Ἡ ἑνότητα Μαθηματικῶν, Κοσμολογίας, Θρησκείας καὶ Ἠθικῆς στὴν Ἑλλάδα ΕΛΛΗΝΙΚΗ «ΥΒΡΙΣ» KAI ΕΒΡΑΪΚΗ «AMAPTIA» Στὸ προηγούμενο τεῦχος τοῦ «Δαυλοῦ» ἀναπτύξαμε τὶς συνέπειες ποὺ προκάλεσε στὴν Ἑλληνικὴ Σκέψη ἡ ἐπαναστατικὴ ἀνακάλυψη τῶν «ἀρρήτων» ἀριθμῶν καὶ συγκεκριμένα στὴν ἀντίληψη περὶ θεοῦ καὶ δημιουργίας τοῦ Σύμπαντος. Ὁ Ἡσίοδος, ὅπως εἶναι γνωστό, στὴ «Θεογονία» γιὰ πρώτη φορὰ συνώψισε τὴν ἰδεολογικὴ ἀντίληψη τῶν προομηρικῶν Ἑλλήνων γιὰ τὶς ἀπρόσωπες δυνάμεις, ποὺ ἐνυπάρχουν στὸν Κόσμο. Κατ’ ἀρχὰς ἡ «Θεογονία» ξεκινᾶ τὴ δημιουργία μὲ τὸ στίχο: «Ἦ τοι μὲν πρώτιστα χάος γένετ’·» (116) θέλοντας νὰ ὑποδηλώσῃ μὲ τὴν ἀκρίβεια τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας, ὅτι ἐν ἀρχῇ ὑπῆρχε ἢ μᾶλλον ἔγινε τὸ Χάος. Ἀπὸ ποῦ ἢ ἀπὸ ποιόν; Ὁ Ἡσίοδος ἀπορρίπτει τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ – καὶ μαζὶ μ’ αὐτὸν ὁλόκληρη ἡ ἀρχαία Ἑλληνικὴ Γραμματεία. Προφανῶς δὲν ὑπῆρξε κάποιος θεὸς δημιουργὸς τοῦ Σύμπαντος. Ἁπλᾶ: «ἔγινε πρῶτα τὸ Χάος». Ἡ ἀοριστία αὐτὴ εἶναι πολὺ συγκεκριμένη· οὐδεὶς μπορεῖ νὰ γνωρίζῃ, ἄν, πῶς καὶ ἀπὸ ποιὸν φτειάχτηκε τὸ Σύμπαν. Τέτοιου εἴδους «γνώσεις» δὲν ἔχουν φερεγγυότητα καὶ καμμιὰ ἀξιοπιστία – γιατί, πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ μέρος νὰ γνωρίσῃ καὶ νὰ συμπεριλάβῃ τὸ ὅλον καὶ τὴ «δημιουργία» του; Γιὰ τοῦτο καὶ ὁ Ἡσίοδος χρησιμοποιεῖ προσεκτικὰ τὶς λέξεις: «πρώτιστα Χάος γένετ’»1. Ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει τὸν Ἡσίοδο, ποὺ στὴ «Θεογονία» προσπα- 1. Ἀργότερα ὁ Ἡράκλειτος, θεωρώντας φιλοσοφικῶς καὶ λογικῶς τὴν ἀνυπαρξία τοῦ δημιουργοῦ τοῦ Κόσμου, θὰ γράψῃ: «Κόσμον τόνδε τὸν αὐτὸν ἁπάντων οὔτε τις θεῶν οὔτε ἀνθρώπων ἐποίησεν, ἀλλ’ ἦν ἀεὶ καὶ ἔστιν καὶ ἔσται πῦρ ἀείζῳον, ἁπτόμενον μέτρα καὶ ἀποσβεννύμενον μέτρα» (Diels, ἀπόσπασμα 30). [Αὐτὸν τὸν κόσμο, ποὺ εἶναι ἕνας στὴν ὁλότητά του, δὲν τὸν ἔπλασε κανένας θεὸς ἢ ἄνθρωπος, παρὰ ὑπῆρχε πάντα καὶ ὑπάρχει καὶ θὰ ὑπάρχῃ – μιὰ αἰώνια, ζωντανὴ φωτιά, ποὺ ἀνάβει μὲ μέτρο καὶ σβήνει μὲ μέτρο.]