Ἑλληνικὴ γλωσσική... sovereignty Ἐὰν ἔχετε ἀκούσει τοὺς βασιλόφρονες τῆς Ἀγγλίας νὰ μιλοῦν γιὰ τὴν βασίλισσά τους –καὶ βασίλισσα τῆς Αὐστραλίας φυσικά–, θὰ ἔχετε διαπιστώσει, πόσο ἐμφατικὰ (emphatically) καὶ ἱεροτραγικὰ (hierotragically) προφέρουν τὶς λέξεις ποὺ ἀναφέρονται στὸ μονάρχη τους (monarch). Μὲ τὸν ἴδιο δυναμικὸ (dynamic) τρόπο ἀναφέρονται στὸ θρόνο (throne), στὸ στέμμα ἢ κορώνα (crown), στὴν αὐτῆς μεγαλειότητα (majesty), στὸ σκῆπτρο της (sceptre), στὴν κυβέρνησή της (government), στὸ συμβούλιο (council) τοῦ μονάρχη (monarch)· καὶ πάνω ἀπ’ ὅλα, ὅταν ἀναφέρωνται στὸ ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ κυρίαρχος, ὁ ἡγεμόνας, ἡ ἀνωτάτη βασίλισσα, καὶ τὴν ὀνομάζουν βαρύγδουπα Sovereign. Σᾶς πῆγε ποτὲ ἡ ἰδέα ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ λέξη –ὅπως ὅλες οἱ παραπάνω– εἶναι ἑλληνικῆς κατασκευῆς καὶ προέλευσης; Ναί, εἶναι γραμμένο ἐπάνω της τὸ σῆμα κατατεθὲν τῶν ἡμερῶν μας «Made in Hellas» χωρὶς ἡμερομηνία λήξης! Εἶναι καταπληκτικό, ἡ ἀγγλικὴ ἀριστοκρατία νὰ εἶναι καταστόλιστη μὲ τὰ πιὸ ἁπλᾶ ἀλλὰ καὶ τὰ πιὸ σοβαρὰ ἑλληνικὰ στολίδια: τὶς ἑλληνικὲς λέξεις. Τί σημαίνει λοιπὸν ἡ λέξη Sovereign; Τὸ ἑλληνικὸ ἐπίρρημα «ὑπεράνω» πρῶτα οἱ Τυρρηνοὶ καὶ ἔπειτα οἱ καημένοι οἱ Λατῖνοι τὸ πῆραν αὐτούσιο καὶ τὸ ἔκαναν superanus. Τὸ ἑλληνικὸ «ὑπεράνω» (ὑπὲρ+ἄνω), δηλ. τὸ ὑψηλότερο, τὸ συμπεριέλαβαν στὴ γλῶσσα τους νὰ σημαίνῃ «αὐτὸς ποὺ εἶναι πάνω ἀπὸ ὅλους». Ἔτσι ὁ ἡγέτης, ὁ μεγάλος, ἡ κεφαλὴ ἔγινε superanus. Ἡ ἱερότητα καὶ ἡ ἀλήθεια τῆς λέξης «ὑπεράνω» γέννησε σ’ ὅλες τὶς εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες νέες λέξεις μὲ ἑλληνικώτατη σημασία τοῦ ἀνώτερου, τοῦ ὑπεράνω ὅλων. Πέρασε ὅμως μέσα ἀπὸ ἀνορθόγραφους... λεξικογράφους. Εἶναι αὐτὸ ποὺ εἶπε ὁ ποιητὴς Καβάφης τὸ 1906: «ἀνακατευμένοι μὲ Τυρρηνοὺς καὶ μὲ Λατίνους, κι ἄλλους ξένους». Ὁ «ὑπεράνω» πέρασε στὰ Γαλλικὰ καὶ ἔγινε souverain καὶ μετὰ εἰσπήδησε καὶ στὰ Ἀγγλικά· καὶ ἐδῶ οἱ ἄλλοι ἀγγλόφωνοι λεξικογράφοι δὲν μποροῦσαν νὰ τὸ χωνέψουν, πὼς ἕνας βασιλιᾶς μπορεῖ νὰ ...κάνῃ rain (δηλ. νὰ βρέχῃ) καὶ τὸ συνδύασαν μὲ τὸ reign = ἄρχω, βασιλεύω, ποὺ καὶ αὐτὸ προέρχεται ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ ὀρέγω = ἁπλώνω, σηκώνω· καὶ στὰ Ἀγγλικὰ τὸ superanus ἔγινε Sovereign (προφέρεται σόβριν) καὶ φυσικὰ σημαίνει ὁ κυρίαρχος, ὁ ἀνώτερος, ὁ βασιλιᾶς· καὶ sovereignty εἶναι ἡ κυριαρχία. Οἱ Ἄγγλοι κόψανε καὶ χρυσῆ λίρα, ποὺ τὴν ὠνόμασαν Sovereign. Στὴν Αὐστραλία τὸ μεγαλύτερο φυσικὸ μουσεῖο τοῦ χρυσοῦ στὸ Ballarat τὸ ὠνομάσαμε Sovereign Hill. Αὐτὴ ἡ λέξη στὰ Ἀγγλικὰ ἔχει τελετουργικὴ σημασία. Εἶναι ἀνώτατου ἐπιπέδου, λέγεται καὶ γεμίζει τὸ στόμα ἱερότητα. Πρέπει νὰ ὑπενθυμίζεται ὅμως σ’ ὅλους τοὺς ἀγγλόφωνους ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ λέξη προῆλθε ἀπὸ τὸ χρυσωρυχεῖο τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας... Θωμᾶς Ἠλιόπουλος Διευθυντὴς Κολλεγίου «Παιδεία» Μελβούρνη, Αὐστραλία