Μέγα τό τοῦ φόθου κράτος τὴν ἀρχή του στὸ ἄγνωστο, ἀπορρόει ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδο τοῦ νοῦ μπροστὰ στὸ μὴ ὁρατό, τὸ μὴ θεθαμωμμένο. Ὁ πρῶτος φόθος τοῦ παιδιοῦ δημιουργεῖται μέσα στὸ σκοτάδι, καταλαμθάνει, κατατρύχει καὶ παραλύει τὴν ψυχή, μόλις ἀχρηστευθη ἡ σημαντικώτερη ὁδὸς προσπελάσεως ἐξωτερικῶν πληροφοριῶν, ἡ ὅραση. Δέν εἶναι συναίσθημα ἔρευνας, «ὄρεΤοῦ ---. - τε ρχἡ σοφίας», φόθος Κυρίου», κατὰ τὸν ἑθραϊκὸ τρόπο σκέΨεως. Καμμιὰ ἄλλη ἀντίληψη δὲν σφράγισε τόσο προσδιοριστικἀ, σὲ τόσο πλάτος καὶ θάθος, ἐδῶ κι αἰὤνες πολλούς, ἕως σήμερα, τὴ ζωή μας, τὸ πνεῦμα: μας, τὴν ἀτομικὴ καὶ πολιτική μας συμπεριφορά, τὴν ἴδια τὴν Ἱστορία, μὲ μιὰ φράση: τὴν ἀνθρώπινη συνείδηση. Ὁ φόθος τοῦ «Κυρίου», τοῦ οἱουδήποτε συμθατικοῦ, ἐπίσημου, κατεστημένου «ἹΚυρίου», πρέπει, σύμφωνα μ ̓ αὐτὸν τὸν τρὀπο θεωρήσεως τῆς ζωῆς καὶ τοῦ Κόσμου, νὰ ἀποτελῆ τὸν ὁδηγό, τὸν δείκτη γιὰ τὴν ἀνεύρεση τοῦ ὀρθοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ, τὴν πηγὴ τῆς σοφίας. Αὐτὸ τὸ πρέπει, τὸ διατυπωμένο τόσο κατηγορηματικἀ καὶ τόσο ὁριστικά, δὲν καλύπτει ἁπλῶς τὸ θρησκευτικὸ μέρος τῆς γνώσεως. Ὁ «φόθος Κυρίου», ὁ μεταφυσικὸς φόθος, παίρνει διάφορες ἐκφράσεις, συναρτᾶται πρὸς κάθε «κύριο», ὄχι μόνο τὸν «Κύριο», γίνεται μήτρα της ὑποταγῆς, θεμόλιο Ιἰδεοιλογικὸ τῆς ὑποδουλώσεως, τῆς πνευματικῆς, ἠθικῆς καὶ κοινωνικῆς ὑποδουλώσεως, φιλοσοφικὸ «ἄλλοθι» τῆς τυραννίας, κάθε τυραννίας τοῦ πνεύματος, τῆς ψυχῆς, τῆς ζωῆς μας. "Όντας ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ «ὑποχθόνια» συναισθήματα, ὁ φόθος, ἔχει, σύμφωνα μὲ ὅλες τὶς Ψψυχολογίες, ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΙΚΑΙΟΥ ξις τοῦ εἰδέναι», ἐλευθερωτικὸ ἀπὸ τὴν ἄγνοια καὶ τὴν πλάνη, δὲν μπορεῖ νὰ ἀποτελόση προὐπόθεση τῆς γνώσεως. Εἶναι ἀκριθῶς τὸ ἀντίθετο ὁ φόθος, γεννιέται ταυτόχρονα μὲ τὸ σταμάτημα τῶν γνωστικῶν λἎει τουργιῶν καὶ ταυτίζεται μὲ τὴν κατάσταση ἀνυπαρξίας της γνώσεως, μὲ τὴν ἐκμηδένισή της. Ἡ πίστη ὅτι ὁ φόθος, ὁ οἰοσδήποτε «φόθος, ἀποτελεῖ «ἀρχὴν σοφίας» εἶναι, κατὰ συνέπειαν, τὸ ἐκ διαμέτρου ἀντίθετο τῆς ἀλήθειας, συνιστα σκόπιμη διαστρέθλωσή της, εἶναι δόγμα. ̓Αντὶ νὰ συνεχίσουμε ἐμεῖς τὴν κριτικἠ αὐτοῦ τοῦ δόγματος, τοῦ 6αθύτατα ἐξουκσιαστικοῦ, ὅπως ὅλα τοῦ εἴδους του, ἂς ἀφήσουμε νὰ μιλήση σχετικἁ ἕνας ἔξοχος στοχαστής, ἕνας Ἕλληνα πνευματικά, ὁ ̓Οξφόρδης ΗΙκαθηγητὴς τῆς ΟΗΑΗΟ Κνν. ΙΙΝΙαΡΤΟΝΕ: «Ἂς πάρωμε --γράφε:-- ἕνα περίφημο παράδειγμα. Ἡ ἑλληνι-