Ἑλληνικὸ χάρισμα (χωρὶς ἀνταπόδοση) Τί σημαίνει χάρη καὶ πῶς ὁ Ἕλληνας τὴν ἔπλασε; Λένε, ὅτι τὰ ρήματα εἶναι τὰ πιὸ ἰσχυρὰ μέρη τοῦ λόγου μας. Τότε θὰ ἀρχίσουμε μὲ τὸ ρῆμα χαίρω. Ἀπὸ αὐτὸ βγῆκαν οἱ λέξεις χαρά, χαρτός, χάρις (καὶ σήμερα χάρη), χάρμα, χαρμονή, χαρμόσυνος, χαρωπὸςἀλλὰ καὶ χαιρέκακος. Ἡ λέξη χά- ρις ὅμως παρήγαγε ἕνα νέο ρῆμα, τὸ χαρίζομαι, ἀπὸ ὅπου ἔγιναν καὶ ἄλλες λέξεις, ποὺ ἔχουν χάρη ἐπάνω τους, ὅπως χάρισμα, χαριστήριος, χαρισμα- τικός, χαριστέος, εὐχάριστος, χαρισμὸςἀλλὰ καὶ ἀχάριστος. Μήπως οἱ ἀρχαῖοι μας στήριξαν τὰ πάντα στὴ γλώσσα καὶ γι’ αὐτὸ ὁ λό- γος αὐτὸς ἦταν ποὺ δημιούργησε τὸν πολιτισμό τους; Αὐτὸς ὁ πολιτισμὸς σήμερα δὲν πλησιάζεται, ἐὰν δὲν πλησιάσῃς τὴ γλώσσα του. Γιατί ἆραγε ὁ Κικέρων εἶπε ἐκεῖνο τὸ περίφημο, ὅτι «οἱ θεοὶ μιλοῦν μεταξύ τους στὰ Ἑλληνικά»; Πῶς ὅμως ἡ χάρις καὶ οἱ Χάριτες, οἱ τρεῖς κόρες τοῦ Δία Ἀγλαΐα, Εὐφρο- σύνη, Θάλεια, ἔχουν γονιμοποιήσει τὸν σημερινό μας πολιτισμὸ μὲ τὴν πα- γκοσμιοποίηση τῆς Ἀγγλικῆς Γλώσσας; Τὴν εὔηχη ἑλληνικὴ λέξη οἱ Λατῖνοι τὴν εἶπαν gratia (ὤ, τί στραπατσάρισμα!) καὶ τὶς Χάριτες τὶς πῆραν καὶ τὶς ὀνόμασαν Gratiae. Οἱ Ἄγγλοι λίγο πλησίασαν τὴ χάρη, ἡ ὁποία ἔγι- νε grace καὶ οἱ Χάριτες Graces. Οἱ Λατῖνοι φυσικὰ ἄνοιξαν τὴ βρύση ἀπὸ τὴ λέξη χαρτός, ποὺ σημαίνει χαριτωμένος = causing delight, αὐτὸς ποὺ προκαλεῖ τέρψη, ἡδονή. Ἀπὸ αὐτὴ τὴ ρίζα χαρτὸς ἔγινε τὸ gratus = ἀρε- στὸς καὶ ἡ gratia. Οἱ Ἰταλοὶ ἀπὸ αὐτὸ ἔκαναν τὸ grazia = γράτσια, ἀπὸ ὅπου ἔγινε τὸ γνωστὸ grazie = εὐχαριστῶ. Οἱ Ἄγγλοι ἔκαναν τὸ Eucharist (προφέρεται Γιούκαριστ), ποὺ εἶναι ἡ Εὐχαριστία. Τὸν χαρισματικὸ τὸν ἔκανανcharismatic.Ἡ χάρη ὅμως παρέμεινε λατινοπρόφερτη: grace, graceful, graciousκαὶ τὰ παράγωγά τους gracefuly, graciously, graciousness = ἡ εὐμένεια. Ἀκόμη καὶ τὸ His Grace = ἡ Αὐτοῦ Πανιερότητα· καὶ ἡ προ- σευχὴ πρὶν τὸ φαγητὸ λέγεται grace. Τώρα, γιὰ νὰ μὴν σᾶς μπερδεύω πε- ρισσότερο καὶ μὲ τὶς σύνθετες μὲ τὴ λέξη χάρη λέξεις (ὁ ὠκεανὸς εἶναι ἀπέ- ραντος), τὸ μόνο ποὺ θὰ ἀναφέρω εἶναι ἡ λέξη συγχαρητήρια. Πῶς ἔγινε αὐτὴ στὰ Ἀγγλικά; Congratulations! Τί κρῖμα ὅμως, ἕνας ὑπερήφανος ἀγγλόφωνος πατέρας στὸ γάμο τῆς θυγατέρας του θὰ πῇ τὰ πιὸ ὄμορφα λόγια: «Congratulations, my daughter!», χωρὶς νὰ γνωρίζῃ, οὔτε κὰν νὰ ὑποπτεύεται, ὅτι τῆς μιλάει ἑλληνικά:«Συγχαρητήρια, θυγατέρα μου!». Θωμᾶς Γ. Ἠλιόπουλος Διευθυντὴς Κολλεγίου «Παιδεία», Μελβούρνη