«Ἐργαστήριο» ὀστέινων ἐργαλείων καὶ ὅπλων πρὶν ἀπὸ 700.000 χρόνια ἀπὸ τὸν Ἀρχάνθρωπο Πετραλώνων! ΑΓΝΩΣΤΑ NEA EYPHMATA TOY N. ΠΟΥΛΙΑΝΟΥ Ἡ ἀνακάλυψη μιᾶς εὑρέως ἐφηρμοσμένης, πολλαπλῆς με- θόδου ἐπεξεργασίας ὀστέινων ἐργαλείων ἀπὸ ὀστᾶ διαφό- ρων ζῴων ὁδηγεῖ σὲ μία νέα θεώρηση γιὰ τὶς κατασκευα- στικὲς ἱκανότητες καθὼς καὶ γιὰ τὶς κοινωνικὲς δραστηριό- τητες τῶν Ἀρχανθρώπων ποὺ ἔζησαν 700.000 χρόνια πρὶν ἀπὸ τὴν ἐποχή μας (βλ. «Δ», τ. 158, 170, 181, 202, 230, 232). Ὁ ἀνθρωπολόγος Νίκος Πουλιανὸς παρουσιάζει γιὰ πρώτη φορὰ στὸν «Δαυλὸ» τὰ νέα ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα ἐπὶ τοῦ θέ- ματος μετὰ ἀπὸ συγκριτικὴ μελέτη κατανομῆς τῶν ὀστέινων ἐργαλείων στὰ διάφορα στρώματα τοῦ Σπηλαίου τῶν Πε- τραλώνων. Οἱ ἐκτεταμένες ἀνασκαφὲς στὸ Σπήλαιο τῶν Πετραλώνων, ὡς γνω- στόν, ἔφεραν στὸ φῶς μεγάλον ἀριθμὸν εὑρημάτων. Ἀνάμεσα σ’ αὐτὰ ἀναγνωρίστηκαν ἀπολιθώματα, ποὺ ἀνήκουν σὲ 100 εἴδη (συμπερι- λαμβανομένου τοῦ ἀνθρώπου) καθὼς καὶ ἑκατοντάδες λίθινων ἐργα- λείων κατασκευασμένων ἀπὸ βωξίτη, χαλαζία, ἀσβεστόλιθο καὶ ὡρι- σμένων ἀπὸ σταλαγμιτικὸ ὑλικό. Ὡρισμένα ὀστέινα ἐργαλεῖα ἔχουν ἤδη παρουσιαστῆ ἀπὸ τὸν ἀνθρωπολόγο Νίκο Πουλιανό, ἀλλὰ ἡ πλή- ρης μελέτη τους εἶναι σὲ ἐξέλιξη, καθὼς νέα δεδομένα προστίθενται διαρκῶς.. Τὰ ὀστᾶ μεταφέρθηκαν στὸ ἐσωτερικὸ τοῦ Σπηλαίου τῶν Πετραλώ- νων κυρίως ἀπὸ τοὺς προϊστορικοὺς ἀνθρώπους. Τὰ περισσότερα ἀπὸ αὐτά, ὅπως καὶ τὰ λίθινα ἐργαλεῖα, βρέθηκαν μεταξὺ τῶν στρωμάτων 2 καὶ 18 περίπου, δηλαδὴ 500.000 μὲ 700.000 χρόνια πρίν. Κατὰ τὴ διάρκεια αὐτοῦ τοῦ χρονικοῦ διαστήματος ἐντοπίζονται μέσα στὸ σπή- λαιο ἐλάχιστα σαρκοφάγα καὶ ὑπερισχύει ἡ ἀνθρώπινη δραστηριό- τητα. Ἀντιθέτως ἀνάμεσα στὰ παλαιότερα στρώματα (χαμηλότερα ἀπὸ τὸ 18ο), ὅπου ἐντοπίζονται τὰ περισσότερα ἀπολιθώματα σαρ-