Ὁ τρόπος οἴκησης ἐκφράζει τὴν πολιτικὴ καὶ τὸν πολιτισμό «...ὡς πολιτείαν καί... κατ’ εὐχὴν συνεστάναι πόλεως» (Ἀριστοτέλης) Ὁ Ἀριστοτέλης στὰ «Πολιτικά» του ἀναφέροντας τὸν περίφημο πολεοδόμο Ἱππόδαμο μᾶς παρουσιάζει μία ἄλλη πτυχὴ τῶν ἐνδιαφερόντων του1, δηλ. τοῦ φιλοσόφου - πολιτικοῦ. Πράγματι πρότεινε παράλληλα πρὸς τὸν Πλάτωνα καὶ τὸν Ἀριστοτέλη «πρῶτος τῶν μὴ πολιτευομένων» μία ἰδανικὴ πολιτεία, καὶ μάλιστα μὴ δουλοκτητική. Ὁ Ἱππόδαμος δὲν μπῆκε σὲ ξένα «χωράφια», ἀφοῦ ἡ πόλις εἶναι ἕνα ἐργαλεῖο (= ὄργανον) ἔκφρασης τῆς κοινωνίας. Ἀπὸ τότε μεγάλοι ἀρχιτέκτονες - πολεοδόμοι πρότειναν μιὰ ὄχι ἁπλῶς νέα ἀλλὰ «ἰδανικὴ» κοινωνία - τρόπο ζωῆς καὶ τὴν ἐξέφρασαν μὲ σχέδια - μορφώματα ἀλλὰ καὶ μὲ νέες πόλεις. Ὡς παράδειγμα φέρω τὸν Γάλλο Le Corbusier μὲ τὴν πρότασή του γιὰ μιὰ παγκόσμια κοινωνία, ποὺ θὰ συνυπάρχῃ ἁρμονικὰ μὲ τὴ φύση2, ὡς καὶ τὸν ἡμέτερο K. Δοξιάδη μὲ τὸ δίχτυ τῆς Οἰκουμενούπολής του. Τί πρότειναν οἱ Ἕλληνες ὡς «ἰδανικὴ Πολιτεία» καὶ πῶς τὴν ὑλοποίησαν μὲ ἀντίστοιχες πόλεις; Ἡ πολιτικὴ θεωρία ἦταν βασικὸ στοιχεῖο τῆς Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ. Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ. φιλοσοφίας τῶν Ἑλλήνων. Τὸ τρίπτυχο τῆς ἔρευνάς τους ἦταν «πολιτεία, ἦθος, φύσις». Ἀπὸ νωρὶς λοιπὸν ἀσχολήθηκαν μὲ προτάσεις πολιτικὲς ὅπως λ.χ. οἱ Ἑπτὰ Σοφοί· ἐξ αὐτῶν ὁ Θαλῆς εἶχε τὴν ἰδέα τῆς ἑνώσεως τῶν πόλεων τῆς Ἰωνίας. Ὁ Πυθαγόρας ἐφήρμοσε τὶς θεωρίες του στὶς πόλεις τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος. Ὁ Ἡράκλειτος ἐπίσης μὲ τὸν τρόπο ζωῆς του καὶ μὲ τὸ χαμένο τμῆμα τοῦ «Περὶ Φύσεως» ἔργου του («λόγος πολιτικός»). Ὁ Δημόκριτος (!), ὁ Ἀρχύτας, οἱ Σοφιστὲς καὶ ὁ Φαλέας, ποὺ πρῶτος πρότεινε τὴν κοινοκτημοσύνη (κομμουνισμό). Καὶ φθάνουμε στὸν Πλάτωνα· τὸ ἰδανικὸ πολίτευμα, ἡ «Πολιτεία» του, προβληματίζει τὴν ἀνθρωπότητα μέχρι σήμερα. Προτάσεις του: α. ἡ ταξικὴ κοινωνία μὲ τοὺς ἄρχοντες φιλοσόφους, τοὺς φύλακες καὶ τοὺς γεωργοὺς / τεχνῖτες (βάναυσοι) σὰν ἰδανικὸς συνδυασμὸς (πνεῦμα - ψυχὴ - σῶμα), β. ἡ ἰσότης τῶν γυναικῶν , γ. τὰ κοινὰ παιδιὰ καὶ δ. ἡ μὴ ἀνάγκη ὕπαρξης δούλων. Ἡ «πολιτεία» του προϋποθέτει τὴ δημιουργία ἐναρέτων ἀνθρώπων, ποὺ θὰ γίνουν ἄριστοι πολῖτες. Ὁ Ἀριστοτέλης, πολυγραφώτατος καὶ πανεπιστήμων, γράφει τὰ «Πολιτικὰ» του σὲ 8 βιβλία. Παίρνω σὰν βάση τῆς ἔρευνας τὰ «Πολιτικὰ» καὶ τὴν «Ἀθηναίων Πολιτεία» τοῦ A. (καὶ γιὰ τὴ Σπάρτη τὸν Ξενοφῶντα3), ὄχι γιὰ τὴν ὀρθότητα ἢ μὴ τῆς ἰδανικῆς του «πολιτείας» (= πολιτεύματος), ἀλλὰ γιὰ τὸ ἀνυπέρβλητο καθαρὸ ὕφος τῆς γραφῆς του καὶ κυ-