ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ vβ.Ἀνακρέων ὉἈνακρέων τοῦ Σκυθίνου κατὰ τὸν Σουΐδα γεννήθηκε στὴν Τέω τῆς Μι- κρασίας – μιᾶς ἐκ τῶν δώδεκα πόλεων τοῦ Κοινοῦ τῶν Ἰωνῶν – περὶ τὰ μέσα τοῦ 6ου π.X. αἰῶνος. Νέος ἀκόμη ἀναγκάσθηκε νὰ ἐκπατρισθῇ μαζὶ μ’ ὅλους τοὺς συμπολῖτες του, οἱ ὁποῖοι «οὐ φέροντες τὴν τῶν Περσῶν ὕβριν» (Στράβων) ἐγκα- τέλειψαν τὴν κατακτηθεῖσα πόλη τους καὶ ἵδρυσαν τὴν «καλὴν Τηίων ἀποικίην» (Ἡρόδοτος) Ἄβδηρα στὴν Θρᾴκη. Ἐκεῖθεν ὁ ποιητὴς μετέβη στὴ Σάμο, προ- σκεκλημένος ἀπ’ τὸν Πολυκράτη, ποὺ δὲν ἦταν τύραννος τῆς Σάμου μόνο ἀλλὰ καὶ τῆς «ἑλληνικῆς ἁπάσης θαλάσσης, ὑφ’ ἧς γαῖα ὁρίζεται» σύμφωνα μὲ τὸν Ἱμέ- ριο. Μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Πολυκράτους φιλοξενήθηκε στὴν αὐλὴ τοῦ Ἱππάρ- χου στὴν Ἀθήνα, ὅπου γνωρίσθηκε μὲ τὸΣιμωνίδη τὸν Κεῖο, τὸν κορυφαῖο χο- ρικὸ ποιητή. ὉΤήιος ἀποτελεῖ τέκνο τοῦ ἰωνικοῦ διαφωτισμοῦ, ποὺ θέλει τὸν κόσμο αὐτο- δημιουργούμενο κι αὐτοσυντηρούμενο, τὸν δὲ ἄνθρωπο «μικρὸν κόσμον», ἀπαλ- λαγμένο κάθε ἐπιρροῆς θεῶν ἢ δαιμόνων. Εἶναι ρεαλιστὴς καὶ σοβαρός, συ- γκρατημένος στὶς ἐκδηλώσεις του ἀλλὰ παρατηρητικὸς καὶ σκεπτικιστής. Με- λαγχολεῖ σκεπτόμενος τὸ ἐφήμερον τῆς ζωῆς καὶ τὴν ματαιότητα τῶν ἀνθρωπί- νων· θλίβεται δὲ γιὰ τὰ νιάτα ποὺ φεύγουν καὶ τρομάζει στὴ σκέψη τοῦ θανά- του: «Ἀναστενάζω συχνά, γιατὶ τρομάζω τὸν Τάρταρο. Εἶναι φρικτὸς τοῦ Ἄδͅη ὁ βυθός, ἡ σκάλα του φοβερὴ – κι ὅποιος κατέβει δὲν μπορεῖ ξανὰ νὰ ἀνεβῇ» (ἀπόσπ. 44). Ἡἐξουσία δὲν τὸν συγκινεῖ:«Μήτε τὸ κέρας τῆς Ἀμαλθείας θέλω δικό μου μήτε νὰ βασιλεύσω στὴν εὐδαίμονα Ταρτησσὸ χρόνια ἑκατὸν πενήντα» (ἀπόσπ. 8). Ὄντας λιτοδίαιτος κι ἔχοντας ἐξασφαλισμένα τὰ πρὸς τὸ ζῆν στὶς αὐλὲς τῶν τυράννων, περιφρονεῖ τὰ χρήματα, ποὺ τίποτα οὐσιαστικὸ δὲν προ- σφέρουν:«Ἂν τὰ πλούτη καὶ ὁ χρυσὸς κρατοῦσαν στὴ ζωὴ τοὺς θνητούς, θὰ τὰ κρατοῦσα σφιχτά, γιὰ νὰ ἐξαγοράσω τὸ Χάροντα, ὅταν κάποτε μοῦ ’ρθῃ» (ἀπό- σπ. 36)... Ἐπέστρεψε λοιπόν τὰ πέντε τάλαντα, ποὺ τοῦ πρόσφερε ὁ Πολυκρά- της, λέγοντας πὼς δὲν ἀξίζουν τόσο, ὅσο ἀξίζουν οἱ ἔννοιες κι οἱ φροντίδες μας γι’ αὐτά!.. Ἂν ὁ Ἀρίων θεωρῆται πατέρας τῆς πολιτικῆς λυρικῆς ποίησης, ὁ Ἀνακρέ- ων εἶναι ὁ ἀδιαμφισβήτητος πατέρας τῆς ψυχολογικῆς ποίησης. Μαθητὴς τῶν Λεσβίων ποιητῶν, διαφέρει παντάπασι, ὅσον ἀφορᾷ στὸ πάθος καὶ τὸν αὐθορ- μητισμό.Τὸ δίστιχό του «πήδησα ἀπ’ τὸνΛευκάδος βράχο καὶ στ’ ἀφρισμένα κύ- ματα βουτῶ, μεθυσμένος ἀπὸ ἔρωτα» (ἀπόσπ. 21) ἀφορᾷ μᾶλλον στὴ Σαπφὼ καὶ ὄχι στὸν ἴδιο, ποὺ γράφει κατόπιν πολλῆς σκέψης καὶ οὐδέποτε «μετ’ ἐνθου- σιασμοῦ καὶ ἱεροῦ πνεύματος». Ὁ ποιητὴς δὲν διακρίνεται γιὰ τὸ πάθος καὶ τὶς ἰσχυρές του συγκινήσεις, ἀλλὰ γιὰ τὴν ἱκανότητά του νὰ διεισδύῃ στὶς ψυχὲς τῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ περιγράφῃ ἐπακριβῶς τὰ πάθη καὶ τὰ αἰσθήματά τους. Τίποτα σχεδὸν ἀπ’ ὅσα γράφει δὲν ἀφορᾷ στὸνἑαυτό του, καὶ ἡ «ἀνακρέοντεια μέθη» οὐδόλως σχετίζεται μὲ τὴν πραγματικὴ μέθη κατὰ τοὺς ἀρχαίους κριτι- κούς, ἀλλὰ σημαίνει «τὸ ἄναμμα τοῦ νοῦ ἀπὸ τὴν ποιητικὴ φλόγα» (Ἀθήναιος). Ἡ ποίηση τοῦ Ἀνακρέοντος στρέφεται γύρω ἀπ’ τὴ ζωὴ καὶ τὸ θάνατο, τὸν