ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ vβ. Ἀνακρέων Ὁ Ἀνακρέων τοῦ Σκυθίνου κατὰ τὸν Σουΐδα γεννήθηκε στὴν Τέω τῆς Μικρασίας – μιᾶς ἐκ τῶν δώδεκα πόλεων τοῦ Κοινοῦ τῶν Ἰωνῶν – περὶ τὰ μέσα τοῦ 6ου π.X. αἰῶνος. Νέος ἀκόμη ἀναγκάσθηκε νὰ ἐκπατρισθῇ μαζὶ μ’ ὅλους τοὺς συμπολῖτες του, οἱ ὁποῖοι «οὐ φέροντες τὴν τῶν Περσῶν ὕβριν» (Στράβων) ἐγκατέλειψαν τὴν κατακτηθεῖσα πόλη τους καὶ ἵδρυσαν τὴν «καλὴν Τηίων ἀποικίην» (Ἡρόδοτος) Ἄβδηρα στὴν Θρᾴκη. Ἐκεῖθεν ὁ ποιητὴς μετέβη στὴ Σάμο, προσκεκλημένος ἀπ’ τὸν Πολυκράτη, ποὺ δὲν ἦταν τύραννος τῆς Σάμου μόνο ἀλλὰ καὶ τῆς «ἑλληνικῆς ἁπάσης θαλάσσης, ὑφ’ ἧς γαῖα ὁρίζεται» σύμφωνα μὲ τὸν Ἱμέριο. Μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Πολυκράτους φιλοξενήθηκε στὴν αὐλὴ τοῦ Ἱππάρχου στὴν Ἀθήνα, ὅπου γνωρίσθηκε μὲ τὸ Σιμωνίδη τὸν Κεῖο, τὸν κορυφαῖο χορικὸ ποιητή. Ὁ Τήιος ἀποτελεῖ τέκνο τοῦ ἰωνικοῦ διαφωτισμοῦ, ποὺ θέλει τὸν κόσμο αὐτοδημιουργούμενο κι αὐτοσυντηρούμενο, τὸν δὲ ἄνθρωπο «μικρὸν κόσμον», ἀπαλλαγμένο κάθε ἐπιρροῆς θεῶν ἢ δαιμόνων. Εἶναι ρεαλιστὴς καὶ σοβαρός, συγκρατημένος στὶς ἐκδηλώσεις του ἀλλὰ παρατηρητικὸς καὶ σκεπτικιστής. Μελαγχολεῖ σκεπτόμενος τὸ ἐφήμερον τῆς ζωῆς καὶ τὴν ματαιότητα τῶν ἀνθρωπίνων· θλίβεται δὲ γιὰ τὰ νιάτα ποὺ φεύγουν καὶ τρομάζει στὴ σκέψη τοῦ θανάτου: «Ἀναστενάζω συχνά, γιατὶ τρομάζω τὸν Τάρταρο. Εἶναι φρικτὸς τοῦ Ἄδͅη ὁ βυθός, ἡ σκάλα του φοβερὴ – κι ὅποιος κατέβει δὲν μπορεῖ ξανὰ νὰ ἀνεβῇ» (ἀπόσπ. 44). Ἡ ἐξουσία δὲν τὸν συγκινεῖ: «Μήτε τὸ κέρας τῆς Ἀμαλθείας θέλω δικό μου μήτε νὰ βασιλεύσω στὴν εὐδαίμονα Ταρτησσὸ χρόνια ἑκατὸν πενήντα» (ἀπόσπ. 8). Ὄντας λιτοδίαιτος κι ἔχοντας ἐξασφαλισμένα τὰ πρὸς τὸ ζῆν στὶς αὐλὲς τῶν τυράννων, περιφρονεῖ τὰ χρήματα, ποὺ τίποτα οὐσιαστικὸ δὲν προσφέρουν: «Ἂν τὰ πλούτη καὶ ὁ χρυσὸς κρατοῦσαν στὴ ζωὴ τοὺς θνητούς, θὰ τὰ κρατοῦσα σφιχτά, γιὰ νὰ ἐξαγοράσω τὸ Χάροντα, ὅταν κάποτε μοῦ ’ρθῃ» (ἀπόσπ. 36)... Ἐπέστρεψε λοιπόν τὰ πέντε τάλαντα, ποὺ τοῦ πρόσφερε ὁ Πολυκράτης, λέγοντας πὼς δὲν ἀξίζουν τόσο, ὅσο ἀξίζουν οἱ ἔννοιες κι οἱ φροντίδες μας γι’ αὐτά!.. Ἂν ὁ Ἀρίων θεωρῆται πατέρας τῆς πολιτικῆς λυρικῆς ποίησης, ὁ Ἀνακρέων εἶναι ὁ ἀδιαμφισβήτητος πατέρας τῆς ψυχολογικῆς ποίησης. Μαθητὴς τῶν Λεσβίων ποιητῶν, διαφέρει παντάπασι, ὅσον ἀφορᾷ στὸ πάθος καὶ τὸν αὐθορμητισμό. Τὸ δίστιχό του «πήδησα ἀπ’ τὸν Λευκάδος βράχο καὶ στ’ ἀφρισμένα κύματα βουτῶ, μεθυσμένος ἀπὸ ἔρωτα» (ἀπόσπ. 21) ἀφορᾷ μᾶλλον στὴ Σαπφὼ καὶ ὄχι στὸν ἴδιο, ποὺ γράφει κατόπιν πολλῆς σκέψης καὶ οὐδέποτε «μετ’ ἐνθουσιασμοῦ καὶ ἱεροῦ πνεύματος». Ὁ ποιητὴς δὲν διακρίνεται γιὰ τὸ πάθος καὶ τὶς ἰσχυρές του συγκινήσεις, ἀλλὰ γιὰ τὴν ἱκανότητά του νὰ διεισδύῃ στὶς ψυχὲς τῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ περιγράφῃ ἐπακριβῶς τὰ πάθη καὶ τὰ αἰσθήματά τους. Τίποτα σχεδὸν ἀπ’ ὅσα γράφει δὲν ἀφορᾷ στὸν ἑαυτό του, καὶ ἡ «ἀνακρέοντεια μέθη» οὐδόλως σχετίζεται μὲ τὴν πραγματικὴ μέθη κατὰ τοὺς ἀρχαίους κριτικούς, ἀλλὰ σημαίνει «τὸ ἄναμμα τοῦ νοῦ ἀπὸ τὴν ποιητικὴ φλόγα» (Ἀθήναιος). Ἡ ποίηση τοῦ Ἀνακρέοντος στρέφεται γύρω ἀπ’ τὴ ζωὴ καὶ τὸ θάνατο, τὸν