ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ Ὃ ἐπιχειρηματίας "Αν ἀνατρέξουμε στὰ βάθη τῆς προϊστορίας θὰ συναντήσουμε τὸν πρω- τόγονο ἄνθρωπο νὰ ἐξασφαλίζει τὰ τοῦ βίου ἀποκλειστικὰ καὶ µόνο μὲ τὰ δυό του τὰ χέρια. "Ηταν δηλαδὴ συλλέκτης καὶ κυνηγὸς καὶ κατοικοῦσε µέ- σα σὲ σπηλιές. Μὲ τὴν πρόοδο τῆς ἀνθρωπότητας καὶ μὲ τὴν ἀνακάλυψη τῆς γεωργίας, κάπου πρὶν 12.000 χρόνια, ὁ ἄνθρωπος διαπίστωσε, ὅτι ἡ γῆ μπορεῖ νὰ τοῦ δώσει κάτι, ποὺ δὲν μποροῦν νὰ τοῦ δώσουν τὰ χέρια του. Δηλαδή, ἄν ἔπεφτε ἕνας σπόρος στάρι στὴ γῆ, σὲ λίγους μῆνες ἔβγαινε ἕνα στάχυ ποὖχε 30 σπόρους. ὪἜτσι κατάλαβε, ὅτι ἡ γῆ µέσα της ἔκλεινε μίαν αὐτόνομη καὶ αὐτοδύναμη ἀξία. Ταυτόχρονα μὲ τὴν ἀνακάλυψη τῆς γεωργίας δημιουργή- θηκε ἡ ἔννοια τοῦ περισσεύματος τῆς παραγωγῆς, τῆς ἀνταλλαγῆς προϊόν- των, τῆς ἀγορᾶς, καὶ λίγο ἀργότερα τοῦ κέρδους, τοῦ χρήματος καὶ τῆς ἔν- νοιας τοῦ κεφαλαίου, ποὺ κι αὐτὸ ἔχει μίαν αὐτόνομη δύναμη στὴ διαδικασία παραγωγῆς. Ἔτσι µέχρι τὴν ἐποχὴ ποὺ ἡ μοίρα τῆς ἀνθρωπότητας συναντήθηκε μὲ τὴ βιομηχανία καὶ τὸ σύνδρομό της, τὴν οἰκονομικὴ ἀνάπτυξη (κάπου πρὶν 200 χρόνια), ὑπῆρχαν τρεῖς συντελεστὲς παραγωγῆς: ἡ ἐργασία, ἡ γῆ καὶ τὸ κεφάλαιο. Καὶ αὐτὸ ἦταν µία οἰκουμενικὴ παραδοχή. Καὶ τὸ εἰσόδημα µοιρα- ζότανε στοὺς τρεῖς αὐτοὺς συντελεστές. Μισθὸς γιὰ τὴν ἐργασία, ἔγγειος πρόσοδος γιὰ τὴ γῆ καὶ τόκος γιὰ τὸ κεφάλαιο. Ὅμως ἡ βιομηχανικὴ ἐπανά- σταση ἔφερε στὸ προσκήνιο ἕνα καινούργιο καὶ πολὺ δυναμικὸ συντελεστὴ τῆς παραγωγῆς, ποὺ φέρει τὸ ὄνομα ἐπιχειρηματίας, ἀμείβεται μὲ κέρδος καὶ ἔχει τὶς ἰδιαιτερότητές του: βιομήχανος, ἐφοπλιστής, µεγαλέμπορος, τραπε- ζίτς κλπ. Ἣ ἐποχὴ ποὺ ἄνοιξε ἡ βιομηχανικὴ ἐπανάσταση, μὲ τὶς ἐπιπτώ- σεις πάνω στὶς κοινωνικές, οἰκονομικὲς καὶ πολιτικὲς δομὲς τῆς οἰκουμένης, ἔδωσαν τὸ σημερινὸ οἰκονομικοκοινωνικὸ καὶ πολιτικὸ τρίπτυχο, στὸ ὁποῖο ταξινομοῦνται τὰ διάφορα κράτη τοῦ πλανήτη μας. Ἔτσι ἔχουμε: Κράτη μὲ ἐλεύθερη οἰκονομία, πολλῆς ἤ λίγης καπιταλιστικῆς ἀπόχρωσης (ΕΣΣΔ, ΚΟ- ΜΕΚΟΝ, ΚΙΝΑ κλπ.). Καὶ τέλος τριτοδρομικὰ κράτη (Γιουγκοσλαβία, Λι- βύη, Συρία κλπ.). Στὴν πρώτη κατηγορία ἀναγνωρίζονται καὶ οἱ τέσσερεις συντελεστὲς παραγωγῆς. Στὴ δεύτερη µόνον ὁ συντελεστὴς ἐργασίας. Στὴν τρίτη ἐλικρατεῖ σύγχυση καὶ κατὰ περίπτωση ἀναγνωρίζονται ἕνας (ἐργασία) ἕως τέσσερις συντελεστὲς παραγωγῆς. Στὴ συνέχεια θὰ ἀναφερθῷ µόνο στὴν πρώτη περίπτωση, γιατὶ µόνον αὐ- τὴ ἐνδιαφέρει τὴν ἑλληνικὴ οἰκονομία. Ἐπὶ τοῦ παρόντος, τουλάχιστον. Ἐν- τελῶς δὲ παρενθεσιακὰ ἀναρωτιέμαι, ἐὰν ἡ μαρξιστικὴ ἀντίληψη πραγμάτων μπορεῖ νὰ ἐναντιωθεῖ στὴν φυσικὴ φορὰ τῆς οἰκονομικῆς πορείας τοῦ ἀνθρώ- που, ἀπὸ τὸν καιρὸ ποὺ στάθηκε ὄρθιος στὰ δυό του πόδια κἀταργώντας τοὺς τρεῖς ἀπὸ τοὺς τέσσερις συντελεστὲς παραγωγῆς. Δηλαδὴ ἀπορῶ, ἐὰν ᾿ εἶναι δυνατὸς ὁ βιασμὸς τῆς νοµοτέλειας, καὶ ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ ἀνθρώπου, ἀ- πὸ πλευρᾶς συντελεστῶν παραγωγῆς, στὴν ἐποχὴ ποὺ ζοῦσε στὶς σπηλιὲς καὶ πάνω στὰ δέντρα. Καὶ ὅλα ἦταν τότε ἐργασία καὶ τίποτα ἄλλο. ᾽Αλλὰ ἡ πα- ραβίαση τῆς φυσικῆς νοµοτέλειας μπορεῖ νὰ γίνεται ἀτιμώρητα, ὅταν ἀκόμη κι ὁ Ἥλιος θὰ τιμωρηθεῖ, ἄν παραβεῖ τοὺς φυσικοὺς νόμους, καθὼς παραγ- γέλνει ὁ Ἡράκλειτος;