Ἑλληνικὸ χάρισμα (χωρὶς ἀνταπόδοση) Τί σημαίνει χάρη καὶ πῶς ὁ Ἕλληνας τὴν ἔπλασε; Λένε, ὅτι τὰ ρήματα εἶναι τὰ πιὸ ἰσχυρὰ μέρη τοῦ λόγου μας. Τότε θὰ ἀρχίσουμε μὲ τὸ ρῆμα χαίρω. Ἀπὸ αὐτὸ βγῆκαν οἱ λέξεις χαρά, χαρτός, χάρις (καὶ σήμερα χάρη), χάρμα, χαρμονή, χαρμόσυνος, χαρωπὸςἀλλὰ καὶ χαιρέκακος. Ἡ λέξη χάρις ὅμως παρήγαγε ἕνα νέο ρῆμα, τὸ χαρίζομαι, ἀπὸ ὅπου ἔγιναν καὶ ἄλλες λέξεις, ποὺ ἔχουν χάρη ἐπάνω τους, ὅπως χάρισμα, χαριστήριος, χαρισματικός, χαριστέος, εὐχάριστος, χαρισμὸςἀλλὰ καὶ ἀχάριστος. Μήπως οἱ ἀρχαῖοι μας στήριξαν τὰ πάντα στὴ γλώσσα καὶ γι’ αὐτὸ ὁ λόγος αὐτὸς ἦταν ποὺ δημιούργησε τὸν πολιτισμό τους; Αὐτὸς ὁ πολιτισμὸς σήμερα δὲν πλησιάζεται, ἐὰν δὲν πλησιάσῃς τὴ γλώσσα του. Γιατί ἆραγε ὁ Κικέρων εἶπε ἐκεῖνο τὸ περίφημο, ὅτι «οἱ θεοὶ μιλοῦν μεταξύ τους στὰ Ἑλληνικά»; Πῶς ὅμως ἡ χάρις καὶ οἱ Χάριτες, οἱ τρεῖς κόρες τοῦ Δία Ἀγλαΐα, Εὐφροσύνη, Θάλεια, ἔχουν γονιμοποιήσει τὸν σημερινό μας πολιτισμὸ μὲ τὴν παγκοσμιοποίηση τῆς Ἀγγλικῆς Γλώσσας; Τὴν εὔηχη ἑλληνικὴ λέξη οἱ Λατῖνοι τὴν εἶπαν gratia (ὤ, τί στραπατσάρισμα!) καὶ τὶς Χάριτες τὶς πῆραν καὶ τὶς ὀνόμασαν Gratiae. Οἱ Ἄγγλοι λίγο πλησίασαν τὴ χάρη, ἡ ὁποία ἔγινε grace καὶ οἱ Χάριτες Graces. Οἱ Λατῖνοι φυσικὰ ἄνοιξαν τὴ βρύση ἀπὸ τὴ λέξη χαρτός, ποὺ σημαίνει χαριτωμένος = causing delight, αὐτὸς ποὺ προκαλεῖ τέρψη, ἡδονή. Ἀπὸ αὐτὴ τὴ ρίζα χαρτὸς ἔγινε τὸ gratus = ἀρεστὸς καὶ ἡ gratia. Οἱ Ἰταλοὶ ἀπὸ αὐτὸ ἔκαναν τὸ grazia = γράτσια, ἀπὸ ὅπου ἔγινε τὸ γνωστὸ grazie = εὐχαριστῶ. Οἱ Ἄγγλοι ἔκαναν τὸ Eucharist (προφέρεται Γιούκαριστ), ποὺ εἶναι ἡ Εὐχαριστία. Τὸν χαρισματικὸ τὸν ἔκαναν charismatic. Ἡ χάρη ὅμως παρέμεινε λατινοπρόφερτη: grace, graceful, gracious καὶ τὰ παράγωγά τους gracefuly, graciously, graciousness = ἡ εὐμένεια. Ἀκόμη καὶ τὸ His Grace = ἡ Αὐτοῦ Πανιερότητα· καὶ ἡ προσευχὴ πρὶν τὸ φαγητὸ λέγεται grace. Τώρα, γιὰ νὰ μὴν σᾶς μπερδεύω περισσότερο καὶ μὲ τὶς σύνθετες μὲ τὴ λέξη χάρη λέξεις (ὁ ὠκεανὸς εἶναι ἀπέραντος), τὸ μόνο ποὺ θὰ ἀναφέρω εἶναι ἡ λέξη συγχαρητήρια. Πῶς ἔγινε αὐτὴ στὰ Ἀγγλικά; Congratulations! Τί κρῖμα ὅμως, ἕνας ὑπερήφανος ἀγγλόφωνος πατέρας στὸ γάμο τῆς θυγατέρας του θὰ πῇ τὰ πιὸ ὄμορφα λόγια: «Congratulations, my daughter!», χωρὶς νὰ γνωρίζῃ, οὔτε κὰν νὰ ὑποπτεύεται, ὅτι τῆς μιλάει ἑλληνικά: «Συγχαρητήρια, θυγατέρα μου!». Θωμᾶς Γ. Ἠλιόπουλος Διευθυντὴς Κολλεγίου «Παιδεία», Μελβούρνη