OI ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ TOY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ μθ. Ἀρχίλοχος «Ἂς ἀλλάξωμεν τὰς χορδάς...» (Κάλβος), ἂν πράγματι θέλουμε τὴν ἀλλαγὴ τοῦ κόσμου. Αὐτὸ ἔπραξαν οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες λυρικοὶ καὶ ἰδίως ὁ Τέρπανδρος κι ὁ Ἀρχίλοχος, μ’ ἀποτέλεσμα τὴν ἐμφάνιση ἁλυσιδωτῶν ἀντιδράσεων, ποὺ κατέληξαν στὴν ἀλλαγὴ τοῦ τρόπου ζωῆς καὶ σκέψεως, στὴν γέννηση τῆς φιλοσοφίας καὶ τῶν ἐπιστημῶν, στὴν ἀνάδυση τοῦ προσώπου ἀπ’ τὴν ἀφάνεια τῆς τυραννικῆς κοινότητος καὶ στὸν ἐκδημοκρατισμὸ τῶν πολιτειῶν. Διότι «ἡ μεταβολὴ τῶν μορφῶν καὶ τῶν τρόπων μουσικῆς ὁδηγεῖ στὴν μεταβολὴ τῶν θεμελιωδέστερων πολιτικῶν νόμων καὶ τὴν ἀνατροπὴ τῆς κατεστημένης τάξεως πραγμάτων» (Πλάτων, «Πολιτεία» 424 c). Ὁ Ἀρχίλοχος τοῦ Τελεσικλέους καὶ τῆς Ἐνιποῦς γεννήθηκε στὴν Πάρο περὶ τὰ μέσα τοῦ 7ου π.X. αἰῶνος. Ἂν καὶ ἀριστοκρατικοῦ γένους, ἀναγκάσθηκε νὰ μεταναστεύσῃ στὴν Θάσο –ἡ ὁποία κατὰ τὸν ποιητὴ, «σὰν ράχη γαϊδουριοῦ ὑψώνεται, στεφανωμένη μὲ ρουμάνια» (ἀπ. 20)– καὶ ἐκεῖθεν στὴν Θρᾴκη. Δύσκολος καὶ ἰδιόρρυθμος ἄνθρωπος, δημιούργησε πλεῖστα προβλήματα καὶ συγκρούσθηκε μὲ ὅλους καὶ γιὰ ὅλα· σὲ μιὰ μάχη του μάλιστα μὲ τοὺς Σάιους κινδύνευσε νὰ σκοτωθῇ. Σώθηκε διὰ τῆς φυγῆς, πετώντας τὴν ἀσπίδα του στοὺς θάμνους, πρᾶγμα γιὰ τὸ ὁποῖο χλευάσθηκε τὰ μάλα ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους του, ὅπως ὁ ἴδιος μᾶς πληροφορεῖ: «Χαίρεται κάποιος Σάιος, ποὺ πέταξα, μὴ θέλοντας, τὴν ὄμορφη ἀσπίδα μου στοὺς θάμνους. Ἐγὼ πάντως σώθηκα· καθόλου δὲν μὲ νοιάζει ἡ ἀσπίδα. Εὐθὺς θ’ ἀποκτήσω μιὰ πολὺ πιὸ ὄμορφη» (ἀπ. 6)... Κατόπιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος πάντως ἐπέστρεψε στὴν γενέτειρά του, ὅπου πέρασε τὸν ὑπόλοιπο βίον του καὶ πάλι ἐν μέσῳ κλυδωνισμῶν καὶ κινδύνων, ὡς πιστὸς θεράπων τῶν Μουσῶν ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἄρεως: «Εἰμὶ δ’ ἐγὼ θεράπων μὲν Ἐνυαλίοιο ἄνακτος καὶ Μουσάων ἐρατὸν δῶρον ἐπιστάμενος» (ἀπ. 1). Σκοτώθηκε σὲ κάποια μάχη μὲ τοὺς Ναξίους· «ὁ δέ... ἀποκτείνας ἐν τῇ μάχη ἐκαλεῖτο Καλλώνδης...» (Πλούταρχος). Τὸ κοσμοείδωλο τοῦ Ἀρχιλόχου τὸ χαρακτηρίζουν ἡ τραγικότητα καὶ ἡ ἀντιφατικότητα. Ὁ ποιητὴς ζῇ σὲ μιὰ μεταβατικὴ περίοδο, κατὰ τὴν ὁποία οἱ παραδοσιακὲς ἀξίες ἀμφισβητοῦνται, ἐνῷ τὰ νέα ἰδεώδη δὲν ἔχουν εἰσέτι ὁριοθετηθῆ. Φαίνεται ἀποκομμένος ἀπ’ τὸ παρελθόν, ὅμως ὀφείλει συμμόρφωση στὴν παράδοση. Οἱ πολιτικὲς καταστάσεις εἶναι ἀσταθεῖς, ἀφοῦ ἔμποροι καὶ ἄποικοι ἀναστατώνουν τὶς πόλεις, μεταβάλλοντας ὁσημέραι τὶς ἰσορροπίες καὶ τὰ πολιτικὰ σκηνικά. Ὅλα εἶναι ρευστὰ καὶ οἱ ἁπλοῖ ἄνθρωποι βιώνουν τὴν κακοδαιμονία τους, κινούμενοι μεταξὺ φόβου καὶ ἐλπίδος, ἀφοῦ καταδυναστεύονται ἀπὸ ἀνώτερές τους δυνάμεις. Ὁ ποιητὴς μπορεῖ νὰ ἐκφράζῃ τὰ προσωπικά του αἰσθήματα καὶ συναισθήματα, τοὺς προσωπικούς του στοχασμούς, τὶς προσωπικές του ἐπιδιώξεις· ὅμως αὐτὰ ἔχουν πλήρη ἀπήχηση στὸν κόσμο καὶ ἐκπηγάζουν ἀπὸ τὸν κόσμο, ὁ ὁποῖος τὰ υἱοθετεῖ καὶ τὰ τραγουδεῖ. «Πάντα <λοιπὸν> τύχη καὶ μοῖρα ἀνδρί δίδωσι» (ἀπ. 16). Ἑπομένως «ὅλ’ ἄφηνέ τα στοὺς θεούς· πολλὲς φορὲς σηκώνουν ἀνθρώπους ἀπ’ τὶς συμφορὲς στὴ μαύρη γῆ πεσμένους,