Ἑλληνικὴ γλωσσική... sovereignty Ἐὰν ἔχετε ἀκούσει τοὺς βασιλόφρονες τῆς Ἀγγλίας νὰ μιλοῦν γιὰ τὴν βα- σίλισσά τους –καὶ βασίλισσα τῆς Αὐστραλίας φυσικά–, θὰ ἔχετε διαπιστώσει, πόσο ἐμφατικὰ (emphatically)καὶ ἱεροτραγικὰ (hierotragically)προφέρουν τὶς λέξεις ποὺ ἀναφέρονται στὸ μονάρχη τους (monarch).Μὲ τὸν ἴδιο δυνα- μικὸ (dynamic)τρόπο ἀναφέρονται στὸ θρόνο (throne),στὸ στέμμα ἢ κορώ- να (crown),στὴν αὐτῆς μεγαλειότητα (majesty),στὸ σκῆπτρο της (sceptre), στὴν κυβέρνησή της (government),στὸ συμβούλιο (council)τοῦ μονάρχη (monarch)·καὶ πάνω ἀπ’ ὅλα, ὅταν ἀναφέρωνται στὸ ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ κυ- ρίαρχος, ὁ ἡγεμόνας, ἡ ἀνωτάτη βασίλισσα, καὶ τὴν ὀνομάζουν βαρύγδου- πα Sovereign. Σᾶς πῆγε ποτὲ ἡ ἰδέα ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ λέξη –ὅπως ὅλες οἱ παραπάνω– εἶναι ἑλληνικῆς κατασκευῆς καὶ προέλευσης; Ναί, εἶναι γραμμένο ἐπάνω της τὸ σῆμα κατατεθὲν τῶν ἡμερῶν μας «Made in Hellas»χωρὶς ἡμερομηνία λήξης! Εἶναι καταπληκτικό, ἡ ἀγγλικὴ ἀριστοκρατία νὰ εἶναι καταστόλιστη μὲ τὰ πιὸ ἁπλᾶ ἀλλὰ καὶ τὰ πιὸ σοβαρὰ ἑλληνικὰ στολίδια: τὶς ἑλληνικὲς λέξεις. Τί σημαίνει λοιπὸν ἡ λέξη Sovereign;Τὸ ἑλληνικὸ ἐπίρρημα «ὑπεράνω» πρῶτα οἱ Τυρρηνοὶ καὶ ἔπειτα οἱ καημένοι οἱ Λατῖνοι τὸ πῆραν αὐτούσιο καὶ τὸ ἔκαναν superanus.Τὸ ἑλληνικὸ «ὑπεράνω» (ὑπὲρ+ἄνω), δηλ. τὸ ὑψη- λότερο, τὸ συμπεριέλαβαν στὴ γλῶσσα τους νὰ σημαίνῃ «αὐτὸς ποὺ εἶναι πά- νω ἀπὸ ὅλους». Ἔτσι ὁ ἡγέτης, ὁ μεγάλος, ἡ κεφαλὴ ἔγινε superanus.Ἡ ἱε- ρότητα καὶ ἡ ἀλήθεια τῆς λέξης «ὑπεράνω» γέννησε σ’ ὅλες τὶς εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες νέες λέξεις μὲ ἑλληνικώτατη σημασία τοῦ ἀνώτερου, τοῦ ὑπεράνω ὅλων. Πέρασε ὅμως μέσα ἀπὸ ἀνορθόγραφους... λεξικογράφους.Εἶναι αὐτὸ ποὺ εἶπε ὁ ποιητὴς Καβάφης τὸ 1906: «ἀνακατευμένοι μὲ Τυρρηνοὺς καὶ μὲ Λατίνους, κι ἄλλους ξένους». Ὁ«ὑπεράνω» πέρασε στὰ Γαλλικὰ καὶ ἔγινε souverainκαὶ μετὰ εἰσπήδη- σε καὶ στὰ Ἀγγλικά· καὶ ἐδῶ οἱ ἄλλοι ἀγγλόφωνοι λεξικογράφοι δὲν μπο- ροῦσαν νὰ τὸ χωνέψουν, πὼς ἕνας βασιλιᾶς μπορεῖ νὰ ...κάνῃ rain(δηλ. νὰ βρέχῃ) καὶ τὸ συνδύασαν μὲ τὸ reign= ἄρχω, βασιλεύω, ποὺ καὶ αὐτὸ προ- έρχεται ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ ὀρέγω = ἁπλώνω, σηκώνω· καὶ στὰ Ἀγγλικὰ τὸ superanusἔγινε Sovereign(προφέρεται σόβριν) καὶ φυσικὰ σημαίνει ὁ κυ- ρίαρχος, ὁ ἀνώτερος, ὁ βασιλιᾶς· καὶ sovereigntyεἶναι ἡ κυριαρχία. Οἱ Ἄγγλοι κόψανε καὶ χρυσῆ λίρα, ποὺ τὴν ὠνόμασαν Sovereign.Στὴν Αὐστραλία τὸ μεγαλύτερο φυσικὸ μουσεῖο τοῦ χρυσοῦ στὸ Βallaratτὸ ὠνο- μάσαμε Sovereign Hill.Αὐτὴ ἡ λέξη στὰ Ἀγγλικὰ ἔχει τελετουργικὴ σημασία. Εἶναι ἀνώτατου ἐπιπέδου, λέγεται καὶ γεμίζει τὸ στόμα ἱερότητα. Πρέπει νὰ ὑπενθυμίζεται ὅμως σ’ ὅλους τοὺς ἀγγλόφωνους ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ λέξη προῆλθε ἀπὸ τὸ χρυσωρυχεῖο τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας... Θωμᾶς Ἠλιόπουλος Διευθυντὴς Κολλεγίου «Παιδεία» Μελβούρνη, Αὐστραλία