ΟΙΤΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΛΙΚΟΣΜΙ{ μδ, Πραξιτέλης Ἢ οἰκογένεια τοῦ Πραξιτέλους ἀνέδειξε πολλοὺς διάσημους καλλιτέχνες: Ὃ ὁμώνυμος παπποῦς του μᾶς κληροδότησε θαυμάσιο σύμπλεγμα παριστάνον τὴν Δήμητρα, τὴν Κόρη καὶ τὸν Ἴακχο, τὸ ὁποῖο ἐθαύμασε ὁ Παυσανίας: ὁ πατέρας του Κηφισόδοτος ἐκόσμησε τὴν ̓Αγορὰν τῶν ̓Αθηνῶν μὲ τὰ συμπλέγματα τῆς θεᾶς Εἰρήνης ποὺ ἔφερε πλοῦτον, τοῦ Πλούτου ποὺ ἐχρατοῦσε τὸ κέρας τῆς Αμαλθείας καὶ τοῦ “Ἑρμοῦ ποὺ συνώδευε τὴν Πλουτοφόρον Τύχη" οἱ γιοίτου τέλος Κηφισόδοτος καὶ Τίμαρχος φιλοτέχνησαν πλῆθος ἀγαλμάτων θεῶν καὶ ἀνδριάντων ποιητῶν καὶ ἡρῴων ὅπως τῆς Λητοῦς καὶ τῆς Αφροδίτης, τοῦ Μενάνδρου καὶ τοῦ πατέρα του Λυκούργου κ.ᾱ. Ὃ Πραξιτέλης ἐκόσμησε μὲ ἀγάλματα καὶ συμπλέγματα πολλὲς πόλεις τῆς Ελλάδος καὶ τῆς ]ωνίας.Απ ̓ τὰ πρώιμα ἔργα του διεκρίθησαν τὰ ἀγάλματα τῆς Λητοῦς, τοῦ ̓Απόλλωνος καὶ τῆς ̓Αρτέμιδος, ἀπὸ τὰ δάθρα τῶν ὁποίων προέρχονται τρεῖς ἀνάγλυφες πλάκες, παριστάνουσες τὸν ἀγῶνα ̓Απόλλωνος καὶ Μαρσύου καὶ ἕξι Μοῦσες (οἱ τρεῖς ἄλλες εἰκάζεται ὅτι ἦσαν σὲ ἄλλη πλάκα, ποὺ ἔχει ἀπολεσθῆ). Ὃ “Ἑρμῆς τῆς ̓Ολυμπίας (τὸ πασίγνωστο ἄγαλμα), ἂν καὶ μὴ πρώιμο ἔργο, δὲν ἦταν καὶ τόσο διάσημο κατὰ τὴν ἀρχαιότητα, πρᾶγμα ποὺ μαρτυρεῖ τὴν ὑψηλὴν περὶ Ὡραίου αἴσθηση τῶν Ελλήνων" γι αὐτὸ καὶ τὸ ἀναφέρει μόνο ὁ Παυσανίας, κι αὐτὸς μὲ πολὺ λίγα λόγια. ̓Εμεῖς ὡστόσο δὲν ἔχομε ἄλλο τέτοιο, ποὺ νὰ παριστάνη τόσο ἐναργῶς τὴν μορφικὴν λαμπρότητα τῶν ̓Ολυμπίων, ὅπως τὴν ἐφαντάζοντο οἱ μεγάλοι πλάστες τῆς ἀρχαιότητος. Τὸ σῶμα τοῦ θεοῦ, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ τὸν Διόνυσο στὶς ΝύμΦες γιὰ νὰ τὸν ἀναθρέψουν, εἶναι εὔρωστο καὶ ἀνθηρὸ ἀλλὰ καὶ ἀδρὸ συγχρόνως (κάτι ποὺ σημαίνει, ὅτι ἡ ῥώμη τοῦ θεοῦ δὲν ὀφείλεται σὲ ἀσκήσεις ἀλλὰ στὴν ἴδια του. τὴ φύση), ἐνῷ τὸ πρόσωπό του, ἀρρενωπὸ καὶ περικαλλές, ἐξωτερικεύει τὴν εὐμενῆ καὶ εὐχάριστη διάθεση τοῦ θεοῦ τῶν Γραμμάτων. Οἱ χρωματισμοὶ τέλος τοῦ ἀγάλματος, στοὺς ὁποίους ὁ καλλιτέχνης ἔδινε μεγάλη σημασία, ὀφείλονται κατὰ πᾶσαν πιθανότητα στὸ ζωγράφο Νικία. Ἢ Κνιδία ̓Αφροδίτη ἦταν τὸ περιφημότερο ἄγαλμα τοῦ Πραξιτέλους, ποὺ προσείλκυε πλῆθος ἐπισκεπτῶν, πολλοὶ ἐκ τῶν ὁποίων κατελαμόάνοντο ἀπὸ σφοδρὸν ἔρωτα γιὰ τὴν θεὰ (Λουκιανός). ́Η θεὰ παριστάνεται ὀρθία καὶ ὁλόγυμνη, ἕτοιμη προφανῶς νὰ λουσθῇ, ἀφοῦ μὲ τὸ ἕνα χέρι ἀποθέτει τὸ ἔνδυμά της ἐπὶ μυροφόρου ὑδρίας" μὲ τὸ ἄλλο χέρι κρύπτει ἐξ ἐνστίκτου τὴν αἰδώ. Τὴν κόμη περισφίγγει στενὴ ταινία, τὸ πρόσωπο εἶναι λεῖο, τὸ στόμα ἀνοίγει μὲ κάποιο ἀόριστο μειδίαμα, ἐνῷ τὸ ὑγρὸ ὄλέμμα τῆς πλανᾶται μακριά, ἔμπλεων πόθου. ́Ο Λουκιανὸς ἐκθειάζει τὸ ἐκθαμδωτικὸ κάλλος τοῦ σώματος τῆς πραξιτέλειας θεᾶς, ποὺ τὴ θεωρεῖ ἐφάμιλλη τῆς Λημίας ̓Αφροδίτης τοῦ Φειδίου καὶ τῆς Ἐν Κήποις Αφροδίτης τοῦ ̓Αλκαμένους. “0 Πραξιτέλης ἔπλασε πολλὰ ἀγάλματα τῆς Αφροδίτης, ἔχοντας ὡς πρότυπο τὴν Φρύνη, ποὺ ἦταν ἡ μούσα του. ̓Εξ αὐτῶν ἐμνημονεύοντο ἐκεῖνο τῆς Κῶ, τῶν Θεσπιῶν, τῆς Καρίας καὶ τῆς Ρώμης. Τὴν ἴδια θεὰ παρίστανον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα καὶ ἡ Ψελιουμένη καὶ ἡ Στεφανοῦσα. ̓Εξίσου ἀγαπητὸ θέμα τοῦ καλλιτέχνου ἦσαν καὶ οἱ "Ἔρωτες, ἕνας ἐκ τῶν ὁποίων, τῶν Θεσπιῶν, ἐθαυμάζετο ὅσο καὶ ἡ ̓Αφροδίτη τῆς Κνίδου: δεύτερος Έρως ὑπῆρχε στὴν Πάρο, ἐνῷ γιὰ τὸν τρίτο ὑπάρχουν ἀό-