Ἡ ἀντίθεση τοῦ ‘Ελληνισμοῦ στὶς λατρευτικὲς ἀνθρωποθυσίες OI ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΩΝ ΣΗΜΙΤΙΚΩΝ ΛΑΩΝ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ TOY ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΣΑΤΑΝΙΣΜΟΥ Οἱ ἀνθρωποθυσίες εἶναι κατὰ γενικὴ ὁμολογία ἡ σκοτεινότερη πλευρὰ τῆς ἀνθρώπινης θρησκευτικῆς ἔκφρασης. Ὁ Ἑλληνι- σμὸς ὡς κοσμοθεωρία ἀντιτάχθηκε σὲ αὐτὲς ἀπὸ πάρα πολὺ νωρὶς καὶ τὶς καταπολέμησε μὲ κάθε μέσο. Σὲ ἄλλους λαοὺς ὅμως, γειτονικοὺς τῶν Ἑλλήνων, οἱ θυσίες ἀνθρώπινων ὄντων ὄχι μό- νο δὲν κυνηγήθηκαν, ἀλλὰ συνέχισαν νὰ ἀποτελοῦν τὸ κυρίαρ- χο ὄχημα λατρευτικῆς ἔκφρασης ἀκόμα καὶ μέχρι τὰ ἑλληνιστικὰ καὶ ρωμαϊκὰ χρόνια, ἐνῷ οἱ ἐπιβιώσεις φθάνουν μέχρι καὶ τὶς μέρες μας. Στὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ θὰ ἐπιχειρήσουμε νὰ καταδείξουμε μέσα ἀπὸ τὰ ἀρχαῖα κείμενα τόσο τὴ σύγκρουση τῆς ἑλληνικῆς κοσμοθεωρίας μὲ τὶς ἀνθρωπο- θυσίες ὅσο καὶ τὴ στενὴ σχέση αὐτῶν τῶν τελετουργιῶν μὲ τὴ λατρεία τοῦ Κρόνου καὶ τῶν Τιτάνων. Λυκάων καὶ Κέκροψ Ὁ Παυσανίας στὰ «Ἀρκαδικά» του περιγράφει τὴν θρησκευτικὴ ἀναζήτηση δύο πανάρχαιων βασιλέων τῆς Ἑλλάδας: τοῦ Λυκάονα τῆς Ἀρκαδίας καὶ τοῦ Κέ- κροπα τῆς Ἀττικῆς. Οἱ δύο αὐτοὶ προκατακλυσμιαῖοι ἄρχοντες σύμφωνα πρὸς τὸν Παυσανία προσπάθησαν νὰ βροῦν τὸν καλύτερο τρόπο λατρείας τοῦ θείου. ὉΚέ- κροψ τελικὰ ἦταν ἐκεῖνος ποὺ τὰ κατάφερε, ἐνῷ ἀπὸ τὴν ἄλλη ὁ Λυκάων ἀπέτυχε καὶ τιμωρήθηκε σκληρότατα (μεταμορφώθηκε σὲ λύκο), ἐπειδὴ ἀσέβησε θυσιάζο- ντας ἕνα βρέφος στὸ βωμὸ τοῦ Διός: «Κατὰ τὴ γνώμη μου ὁ Λυκάων ἦταν σύγχρο- νος μὲ τὸν βασιλιᾶ τῶν Ἀθηναίων Κέκροπα, ὅμως οἱ δύο τους δὲν ὑπῆρξαν ἐξ ἴσου συνετοὶ στὴν ἀναζήτηση τοῦ καλύτερου τρόπου λατρείας:ὁ Κέκροψ ὠνόμασε πρῶτος τὸ Δία ὕπατο (Ὕψιστο Θεὸ) καὶ ἔκρινε πὼς δὲν εἶναι σωστὸ νὰ θυσιάσῃ ζωντανὴ ὕπαρξη καὶ πρόσφερε στὸ βωμὸ γλυκίσματα τοῦ τόπου, ποὺ τὰ ὀνομά- ζουν πελάνους ἀκόμα καὶ τώρα οἱ Ἀθηναῖοι· ὁ Λυκάων ὅμως ἔφερε πάνω στὸ βωμὸ τοῦ Λύκαιου Δία ἀνθρώπινο βρέφος καὶ θυσίασε τὸ βρέφος, γιὰ νὰ βρέξῃ τὸ βωμὸ μὲ τὸ αἷμα. Λένε, πὼς ὁ ἴδιος εὐθὺς μετὰ τὴ θυσία ἔγινε λύκος...»(Παυσανίας, «Ἑλλάδος Περιήγησις», Ἀρκαδικά, 2, 3). Ἐδῶ ὁ Παυσανίας θέλει νὰ δείξῃ τὸ σωστὸ τρόπο λατρείας πρὸ τοῦ κατακλυ- σμοῦ τοῦ Δευκαλίωνα, σὲ ἐποχὴ θολὴ ἀκόμα καὶ γιὰ τοὺς ἀρχαίους. Ἀκόμα τὸ στοιχεῖο ὅτι οἱ Ἕλληνες θεοὶ δὲν δέχονται ἀνθρωποθυσίες, ἀλλὰ προτιμοῦν τὴν