TO XI ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ TOY ΦΙ ΣΤΗΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ Ἑλληνικὰ ἀλφάβητα πάνω σὲ βοιωτικὸ ἀγγεῖο καὶ σὲ πλάκα ἀπὸ τὴν Ἐτρουρία Σπουδαῖες πτυχὲς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἀλφαβήτου ἀποκαλύπτουν δύο εὑρήματα ἀρχαιολόγων. Τὸ πρῶτο εἰκονίζεται στὴν ἔγχρωμη φωτογραφία τῆς ἑπόμενης σελίδας (ἀπὸ τὴν ἔκδοσι «Etruscan Cities», Filippo Coarelli τῆς Cassel, ποὺ εἶναι ἀγγλικὴ μετάφρασι τῆς διευρυμένης δευτέρας ἰταλικῆς ἐκδόσεως). Ἀποτελεῖ τὸ αὐθεντικώτερο καὶ πληρέστερο βιβλίο περὶ Ἐτρουρίας, γιὰ τὴν ὁποία πρὸ αὐτοῦ πολὺ λίγα ἦσαν γνωστά, ὅπως σημειώνει ὁ ἐκδότης. Ἡ ἐλεφάντινη σχολικὴ πλάκα (Εἰκὼν 1), ἔκθεμα τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου Φλωρεντίας, εἶναι εὕρημα ταφικὸ τῆς ἐν Ἰταλίᾳ περιοχῆς τῶν Ἐτρούσκων Marsiliana d’ Albegna. Στὸ ἄνω μέρος τοῦ πλαισίου της φέρει ὡς ὁδηγὸ τοῦ μαθητοῦ Ἑλληνικὸ ἀλφάβητο, χαραγμένο ἐκ δεξιῶν πρὸς τὰ ἀριστερά. Στὴν ἐντὸς τοῦ πλαισίου ἐπιφάνεια ὑπῆρχε κέρινη στρῶσι. Στὸ κερὶ χάραξε ὁ μαθητὴς μὲ στυλίσκο τὰ εἰκονιζόμενα γράμματα, συλλαβὲς, λέξεις καὶ φράσεις ἐξ αὐτῶν. Τὸ εὕρημα διέσωσε σπουδαῖες πληροφορίες περὶ τοῦ ἀλφαβήτου μας, ποὺ ἐδίδασκαν κατὰ τὸ χρόνο χρήσεώς του τοὺς μικροὺς Ἐτρούσκους, Ἑλληνόπουλα τῆς ἱστορικῶς Ἑλληνικῆς φυλῆς τῶν Ἐτρούσκων ἢ Ἐτεῶν Τούσκων ἢ Τυρρηνῶν ἢ Τυρσηνῶν καὶ σημερινῶν Τόσκηδων τῆς Ἰλλυρίας (ὡς πρῶτος ἀπεκάλυψε ὁ Ἰάκωβος Θωμόπουλος στὰ «Πελασγικά»). Τὰ γράμματα τοῦ πρωτοτύπου ἀντιστοιχοῦν στὰ γνωστὰ στὴν ἐπιστήμη καὶ μᾶς. Στὸ πλαίσιο ἄνω τῆς πλάκας ἐχαράχθη ἀλφάβητο 26 γραμμάτων (ἐλλείπει τὸ 27ο, τὸ Ω Ὠμέγα). Ἡ πρώτη οὐσιώδης παρατήρησί μας εἶναι ἡ διαφορὰ διαδοχῆς δύο ἐκ τῶν τελευταίων γραμμάτων, τοῦ Φ καὶ X, ἐκ τοῦ γνωστοῦ μας ἀλφαβήτου, ὅπου περιέργως προηγεῖται τὸ X τοῦ Φ. Θὰ ἐνομίζετο, ὅτι ἐνδέχεται τοῦτο νὰ ὀφείλεται σὲ σφάλμα τοῦ χαράξαντος τὸ Ἀλφάβητο. Ἐκ τῆς ἐκ δεξιῶν πρὸς τ’ ἀριστερὰ χαράξεως μαρτυρεῖται, ὅτι τοῦτο ἐχαράχθη σὲ παλαιότερον τοῦ E´ αἰῶνος π.X. χρόνο, πρὸ τῆς μεταστροφῆς τῆς γραφῆς εἰς ἐξ ἀριστερῶν πρὸς τὰ δεξιά. Ἡ ὀρθότης τῆς τοιαύτης διαδοχῆς τῶν δύο ἄνω γραμμάτων ἐπιβεβαιοῦται διὰ διπλῆς ἀναγραφῆς τοῦ Βοιωτικοῦ Ἀλφαβήτου ἐπὶ ἐξαιρετικῆς τέχνης βοιωτικοῦ ἀγγείου ἀποκειμένου στὸ Ἐθνικὸ Ἀρχαιολογικὸ Μουσεῖο Ἀθηνῶν, ὅπου ἀμφότερες οἱ γραφὲς φέρουν τὸ X πρὸ τοῦ Φ (Εἰκὼν 2). Τὴν ὀρθὴ θέσι τοῦ X πρὸ τοῦ Φ αἰτιολογεῖ ἔμμεσα ὁ Ἡσίοδος στὴν «Θεογο-