OI ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ TOY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ μζ. Ὅμηρος « – Τίς δ’ ὔμμιν, ὦ κοῦραι, ἀνὴρ ἥδιστος ἀοιδῶν; – Ὅμηρος, τοῦ πᾶσαι μετόπισθεν ἀριστεύουσιν ἀοιδαί»! Ἡ πρόβλεψη τοῦ ὁμηρικοῦ Ὕμνου εἰς Ἀπόλλωνα ἔχει ἐπαληθευθῆ καὶ ὁ ποιητὴς οὗτος, ποὺ τὴν «Ἑλλάδα πᾶσαν πεπαίδευκεν», θεωρεῖται ὡς ὁ ἀδιαμφισβήτητος πατὴρ τῆς ποιήσεως καὶ τῆς λογοτεχνίας. Πολλὲς ἀμφισβητήσεις ὡστόσο ταλανίζουν τοὺς ἐπιστήμονες καὶ ἐρευνητὲς ἀπὸ τ’ ἀρχαῖα ἀκόμη χρόνια· ἀμφισβητήσεις ποὺ συνθέτουν τὸ πολυδαίδαλον Ὁμηρικὸν πρόβλημα. Ἀνέκαθεν «ἑπτὰ πόλεις μάρνανται σοφὴν διὰ ῥίζαν Ὁμήρου: Σμύρνη, Χίος, Κολοφών, Ἰθάκη, Πύλος, Ἄργος, Ἀθῆναι». Ἕνα ἐπιτύμβιο ἐπίγραμμα ὡστόσο, ποὺ βρέθηκε στὴν Ἴο, μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι «ἐνθάδε τὴν ἱερὰν κεφαλὴν κατὰ γαῖα καλύπτει, ἀνδρῶν ἡρώων κοσμήτορα, θεῖον Ὅμηρον». Κάποιος θρύλος ταυτίζει τὸν Ποιητὴ μὲ τὸν Φαίακα ἀοιδὸ Δημόδοκο, τὸν ὁποῖον ἐμφανίζει ὡς υἱὸν τοῦ Φημίου, ἐνῷ οἱ Ὁμηρίδες τῆς Χίου, πατώντας στὴν ἐπικρατοῦσα σύγχυση, «τὴν ποίησιν αὐτοῦ ἐκ διαδοχῆς ᾖδον»κατ’ ἀποκλειστικότητα, μέχρι καὶ τὴν κλασσικὴν ἐποχή. «Εἰκόνες μου εἶναι τὰ ἔργα μου»,ἔλεγε ὁ ὁμηροτραφὴς Ἀλέξανδρος· καὶ εἰκόνα ἀλλὰ καὶ ὄνομα καὶ πατρὶς τοῦ ποιητοῦ εἶναι ἡ Ἰλιὰς καὶ ἡ Ὀδύσσεια, τῶν ὁποίων ἡ γεωμετρικὴ κατασκευή, ἡ θαυμάσια οἰκονομία, οἱ θεσπέσιοι χαρακτηρισμοὶ τῶν ἡρώων τους, οἱ ἀνεπανάληπτες παρομοιώσεις, ἡ περίτεχνος παρεμβολὴ ποικίλων ἐπεισοδίων, τὸ συγκρατημένο μεγαλεῖο καὶ ὁ μεγαλοπρεπὴς καὶ ἄνετος τόνος τῆς διήγησης φανερώνουν ἕνα ἄκρως ἐκλεπτυσμένο πνεῦμα, μὲ ἀνώτατη παιδεία καὶ περίσσευμα πολιτισμοῦ. Ὁ πόλεμος, ποὺ ξέσπασε ἀπὸ τοὺς Ἀλεξανδρινοὺς ἤδη χρόνους μεταξὺ χωριζόντων ἢ ἀνατομιστῶν καὶ ἑνωτικῶν, ἔχει πλέον σιγήσει καὶ οἱ ἀπόψεις τῶν Ἑλλανίκου, Ξένωνος καὶ Wolf, Hermann, Willamowitz ἔχουν τεθῆ στὰ ἑρμάρια τῆς ἱστορίας. Σήμερα οἱ εἰδικοὶ δὲν ἀμφιβάλλουν, ὅτι τὰ δύο τουλάχιστον ἔπη, ἡ Ἰλιὰς καὶ ἡ Ὀδύσσεια, ἀποτελοῦν ἔργα τῆς χειρὸς τοῦ Ὁμήρου. Ἀσφαλῶς ὑφίστανται οἱ διαφορὲς καὶ οἱ ἀντιφάσεις μεταξὺ τῶν ἐπῶν, ποὺ ἐντοπίσθηκαν ἀπὸ τοὺς ἀναλυτικούς· πίσω ὡστόσο ἀπ’ αὐτὲς τὶς διαφορὲς καὶ ἀντιφάσεις διακρίνει κανεὶς τὰ λεπτὰ ἀλλ’ ἰσχυρὰ νήματα ποὺ συνδέουν τὰ ἔπη, τὰ ὁποῖα μπορεῖ ν’ ἀλληλοαμφισβητοῦνται καὶ ἐν μέρει ν’ ἀντιφάσκουν, ὅμως εὐλαβοῦνται ἐξίσου τοὺς θεοὺς τοῦ Ὀλύμπου, τὸ ἡρωικὸν ἰδεῶδες καὶ τὴν τελειότητα. Στὴν καρδιὰ ἄλλωστε ἀμφοτέρων τῶν ἐπῶν ὑποκρύπτεται ὁ ἴδιος πυρῆνας ἤτοι ἡ καταστροφὴ τοῦ ἱεροῦ πτολιέθρου, τοῦ Ἰλίου. Ἀμφότερα τὰ ἔπη χαρακτηρίζονται ἀπὸ θαυμαστὴν ἑνότητα· τὰ ἐπὶ μέρους γεγονότα καὶ ἐπεισόδιά τους –ἐπιλεγμένα αὐστηρά, ἐπεξεργασμένα ἀριστοτεχνικὰ καὶ ὑποταγμένα πλήρως στὸ ὅλον– μὲ τὶς ἀντιθέσεις τους καὶ τὶς ἐναλλαγὲς ἔντασης καὶ ὕφεσης δημιουργοῦν μίαν ἀτμόσφαιρα ἐξαιρετικὰ δραματική, πρᾶγμα ποὺ ἔκανε τὸν Αἰσχύλο νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι οἱ τραγῳδίες του ἀποτελοῦν «τεμάχη τῶν Ὁμήρου μεγάλων δείπνων».Αὐτὴ ὡσαύτως ἡ θαμβωτικὴ ἑνότητα τῶν ἐπῶν καὶ ἡ ἀκριβὴς ἐξισορρόπηση μερῶν καὶ ὅλου ἀπορρίπτουν κάθε σκέψη περὶ ἐμβολίμων τάχα ἐπεισοδίων ἀπὸ ὁποιονδήποτε Κύναιθον, Ὀνομάκριτον ἢ μεταγενέστερο φιλόλογο. Ἔργον τῶν Ἀλεξανδρινῶν ἀποτελεῖ ὁ χωρισμὸς ἑκάστου ἔπους σὲ 24 ῥαψῳδίες, καθὼς ἐπίσης καὶ ὁ σχολιασμός, οἱ ἀναλύσεις καὶ ἑρμηνεῖες τους.