ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ Οἱ «Δημόσιες Ἐπιχειρήσεις» ᾿Ανάμεσα στὶς θύελλες ποὺ θερίσαµε, σπέρνοντας τὸν ἄνεμο τοῦ Β΄ Παγ- κοσμίου Πολέμου, θερίσαµε καὶ τὸν τυφῶνα, θὰ ἔλεγα, ποὺ φέρει τὸ ὄνομα: δηµόσιες - κρατικὲς - κοινωνικοποιηµένες - συνεταιριστικὲς - ἐθνικοποιημέ- νες - δημοτικὲς - ἀγροτοβιομηχανικὲς - προβληματικὲς κλπ. ἐπιχειρήσεις, ποὺ λειτουργοῦν ὑπὸ τὸ ἐξουσιαστικὸ δόγμα τοῦ κρατικισμοῦ, ὅπως ὁ τελευ- ταῖος ἐμφανίζεται μὲ τὴν µορφή: κρατικῶν ἀνωνύμων βιομηχανικῶν ἐταὶ- ριῶν, ἐπιχειρήσεων δημοσίου δικαίου, δημοτικῶν ἐπιχειρήσεων, συνεταιρι- σμῶν, προβληματικῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ ἰδιωτικοῦ τοµέα, κρατικῶν τραπε- ζῶν κλπ. Βέβαια, ἡ µαζοποίηση τῶν λαῶν, ἡ συρρίκνωση τῶν ἐθνοτήτων καὶ ἡ σο- σιαλοποίηση τῶν οἰκονομιῶν (ὑπὸ τὴν ἔννοια νὰ δουλεύουμε λιγότερο καὶ νὰ ξοδεύουμε περισσότερο) ἀνέκυψε μετὰ τὸν πόλεμο ὡς παγκόσμιο ἰδεῶδες, ὑ- πὸ τὸ ψευδεπίγραφο αἴτημα τῆς δικαιότερης κατανομῆς τοῦ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖο ποτὲ δὲν ἔπαψε νὰ προβάλλεται ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῶν Νόμων τοῦ Σόλω- νος, μὲ τὸν ἕνα ἤ μὲ τὸν ἄλλο τρόπο. Ἡ μεταπολεμικὴ παγκόσμια κοινωνία μὲ χαρακτηριστικἁ τὸν ἀχαλίνωτο οἰκονομισμὸ καὶ τὴν ἐπιβολὴ τοῦ ἀνελεύ- θερου πρότυπου: ἐξουσία - μάζα καὶ μάζα - ἐξουσία βρῆκε ἰδανικὴ μέθοδο ἐμ- πεδώσεως τῶν νέων ἀξιῶν τὴν ἐπέκταση τοῦ κρατικιστικοῦ τοµέα σὲ ὅλες του τὶς µορφές, μὲ προεξέχουσα αὐτὴ τῶν δημοσίων ἐπιχειρήσεων ὅλων τῶν εἰδῶν. Οἱ δημόσιες ἐπιχειρήσεις ὀμπεριέχουν µέσα τους μιὰ ἐγγενῆ ἀντίφαση, ποὺ τελικῶς ὁδηγεῖ σὲ σήψη, ὅπως μποροῦμε σήµερα νὰ διαπιστώσουµε ἀπὸ τὴν προσωπικὴ πείρα ποὺ ἔχει ὁ καθένας ἐν προκειμένω. Καὶ ἡ ἀντίφαση ᾱ- ναφέρεται σ᾽ αὐτὴ τὴν «ἐπιχειρηματικὴ δεοντολογία», ἡ ὁποία νομοτελειακὰ ἀκυρώνει τὴν ἕωλη ἔννοια τῆς «δημόσιας ἐπιχείρησης». Διότι ὅταν λέμε ἰδιω- τικὴ ἐπιχείρηση, αὐτομάτως ὁ νοῦς µας πάει στὸ ὁμόλογό της, ποὺ εἶναι ὁ «ἰ- διώτης ἐπιχειρηματίας». Δηλαδὴ ἕνας ἄνθρωπος μὲ ἐκ γενετῆς ἰδιαίτερο τα- λέντο στὸ νὰ ἱδρύει καὶ νὰ θέτη σὲ λειτουργία ἐπικερδῶς μιὰ ἐπιχείρηση, ποὺ ἀντικείμενο ἔχει τὴ δημιουργία θέσεων ἁπασχόλησης καὶ τὴν παραγωγὴ νέου «ἔργου», σὲ πλαίσια ἀτομικῆς «ἐλευθερίας». Αὐτὸν τὸν ρόλο μποροῦν καὶ τὸν παίζουν µόνον οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, ποὺ ἔχουν τὸ ταλέντο τοῦ ἐπιχειρημα- τία. Καὶ οὐδεὶς ἄλλος. Ὅπως κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ γίνει ἅλτης τοῦ ὕψους, ἄν δὲν ἔχει τὸ ἀνάλογο ταλέντο. Ὅταν ὅμως λέμε «Δημόσιες Ἐπιχειρήσεις», τότε τὸ ὁμόλογο ποιό εἶναι; Ὃ «4άήμόσιος Ἐπιχειρηματίας»; ᾽᾿Αμέσως κατα- φαίνεται, ὅτι ἡ ἔννοια ἐπιχείρηση, γεννήθηκε γιὰ νὰ προσιδιάζει ἀποκλειστι- κὰ στὸν «ἰδιώτη», ἡ δὲ ἔννοια τῆς «Δημόσιας Επιχείρησης» εἶναι ἀντιφατι- κή, τραγελαφικὴ καὶ αὐτοκαταλυόμενη, γιατὶ οἱ ὅροι Δημόσιο καὶ ἐπιχείρη- ση εἶναι ὄχι µόνο ἀσύμπτωτοι ἀλλὰ καὶ ἀνταγωνιστικοὶ μέχρι θανάτου. Ἔξ οὗ καὶ τὸ φαινόμενο τῆς σήψεως τῶν κρατικῶν ἐπιχειρήσεων, ἐξ οὗ καὶ τὸ ᾱ- ποκαρδιωτικό, τὴ θέση τοῦ ταλαντούχου ἐπιχειρηματία, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιχεί- ρηση κοινωνικοποιήθηκε, νὰ τὴν παίρνει ὁ πρῶτος τῇ τάξει ἀφισοκολλητὴς τοῦ κόμματος. Καὶ δὲν εἶναι διόλου παράξενο αὐτό, γιατὶ ἕνας ποὺ ἔχει τὸ τα-