" Περὶ ἀναθιώσεως τοῦ Δωδεκαθέου ἑλληνικὴ ἀρχαιότητα ἀποτέλεσε μόνιμη καὶ σχεδὸν ἀποκλειστικὴ 6 πηγὴ ἔμπνευσης τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Πνεύματος ἀπὸ τὴν ᾿Αναγέν- νηση καὶ ἔκτοτε. Ἡ διανόηση τῆς Δύσης κατάλαθε, πὼς ἡ πνευ- ματικὴ πρόοδος εἶναι δυνατή, µόνο ἂν ὁ ἄνθρωπος ἐπανέλθῃ στὶς ἀξίες καὶ ἀρχὲς τῆς Ἑλληνικότητας. Ὃ στοχασμὸς προσέ- τρεξε στὴν ἑλληνικὴ φιλοσοφία, ἐπιστήμη καὶ πολιτική, ἡ δὲ τέχνη στὴ δια- χρονικὴ - κλασικὴ αἴσθηση τοῦ ὡραίου καὶ ἀληθινοῦ. Ἱδρύθηκαν σχολές, ἕδρες, ἀκαδημίες μελέτης τοῦ Ἑλληνικοῦ Πολιτισμοῦ. Στὰ πλαίσια αὐτῆς τῆς «ἑλληνογνωσίας» περιλαμθάνεται καὶ ἡ ἑλληνικὴ ἀντίληψη περὶ θείου. (Ἡ ἀντίληψη αὐτὴ δύσκολα θὰ μποροῦσε νὰ ὀνομαστῇ «θρησκεία» μὲ τὸ σύγ- χρονο ἑθραιογενὲς ἐξουσιαστικό της νόημα.) Ἡ Ἑλληνικὴ «θρησκεία» µελε- τήθηκε διεξοδικὰ ἀπὸ πλῆθος κλασσικῶν φιλολόγων, φιλοσόφων καὶ ἵστο- ρικῶν κατὰ τὰ τελευταῖα 500 χρόνια. Οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ὅμως κατενόησε στὴν ὁλότητά της τὴν θρησκεία τῶν Ἑλλήνων, πολὺ δὲ περισσότερο δὲν ἔφτασε στὸ σημεῖο νὰ προτείνῃ τὴν «ἀναθίωσή» της µέσα στὸν σύγχρονο κόσμο. (Φι- λοσοφικὸ καὶ µόνο ὑπόδαθρο εἶχαν καὶ οἱ ἐκδηλώσεις ποὺ ξεκίνησαν ὁ Πλή- θων καὶ οἱ ἀείμνηστοι ΚΚ. Τσάτσος καὶ Ἱ. Θεοδωρακόπουλος.) Τὸ ἐνδεχόμενο τῆς ἄμεσης ἀντίδρασης ἀπ᾽ τὴν πανίσχυρη χριστιανοσύνη δὲν ἦταν ἡ κύρια αἰτία ποὺ δὲν ἀναθίωσαν οἱ ἀρχαιοελληνικὲς θρησκευτικὲς δοξασίες στὴν ἑλληνίζουσα Εὐρώπη. Φαίνεται νὰ εἶχαν κατανοήσει, πὼς οἱ θρησκευτικὲς ἀντιλήψεις ὡς 6θιωματικὲς καταστάσεις καὶ συμθολικὲς ἀπει- κονίσεις ἀφοροῦν στὴν ἐποχὴ ποὺ τὶς γεννᾶ καὶ τὶς διατηρεῖ ἀπροσκόπτως καὶ πὼς εἶναι ἀδύνατο νὰ «ἀναστηθοῦν» σὲ ἄλλες ἐποχές. Ἐπηρεασμένοι καὶ ἀπὸ τὴν ἐθνογραφία καὶ τὴν ἀνθρωπολογία οἱ Εὐρωπαῖοι διανοητές, ἀπὸ τὴν γνώση δηλαδὴ ποὺ ἔφερναν οἱ ἐθνολόγοι ἀπὸ διάφορα µέρη τῆς γῆς, πί- στευαν πὼς ἡ θρησκεία ἐκπηγάζει ἀπὸ τὸ κοσμοείδωλο κάθε ἔθνους, ποὺ εἶναι διαφορετικὸ σὲ κάθε ἐποχή. Ὃ διάσημος ”Αγγλος ἀνθρωπολόγος Ε. Ταίηλορ ἔλεγε, πὼς δὲν ἀρκεῖ νὰ ζήσῃς κοντὰ σὲ μιὰ φυλή, γιὰ νὰ κατα- νοήσης τὶς δοξασίες της, πρέπει νὰ γεννηθῆς µέσα σ᾽ αὐτή. αρὰ ταῦτα τὸν τελευταῖο καιρὸ ὁλοένα καὶ περισσότερο προκαλοῦν δημοσιογραφικὸ ἐνδιαφέρον ἐκδηλώσεις καὶ τελετές, ἐδῶ στὴν Ἑλλάδα, ποὺ ἀποσκοποῦν -- ὅπως οἱ διοργανωτές τους διακηρύτ- τουν -- στὴν ἀναθίωση τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς θρησκείας, στὴ λα- τρεία τῶν Ὀλυμπίων θεῶν. Εἶναι αὐτονόητο, πὼς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ἐκφράζουν τὶς δικές τους θρησκευτικὲς δοξασίες καὶ νὰ ἴε- ρουργοῦν ὅπως αὐτοὶ νομίζουν, πρᾶγμα ποὺ πράττουν ἄλλωστε δεκάδες