OI ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ TOY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ να.Πίνδαρος Ἂν ἡ Ἀθήνα διέπρεπε «ἐν λόγοις» καὶ ἡ Σπάρτη «ἐν ὅπλοις», ἡ Θήβα κατεῖχε τὰ πρωτεῖα «ἐν θεοῖς» (Σενέκας). Πλῆθος ναῶν, βωμῶν καὶ ἱερῶν ἀποσποῦσαν τοὺς Θηβαίους ἀπὸ τὰ μάταια προβλήματα τῆς καθημερινότητος καὶ τοὺς μετέφεραν νο- ερὰ στὸν μυθολογικὸ κῆπο, ὅπου χοροὶ θεῶν, δαιμόνων, ἡμιθέων, ἡρώων, μοιρῶν, νυμφῶν καὶ μουσῶν τοὺς παρεῖχαν κάθε τέρψη καὶ ἀγαλλίαση. Οἱ Θηβαῖοι μπορεῖ, κατὰ τοὺς Ἀθηναίους, νὰ ἦσαν «χοντράνθρωποι» καὶ «στενοκέφαλοι», αἰσθάνονταν ὅμως ὑπερήφανοι γιὰ τὴν παράδοσή τους καὶ ἰδιαίτερα γιὰ τὸνΔιόνυσο, τὸν Ἡρα- κλῆ καὶ τὸν Κάδμο. Ὁ Πίνδαρος γεννήθηκε στὶς Κυνὸς Κεφαλὲς τῆς Θήβας περὶ τὸ 520 π.X. ἀπὸ τὸν Δαΐφαντο καὶ τὴν Κλεοδίκη· ἦταν δωρικῆς καταγωγῆς, ὅπως ὁ ἴδιος μᾶς πληροφο- ρεῖ: «τὸ δ’ ἐμὸν γαρύετ’ ἀπὸ Σπάρτας ἐπήρατον (= ἀξιέραστον) κλέος... ἐμοὶ πατέρες φῶτες (= ἄνδρες) Αἰγεΐδαι». Τὴ βασικὴ μουσικὴ παίδευσή του ἔλαβε ἀπὸ τὸ θεῖο του Σκοπελῖνο καὶ πιθανόν, τὴνΤαναγραία ποιήτρια Κόριννα· τελειοποίησε ὅμως τὶς σπουδές του στὴν Ἀθήνα παρὰ τοῖς Ἀγαθοκλεῖς καὶ Ἀπολλοδώρο. Ὑπερβο- λικὰ θεοσεβὴς – ἀφωσιωμένος στὴ Ρέα, τὸν Πᾶνα καὶ τὸν Ἀπόλλωνα – καὶ διαπρύ- σιος κήρυκας τῶν δελφικῶν ἰδεῶν, ἀπέβη «σκεῦος ἐκλογῆς» παντὸς ἱερατείου καὶ προπαντὸς τοῦ Μαντείου τοῦ ἐν Δελφοῖς καὶ τοῦ Ἄμμωνος Διός, ποὺ ἐπισημοποί- ησαν τὴν ποίησή του· καὶ τὸ μὲν πρῶτο τὸν ἀνεκήρυξε «συντράπεζο στὰ δεῖπνα τοῦ θεοῦ», τὸ δὲ δεύτερο χάραξε διὰ χρυσῶν γραμμάτων τὸν ζ´ Ὀλυμπιόνικο στὴν εἴσο- δο τοῦ ναοῦ· τιμὲς ποὺ οὐδεὶς βασιλεὺς ἢ ἄρχων ἀπήλαυσε. Ὁ Πίνδαρος ἀποτελεῖ ἐκφραστικὸν τύπο Ἕλληνος· ἀγαπᾷ τὴν ζωή, τὴν «ἀγλαό- γυιον Ἥβαν», τὸν πλοῦτο καὶ τὴ δόξα, ἀγαθὰ ποὺ συνθέτουν τὴν πολύυμνόν του «ἀρετάν». Εἶναι σπουδαῖο τὸ νὰ εἶναι κανεὶς «ἀρεταῖς δεδαιδαλμένος»· νὰ εἶναι ἄρχο- ντας, ὡραῖος καὶ δυνατός. Ἔχει συνείδηση τῆς ὑπεροχῆς του καὶ αἰσθάνεται ὡς κή- ρυξ καὶ ἀπόστολος τῶν θεῶν, ποὺ σκοπὸν ἔχει νὰ διαλαλήσῃ τὴ σοφία τους· παρα- βάλλεται δὲ μὲ τὸν «Διὸς ὑψίστου προφάταν ἔξοχον, ὀρθόμαντιν Τειρεσίαν» (Νεμ. I). Ὡς «πολλὰ εἰδὼς φυᾷ» – γιατὶ καὶ ἡ σοφία εἶναι διόδοτος – ἀντιπαρατίθεται μὲ τοὺς «μαθόντας» καὶ ἰδιαίτερα τοὺς σοφιστὲς, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται «δρέπειν ἀτελῆ σοφίας καρπὸν» (ἐξ Ἀδήλων 72)· ἀγνοεῖ δὲ παντάπασι τοὺς ἄλλους ποιητές, οἱ ὁποῖοι τοῦ μοιάζουν μὲ «κολοιοὺς» (= καλιακοῦδες) ποὺ κρώζουν. ὉΘηβαῖος εἶναι κατ’ οὐσίαν μουσοποιὸς καὶ δευτερευόντως ποιητὴς καὶ φιλό- σοφος· Πρόκειται γιὰ μία κοινότυπη διάνοια, διανθισμένη «μετ’ ἐνθουσιασμοῦ καὶ ἱεροῦ πνεύματος» (Δημόκριτος). Ἡ ποίησή του ἔχει κάτι τὸ αἰφνίδιο καὶ ἐκθαμβω- τικό· μοιάζει μὲ τοὺς κεραυνοὺς καὶ τὶς ἀστραπὲς τοῦΔία, ποὺ θαμβώνουν, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ φωτίζουν.Τὰ ποιήματά του εἶναι προϊόντα ἐνθουσιασμοῦ καὶ συγκί- νησης, τὴν ὁποία ὁ ποιητὴς δὲν μπορεῖ νὰ ἐλέγξῃ. Συγκινεῖται λοιπόν παρακολου- θώντας μιὰ πυγμαχία ἢ μιὰ ἱπποδρομία· συγκινεῖται καὶ στὴ θέα τῆς «Ἱέρωνος μά- καιρας ἑστίας». Κατέχει τὴν ἀρχαία σοφία – τὴ σοφία τῶν θεῶν καὶ ἱερατείων – καὶ τὴν χρησιμοποιεῖ καταλλήλως καὶ ἐπακριβῶς. Οἰ λέξεις του εἶναι πολλάκις ἀρχέγο- νες, γι’ αὐτὸ καὶ ὑποβλητικὲς καὶ πλήρεις νοημάτων. Ὁ Πίνδαρος εἶναι πιστὸς στοὺς Ὀλύμπιους θεούς, οἱ ὁποῖοι δὲν μᾶς μοιάζουν κα- θόλου, παρὰ τὸ ὅτι «ἐκ μιᾶς πνέομεν ματρὸς ἀμφότεροι...» (Νεμ. VI). Μία ἀπαρασά-