Ἕνα θέµα, ποὺ εἴτε ἀγνοεῖται εἴτε ἀποσιωπᾶται, εἶναι ὁ λε- γόμενος «πληθυντικὸς τῆς εὐγενείας». Λίγοι γνωρίζουν, ὅτι τὸ γλωσσικὸ τοῦτο φαινόμενο εἶναι ξενικῆς προέλευσης. Ακόμη λιγώτεροι ὑποψιάζονται, πὼς ἡ χρήση του τὰ τελευταῖα 180 περίπου χρόνια ἔχει προκαλέσει σύγχυση στὴ γλώσσα µας κι ἔχει ἀφαιρέσει ἕνα σημαντικὸ ποσοστὸ ἀπὸ τὴ δηµοκρατικό- τητάτης. Στὶς ἀκόλουθες παραγράφους θὰ ἐπιχειρήσω νὰ δεί- ἕξω στοὺς ἀναγνῶστες τοῦ «Δαυλοῦ», πὼς ὁ πληθυντικὸς εὐγε- νείας δὲν συνεισφέρει τίποτα στὴν ὀμορφιὰ καὶ στὶς ἀρετὲς τῆς γλώσσας μας. Τοὐναντίον τὴν καθιστᾷ ἀνελεύθερη καὶ κοινωνικὰ περίπλοκη. ποροῦμε ν᾽ ἀρχίσουμε μὲ μερικὲς παρατηρήσεις πάνω στὴ χρήση τοῦ πληθυντι- κοῦ στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα. Ἡ ἀρχαία γλώσσα χρησιμοποιεῖ τὸν πληθυντικὸ μό- νο μὲ τὴν ἀριθμητική του ἔννοια. Βλέπουμε, ὅτι ὁ ἑνικὸς δηλώνει ἕνα πρόσωπο ἢ πρᾶγμα, ὁ δυϊκὸς δηλώνει δύο καὶ ὁ πληθυντικὸς περισσότερα ἀπὸ δύο πράγ- ματα ἢ πρόσωπα. Δὲν ὑπάρχει ἐδῶ πληθυντικὸς εὐγενείας, σεθασμοῦ, μὴ οἶκει- ὅτητας ἢ ἀκόμη χαὶ εἰρωνείας. Ὑπάρχει ἕνας πληθυντικός, ποὺ, ὅπως λέει καὶ τὸ ὄνομά του, ἀποτείνεται στὸ πλῆθος. Μιὰ ματιὰ στὰ ἀρχαῖα κείμενα εἶναι ἀρχετή. γιὰ νὰ ἐπαλη- θεύσῃ αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμό μου. Τὰ δύο ἐπικὰ ποιήματα, ἡ Ἰλιάδα καὶ ἡ Ὀδύσσεια, ἀρχίζουν μὲ τὴν ἐπίκληση τοῦ Ὁμή- ρου στὴ Μοῦσα. Αὐτὸ γίνεται ὄχι σὲ πληθυντικὸ εὐγενείας ἀλλὰ σὲ ἑνικὸ ἀριθμό: Ἰλιά- δα: «Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληιάδεω᾽ Αχιλλῆος...». Ὀδύσσεια: «Ανδόρα μοι ἔννεπε, μοῦσα, πολύτροπον ὃς μάλα πολλά...». Τὰ ρήματα ἄειδε καὶ ἔννεπε εἶναι στὸν ἑνιχὸ ἀριθμό, ἀφοῦ ἀναφέρονται σ᾽ ἕνα πρόσωπο. Ταυτόχρονα ἐχφράζουν τὸν ἀπεριόριστο σεδασμὸ τοῦ ποι- ητῆ γιὰ τὴν προστάτισσά του, τὴ μοῦσα τῆς ἐπικῆς ποίησης. ᾿Απὸ τὴν ἀρχὴ μέχρι τὸ τέλος τῶν Ὀμηρικῶν ποιημάτων ὅλοι οἱ χαρακτῆρες, οἱ ἀρχη- γοί, οἱ στρατιῶτες, οἱ θεοί, οἱ κήρυκες, οἱ θεράποντες, οἱ θῆτες, οἱ γονεῖς, τὰ παιδιά, οἱ. ἀοιδοί, οἱ οἰκοδέσποινες καὶ οἱ ξένοι ἐπικοινωνοῦν μεταξύ τους φυσιολογικὰ χι ἀποτε- λεσματικὰ στὸν ἑνικὸ ἀριθμό. Μπορεῖ ἡ δουλοπρέπεια ἢ ἡ ἐξάρτηση νὰ ἐκφράζεται μ᾽ ἄλλους τρόπους, ποτὲ ὅμως μὲ λέξεις καὶ προσφωνήσεις σὲ πληθυντικό. Στὴ λυρικὴ ποίηση μποροῦμε ἐπίσης νὰ ἐπισημάνουμε τὴν ἴδια ἀμφίδρομη χρήση τοῦ ἑνικοῦ, εἴτε πρόκειται γιὰ ἔνδειξη σεθασμοῦ κι ἐκτίμησης εἴτε ὄχι. Ὅταν ἡ Σαπφὼ ζητῇ τὴ θοήθεια τῆς ᾿Αφροδίτης, δὲν καταφεύγει σὲ πληθυντικὸ εὐγενείας ἀλλὰ σ᾽ ἕναν ἀπέ- οιττο χι εἰλικρινῆ ἑνικό: «Χρυσόθρονη ἀθάνατη ᾿Αϕροδίτη, κόρη τοῦ Δία, δολοπλέχτρα, σὲ ἱκετεύω, μὴ δαραίνεις τὴ ψυχή µου μὲ λύπες καὶ μὲ δάσανα.» Ἐξ ἴσου εὐθύδολη κι ἀπροσποίητη εἶναι κι ἣ ἐρώτηση τῆς θεᾶς;