ τὰ στόματα (τῶν Μουσῶν) ποὺ εἶναι τέρψη τῶν αὐτιῶν ν ̓ ἀκοῦς. Ἐρμήνευσα τὸ «φωνῇ ὁμηρεῦσαι»: διασώζοντας τὰ καταγραμμένα!.. Ας δοῦμε ἐδῶ ἀναλυτικὰ τοὺς λόγους: Τὸ «ὁμηρεῦσαι» εἶναι ἐπ. τύπος τῆς μετοχῆς τοῦ «ὁμήρέω», ποὺ σημαίνει συγκυρέω ἤ συμφωνέω. «Αὐτὸ παρωνόμασται ἀπὸ τοῦ «ὁμαρής» ποὺ κατὰ Ησύχιον --γράφει ὁ (Ο, δἱ({]--- σημαίνει ὁ συναρμόζων». "Ας ξεκινήσουμε ἀπὸ τὸ «ὁμαρής», ποὺ εἶναι λέξη σύνθετη ἀπὸ τὸ «ὁμοῦ» καὶ τὸ «ἄρω». Τὸ «ἄρω» εἶναι ὃ ριζικὸς τύπος τοῦ «ἀραρίσκω», ποὺ σημαίνει συναρμόζω. [Τὸ «ἀραρίσκω» προέρχεται ἐκ τοῦ ἄρ-ἄρω]. Τὸ ἄρω, ποὺ ὁ ἐπικός του τύπος ἦταν ῥα (ποὺ εἶναι ἐγκλιτικό), ὑπονοεῖ «ἁπλῶς ἄμεσο μετάβαση ἀπὸ ἕνα πρᾶγμα σὲ ἄλλο». ̓Απὸ τὸ ἄρω προέρχονται οἱ λέξεις ἄρθρο, ἀριθμός, ἁρμός, ἁρμονία, ἄρτιος, ἄριστος, ἀρετὴ κ.ᾶ., καθὼς καὶ οἱ λέξεις ὁμαρτέω, ὅμηρος κ.λ.π. Ὅμηρος σημαίνει «ἐγγύηση περὶ διατηρήσεως ἑνότητος, ἐνέχυρον». «Ὁμαρής», κατὰ ' ̓Ησύχιον, εἶναι ὁ «ὁμοῦ, συμφώνως συναρμόζων». Γιὰ τὴ λέξη «φωνή» ἐξήγησα ἤδη ὅτι σημαίνει τὸν ἀνθρώπινο λόγο. Διακριτικὸ στοιχεῖο τῆς ἐννοίας «ὅμηρος» εἶναι ἡ ἐγγύηση καὶ τὸ ἐνέχυρον. Καὶ τὰ δύο αὖτὰ στοιχεῖα ἀπαιτοῦν «ἐμπράγματον ἀσφάλεια», δηλαδὴ ὑλικὴ ἐξασφάλιση. Ὁ ἀνθρώπινος λόγος ὡς «ἔπεα πτερόεντα» εἶναι ἄυλος καὶ δὲν θὰ γνωρίζαμε ἄν ἀναμεταδίδεται ὅμοια «ἀκάματος», δηλαδὴ στὸ διηνεκές, ἄν μὲ κάποιο τρόπο δὲν ἔχει μεταβληθεῖ σὲ «γραπτὸ λόγο». Μόνο ὁ γραπτὸς λόγος (τότε) ἧταν δυνατὸν νὰ δίνει " Σημαντικὴ συμβολὴ στὸ θέμα τῆς προελεύσεως καὶ χρονολογήσεως τῆς ἑλληνικῆς γραφῆς ἔχει προσφέρει ὁ ἐπίτιμος καθηγητὴς Πανεπιστημίου κ. Κωνσταντῖνο., Πλεύρης μὲ τὸ σύντομο ἀλλὰ πολὺ οὐσιαστικὸ μελέτημά του «Τὸ Ἑλληνικὸν Αλφάβητον», Θεσσαλονίκη 1981.