ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ Ἀπερίγραπτη ἡ κατάσταση τῶν ἀρχαιοτήτων στὶς Κυκλάδες Ἀγαπητὲ κ. Λάμπρου, Πρῶτα ἀπ’ ὅλα σᾶς συγχαίρω γιὰ τὸ θαυμάσιο περιοδικό, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴ χαρὰ νὰ εἶμαι συνδρομητὴς ἐδῶ καὶ λίγους μῆνες. Αὐτὸ τὸ καλοκαίρι βρέθηκα γιὰ διακοπὲς στὴν Ἑλλάδα καὶ συγκεκριμένα στὴν Πάρο, ἀλλὰ καὶ γιὰ μία μέρα στὴ Νάξο. Θέλησα νὰ δῶ τὰ ἀρχαῖα μνημεῖα ποὺ ὑπάρχουν στὴν Πάρο καὶ ἔτσι ξεκίνησα μιὰ μέρα νὰ πάω στὴν Παροικιὰ (πρωτεύουσα τοῦ νησιοῦ), γιὰ νὰ ἐπισκεφθῶ τὸ Μουσεῖο. Δυστυχῶς δὲν ἤξερα ὅτι τὶς Δευτέρες παραμένουν τὰ Μουσεῖα κλειστά. Ρώτησα ποῦ ὑπάρχουν ἀρχαιολογικοὶ χῶροι ἐκεῖ κοντά, ποὺ θὰ μποροῦσα νὰ ἐπισκεφθῶ, καὶ μοῦ εἶπαν γιὰ τὸ ναὸ τοῦ Πυθίου Ἀπόλλωνα καὶ τὸ Ἀσκληπιεῖο ποὺ εἶναι μαζί, καθὼς καὶ γιὰ τὴν μυκηναϊκὴ ἀκρόπολη. Ρώτησα, ἂν εἶναι καὶ αὐτὰ κλειστὰ καὶ μοῦ εἶπαν πὼς ναί, ἀλλὰ κανένα πρόβλημα· θὰ μποροῦσα νὰ πηδήξω πάνω ἀπὸ τὸ φράχτη (!!!), ἅμα ἤθελα νὰ πάω. Ἡ ἐπιθυμία μου νὰ πάω νὰ τὰ δῶ ἦταν τόσο μεγάλη, ποὺ τελικὰ εἶπα νὰ περάσω ἀπὸ τὸ φράχτη, ἂν ἦταν ἀνάγκη. Ἡ πρώτη ἔκπληξη ποὺ δοκίμασα ἦταν, ὅταν ἄρχισα νὰ ρωτάω (ἀ)διάφορους στὸ δρόμο γιὰ τὸ πῶς θὰ πάω στοὺς ἀρχαιολογικοὺς τόπους, καὶ οἱ περισσότεροι δὲν ἤξεραν κἂν ὅτι ὑπάρχουν τέτοιοι. Τελικὰ βρῆκα τὸ ναὸ τοῦ Ἀπόλλωνα. Δὲν ὑπῆρξε ἀνάγκη νὰ περάσω πάνω ἀπὸ κανένα φράχτη, μιᾶς καὶ ἡ πόρτα ἦταν ἀνοιχτή. (Μπᾶτε σκύλοι ἀλέστε δηλαδή.) Πῆγα πρῶτα σὲ ἕνα κτήριο, τὸ ὁποῖο πέρασα γιὰ μικρὸ μουσεῖο. Κοίταξα μέσα, καὶ τὸ μόνο ποὺ εἶδα ἦταν 4-5 ταμπέλλες τοῦ Ὑπουργείου Πολιτισμοῦ μὲ διάφορα (σεβαστὰ) ποσὰ ἐπιχορηγήσεων. Λίγο πιὸ κάτω ἦταν τὰ ἐρείπια τοῦ ναοῦ. Ἐντυπωσιάστηκα ἀπὸ τὸ μέγεθος ἀλλὰ καὶ τὴν τέλεια ἐπεξεργασία ποὺ εἶχαν οἱ κολῶνες. Φυσικὰ τὰ μόνα εὑρήματα ποὺ ὑπάρχουν ἐκεῖ ἀκόμα, εἶναι αὐτὰ ποὺ εἶναι τόσο μεγάλα σὲ ὄγκο, ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ τὰ πάρῃ κάποιος μαζί του φεύγοντας (αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ στὸ θέμα τῆς ἀσφάλειας τῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων). Ἡ σιδερένια πόρτα, ποὺ κάποτε εἶχε βάλει ἡ Ἀρχαιολογκὴ Ὑπηρεσία, φαγωμένη τελείως ἀπὸ τὴν σκουριά, βρίσκεται κυριολεκτικὰ πεταμένη στὸ πάτωμα μαζὶ μὲ ἕνα σωρὸ ἄλλα μπάζα στὸ χῶρο μέσα στὸ κτίσμα. Στὸν τοῖχο ποὺ βρίσκεται ἀπέναντι ἀπὸ τὴν εἴσοδο ἀντικρύζει κανεὶς ἐντοιχισμένο μάρμαρο, πάνω στὸ ὁποῖο ὑπῆρχε τὸ σχῆμα τοῦ σταυροῦ φτειαγμένο μὲ Τὸ πάτριον ἔδαφος καὶ ἡ ἔννοια τῆς «πόλεως» στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα Ἀγαπητὲ «Δαυλέ», Αἴτιο γιὰ τὴν ἠλεκτρονικὴ αὐτὴ ἐπιστολὴ εἶναι ἡ ἄποψη τοῦ κ. Ἀλ. Μήτσιου περὶ πόλεως («Δ», τ. 238) μιὰ ἀντίληψη ποὺ μᾶλλον εἶναι τοῦ K. Καστοριάδη καὶ λιγώτερο τοῦ ἰδίου. Διαφωνῶ ριζικὰ μὲ τὴν ἰδέα αὐτὴ καὶ ἰδίως μὲ τὸ ὅτι ἦταν κοινὸς τόπος στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα. Ἐπιτρέψτε μου: 1. Ὁ λιβανωτὸς γιὰ τὸν K. Καστοριάδη («ἀδογμάτιστος», «πανεπιστήμων») δὲν προδιαθέτει κανέναν καλῶς. Δὲν μπορῶ νὰ ἀμφισβητήσω τὴν ἀξία του ὡς φιλοσόφου (ἄλλωστε δὲν εἶμαι γνώστης τοῦ ἔργου του), ἀλλὰ ἀπὸ αὐτὸ μέχρι νὰ ἐπικαλούμεθα κατὰ λέξη τὰ λεγόμενά του ὑπάρχει ἀπόσταση, καὶ εἶναι θέμα ἀρχῆς. Τέτοια εἶναι ἡ ἐπιχειρηματολογία φανατικῶν Χριστιανῶν τῆς «Ζωῆς» κ.λπ., ποὺ στὶς ἐπιστολές τους ἀντὶ ἐπιχειρημάτων ἀναφέρουν «τσιτᾶτα» ἀπὸ τὶς ἱερές τους γραφὲς, ἰδίως τοῦ ἀποστόλου Παύλου καὶ τῶν «Πατέρων». Τὸ ὅτι «τὸ λέει ὁ Καστοριάδης» δὲν ἐνισχύει ἕνα ἐπιχείρημα, ἐκτὸς ἂν δεχθοῦμε κάτι σὰν τὸ ἀλάθητο τοῦ K.K. καὶ τελικὰ μιὰ «καστοριαδολαγνεία». 2. Ὡσαύτως τὸ τονίζω καὶ γιὰ τὸ Θουκυδίδη, ἂν καὶ αὐτὴ ἡ παρατήρηση μᾶλλον θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ στὸν K. Καστοριάδη. Καθὼς ὁ τελευταῖος δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ἀπαντήσῃ, ἐπιτρέψτε μου νὰ θέσω μερικὰ σημεῖα πρὸς ἐπεξεργασία: A) Ὁ Θουκυδίδης μπορεῖ νὰ λέῃ ὅ,τι θέλει. Σὲ καμμία περίπτωση ὅμως τὰ λεγόμενά του δὲν εἶναι ἐνδει(cid:2)