OI ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ TOY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ μθ. Ἀρχίλοχος «Ἂς ἀλλάξωμεν τὰς χορδάς...» (Κάλβος), ἂν πράγματι θέλουμε τὴν ἀλλαγὴ τοῦ κόσμου. Αὐτὸ ἔπραξαν οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες λυρικοὶ καὶ ἰδίως ὁΤέρπανδρος κι ὁ Ἀρχίλοχος, μ’ ἀποτέλεσμα τὴν ἐμφάνιση ἁλυσιδωτῶν ἀντιδράσεων, ποὺ κα- τέληξαν στὴν ἀλλαγὴ τοῦ τρόπου ζωῆς καὶ σκέψεως, στὴν γέννηση τῆς φιλοσο- φίας καὶ τῶν ἐπιστημῶν, στὴν ἀνάδυση τοῦ προσώπου ἀπ’ τὴν ἀφάνεια τῆς τυ- ραννικῆς κοινότητος καὶ στὸν ἐκδημοκρατισμὸ τῶν πολιτειῶν. Διότι «ἡ μεταβολὴ τῶν μορφῶν καὶ τῶν τρόπων μουσικῆς ὁδηγεῖ στὴν μεταβολὴ τῶν θεμελιωδέ- στερων πολιτικῶν νόμων καὶ τὴν ἀνατροπὴ τῆς κατεστημένης τάξεως πραγμά- των» (Πλάτων, «Πολιτεία» 424 c). Ὁ Ἀρχίλοχος τοῦ Τελεσικλέους καὶ τῆς Ἐνιποῦς γεννήθηκε στὴν Πάρο περὶ τὰ μέσα τοῦ 7ου π.X. αἰῶνος. Ἂν καὶ ἀριστοκρατικοῦ γένους, ἀναγκάσθηκε νὰ μεταναστεύσῃ στὴν Θάσο –ἡ ὁποία κατὰ τὸν ποιητὴ, «σὰν ράχη γαϊδουριοῦ ὑψώνεται, στεφανωμένη μὲ ρουμάνια» (ἀπ. 20)– καὶ ἐκεῖθεν στὴν Θρᾴκη. Δύ- σκολος καὶ ἰδιόρρυθμος ἄνθρωπος, δημιούργησε πλεῖστα προβλήματα καὶ συ- γκρούσθηκε μὲ ὅλους καὶ γιὰ ὅλα· σὲ μιὰ μάχη του μάλιστα μὲ τοὺς Σάιους κιν- δύνευσε νὰ σκοτωθῇ. Σώθηκε διὰ τῆς φυγῆς, πετώντας τὴν ἀσπίδα του στοὺς θά- μνους, πρᾶγμα γιὰ τὸ ὁποῖο χλευάσθηκε τὰ μάλα ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους του, ὅπως ὁ ἴδιος μᾶς πληροφορεῖ: «Χαίρεται κάποιος Σάιος, ποὺ πέταξα, μὴ θέλοντας, τὴν ὄμορφη ἀσπίδα μου στοὺς θάμνους. Ἐγὼ πάντως σώθηκα· καθόλου δὲν μὲ νοιάζει ἡ ἀσπίδα. Εὐθὺς θ’ ἀποκτήσω μιὰ πολὺ πιὸ ὄμορφη» (ἀπ. 6)... Κατόπιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος πάντως ἐπέστρεψε στὴν γενέτειρά του, ὅπου πέρασε τὸν ὑπόλοιπο βίον του καὶ πάλι ἐν μέσῳ κλυδωνισμῶν καὶ κινδύνων, ὡς πιστὸς θε- ράπων τῶν Μουσῶν ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἄρεως: «Εἰμὶ δ’ ἐγὼ θεράπων μὲν Ἐνυαλί- οιο ἄνακτος καὶ Μουσάων ἐρατὸν δῶρον ἐπιστάμενος» (ἀπ. 1). Σκοτώθηκε σὲ κάποια μάχη μὲ τοὺς Ναξίους· «ὁ δέ... ἀποκτείνας ἐν τῇ μάχη ἐκαλεῖτο Καλ- λώνδης...» (Πλούταρχος). Τὸ κοσμοείδωλο τοῦ Ἀρχιλόχου τὸ χαρακτηρίζουν ἡ τραγικότητα καὶ ἡ ἀντι- φατικότητα. Ὁποιητὴς ζῇ σὲ μιὰ μεταβατικὴ περίοδο, κατὰ τὴν ὁποία οἱ πα- ραδοσιακὲς ἀξίες ἀμφισβητοῦνται, ἐνῷ τὰ νέα ἰδεώδη δὲν ἔχουν εἰσέτι ὁριοθε- τηθῆ. Φαίνεται ἀποκομμένος ἀπ’ τὸ παρελθόν, ὅμως ὀφείλει συμμόρφωση στὴν παράδοση. Οἱ πολιτικὲς καταστάσεις εἶναι ἀσταθεῖς, ἀφοῦ ἔμποροι καὶ ἄποικοι ἀναστατώνουν τὶς πόλεις, μεταβάλλοντας ὁσημέραι τὶς ἰσορροπίες καὶ τὰ πολι- τικὰ σκηνικά. Ὅλα εἶναι ρευστὰ καὶ οἱ ἁπλοῖ ἄνθρωποι βιώνουν τὴν κακοδαι- μονία τους, κινούμενοι μεταξὺ φόβου καὶ ἐλπίδος, ἀφοῦ καταδυναστεύονται ἀπὸ ἀνώτερές τους δυνάμεις. Ὁποιητὴς μπορεῖ νὰ ἐκφράζῃ τὰ προσωπικά του αἰσθήματα καὶ συναισθήματα, τοὺς προσωπικούς του στοχασμούς, τὶς προσω- πικές του ἐπιδιώξεις· ὅμως αὐτὰ ἔχουν πλήρη ἀπήχηση στὸν κόσμο καὶ ἐκπη- γάζουν ἀπὸ τὸν κόσμο, ὁ ὁποῖος τὰ υἱοθετεῖ καὶ τὰ τραγουδεῖ. «Πάντα <λοιπὸν> τύχη καὶ μοῖρα ἀνδρί δίδωσι» (ἀπ. 16). Ἑπομένως «ὅλ’ ἄφηνέ τα στοὺς θεούς· πολλὲς φορὲς σηκώνουν ἀνθρώπους ἀπ’ τὶς συμφορὲς στὴ μαύρη γῆ πεσμένους,