ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
238ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2001
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η "καμάρα" είναι επινόηση της Ελληνικής Αρχιτεκτονικής — ΚΑΤΣΙΑΔΡΑΜΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ
Κείμενο φύλλου
Ἡ «καμάρα» εἶναι ἐπινόηση
τῆς Ἑλληνικῆς Ἀρχιτεκτονικῆς
ΟΙ ΠΡΟΡΡΩΜΑ·Ι·ΚΕΣ ΤΟ•ΩΤΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ
Εἶναι διαδεδομένη στοὺς περισσοτέρους ἀπὸ ἐμᾶς ἡ ἄποψις,
ὅτι οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες δὲν ἐγνώριζαν νὰ κατασκευάζουν ἐπίπεδες
τοξωτὲς κατασκευὲς (καμάρες) καὶ ὅτι ἡ γνῶσις τῆς κατασκευῆς
των ἦρθε στὴν Ἑλλάδα μετὰ τὴν κατάκτησί της ἀπὸ
τοὺς Ρωμαίους τὸ 147 π.X. Εἶναι ὅμως αὐτὴ ἡ ἀλήθεια; Ὁ Ἑλληνικὸς
Κλασικὸς Πολιτισμὸς εἶχε ὑψηλὴ ἐπιστημονικὴ καὶ κοινωνικὴ
ὀργάνωση καὶ ἑπομένως ἀνάλογες ἀπαιτήσεις σὲ σημαντικὰ
τεχνικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα καὶ κατασκεύασε π.χ. τὸ Εὐπαλίνιον
ὄρυγμα στὴ Σάμο, ὁ Παρθενών κ.λπ. καὶ τὰ ὁποῖα προϋποθέτουν
τὴν ἀντίστοιχη τεχνικὴ ἀντίληψι, τεχνολογία καὶ τεχνογνωσία.
Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζεται ἡ ἀδυναμία του
νὰ συλλάβῃ τὴ στατικὴ λειτουργία τοῦ ἐπιπέδου τόξου καὶ νὰ
τὴν ὑλοποιήσῃ στὶς κατασκευὲς, ὅταν ἤδη κατεσκεύαζε ἐκφορικὲς
στέγες καὶ μεγάλους θολωτοὺς τάφους ἀπὸ τοὺς προϊστορικοὺς
χρόνους;
Ἐπὶ πλέον ἀποτελεῖ παράδοξο γεγονός ὅτι, ἐνῷ οἱ τοξωτὲς κατασκευὲς ἐχρησιμοποιοῦντο στὸν περιβάλλοντα
τὴν Ἑλλάδα πολιτισμικὸ χῶρο π.χ. Αἴγυπτο, Βαβυλῶνα1, οἱ Ἕλληνες, ἄν καὶ σὲ ἄμεση
ἐπαφὴ εὑρισκόμενοι μὲ τοὺς πολιτισμοὺς αὐτούς, δὲν «πῆραν εἴδηση». Ἀκόμη καὶ ἄν πράγματι ἐχρησιμοποιοῦντο
οἱ τοξωτὲς κατασκευὲς (καμάρες) ἀπὸ τοὺς Ρωμαίους, πῶς δὲν τὸ εἶχαν ἀντιληφθῆ οἱ
γειτονικοί των Ἕλληνες; Οἱ καμάρες στὴν Ἑλλάδα, μᾶς ἔχουν ψιθυρίσει, ξεφύτρωσαν, μόλις πάτησε
ἐδῶ ὁ Ρωμαῖος.
1. Ἐξ Ἀνατολῶν καὶ Δυσμῶν ἢ Ἑλληνικά;
Πρὶν ἀπὸ μερικὰ χρόνια ὁ γράφων ἐπεσκέφθη τὰ Ἀκαρνανικὰ ἀρχαῖα ὀχυρὰ Πάλαιρο (τώρα Κεχροπούλα)
καὶ Οἰνάδες, ὅπου μὲ ἔκπληξιν εἶδε τὶς ὡραῖες τοξωτές (καμαρωτές) των πύλες. Τὰ ὀχυρὰ
αὐτὰ χρονολογοῦνται τὸν 5ο ἢ 4ο αἰῶνα, δηλαδὴ πολὺ πρὶν τὴν ρωμαϊκὴ παρουσία στὴν Ἑλλάδα. Ἀκόμη
ἐντυπωσιακώτερη ἦτο ἡ καμαρωτὴ Κρυπτὴ στὴν Ὀλυμπία, διὰ τῆς ὁποίας εἰσήρχοντο οἱ ἀθλητὲς
στὸ στάδιο, κατασκευή, ὡς λέγουν, τοῦ 4ου αἰῶνα π.X.2, 2α. Ἀφοῦ λοιπὸν ὑπάρχουν προ-ρωμαϊκοὶ τοξωτοὶ
φορεῖς (καμάρες), εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρευνηθῇ λεπτομερέστερα ἡ δυνατότης νὰ εἶναι ἑλληνικὴ καὶ
ὄχι ρωμαϊκὴ ἡ ἐπινόησις καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἐπιπέδου τόξου.
Στὴν ἀκολουθοῦσα μικρὴ ἀνάπτυξιν καταβάλλεται προσπάθεια νὰ παρουσιασθῇ ἡ τοξωτὴ κατασκευὴ
στὴν Ἀρχαία Ἑλλάδα. Τοιουτοτρόπως παρουσιάζονται συνοπτικῶς ἀπὸ τῆς προϊστορίας οἱ λύ-