ΔΑΥΛΟΣ/239, Νοέμβριος 2001 15331 κάπνα ἀπὸ κερί. Ἴσως σὲ κάποια περίοδο τὸ χρησιμοποίησαν σὰν εἰκονοστάσι καὶ τὸ κτίσμα σὰν ξωκκλήσι. Κάτω στὸ ἔδαφος μιὰ μαρμάρινη ἐπιγραφή. Βλέποντας πόσο περιποιημένα εἶναι ὅλα τὰ ἐκκλησάκια καὶ ἀντιθέτως πόσο παρατημένα ἦταν αὐτὰ ἐδῶ, πληγώθηκα. Ἐνῷ τὰ δίνουμε ὅλα γιὰ τὴν μητρυιά μας, δὲν δίνουμε τίποτα γιὰ τὴ μάνα μας... Τὴν ἴδια μέρα προσπάθησα νὰ ἐπισκεφθῶ καὶ τὴν μυκηναϊκὴ ἀκρόπολη. Περιττὸ νὰ πῶ ὅτι, ἂν καὶ ρώτησα μιὰ - δυὸ φορές, στάθηκε ἀδύνατο νὰ τὴν βρῶ. Ἕνα σωρὸ πινακίδες γιὰ διάφορα μοναστήρια, ἱερὲς μονὲς καὶ ξωκκλήσια, ἀλλὰ τίποτα γιὰ τὸ ποῦ εἶναι ἡ ἀκρόπολη. Φαίνεται, εἶναι μόνο γιὰ πολὺ ἔξυπνους ἀνθρώπους αὐτὰ τὰ μέρη ἢ γιὰ τουρίστες μὲ χάρτες ἀλλὰ ὄχι καὶ γιὰ μᾶς, τοὺς κοινοὺς Ἕλληνες θνητούς. Στὴ Νάξο πῆγα μόνο καὶ μόνο, γιὰ νὰ δῶ μιὰ φορὰ ἀπὸ κοντὰ τὴν τεράστια Πύλη (σὰν μιὰ εἴσοδο ποὺ σὲ πάει σὲ μιὰ ἄλλη διάσταση), ποὺ εἶναι στὸ λιμάνι. Ρώτησα ἕνα ντόπιο νεαρό, τί εἶναι καὶ πῶς τὴ λένε καὶ μοῦ εἶπε «Πορτάρα» καὶ τὴν περιοχὴ «Παλατάκια». Σοκαρίστηκα! Γιὰ αὐτὸ τὸ μεγαλειῶδες οἰκοδόμημα δὲν βρῆκαν ἄλλο πιὸ κατάλληλο ὄνομα ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἰταλίζουσα λέξη καὶ μάλιστα τὸ ὑποκοριστικό της; Ἐπιστρέφοντας μὲ τὸ πλοῖο στὴν Πάρο, φαινόταν ἡ Πύλη γιὰ πολλὰ χιλιόμετρα ἀκόμα. Ὅποιο καὶ ἂν εἶναι τὸ κόστος ἀναστυλώσεώς της, πιστεύω πὼς θὰ ἦταν τέτοια ἡ ἀκτινοβολία τοῦ ἔργου, ποὺ καὶ οἱ πυραμίδες τῆς Αἰγύπτου θὰ χλώμιαζαν μπροστά του, μὲ οἰκονομικὸ ὄφελος τεράστιο γιὰ τὴν πατρίδα μας. Ὅμως φαντάζομαι πὼς σὲ ἕνα τέτοιο ἐπιχείρημα δὲν θὰ ἀποτελοῦσε τὸ οἰκονομικὸ τὸ μεγαλύτερο ἐμπόδιο ἀλλὰ μᾶλλον ἡ ἀντίδραση τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ ἐκεῖ ἀκριβῶς εἶναι τὸ σημεῖο, πάνω στὸ ὁποῖο θὰ πρέπει νὰ δουλέψουν ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι φορεῖς. Γιὰ νὰ εὐημερήσῃ κάποτε αὐτὸς ὁ τόπος, θὰ πρέπει νὰ πάψουμε νὰ κρύβουμε τὶς ρίζες μας καὶ τὴν καταγωγή μας, γιὰ νὰ ἀναδείξουμε τὴν ψευδοϊστορία ἑνὸς ξένου λαοῦ... Μὲ φιλικοὺς χαιρετισμοὺς Σπύρος Μωραΐτης Νοσηλευτὴς, Κάαρστ, Γερμανία Μιὰ φωτογραφία δὲν κάνει ποτὲ «λάθος» Κύριε Λάμπρου, Εἶμαι ἀναγνώστρια τοῦ περιοδικοῦ σας, τὸ ὁποῖο βρίσκω πολὺ ἐνδιαφέρον καὶ μὲ ἀναφορὲς καὶ ἔρευνες σπάνιες στὸ εἶδος τους. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ σταθῶ σὲ κάποιο σημεῖο τοῦ τεύχους Αὐγούστου - Σεπτεμβρίου, τὸ ὁποῖο μὲ ἀπογοήτευσε, ἂν καὶ πιστεύω ὅτι ὑπάρχει πάντοτε ἡ δυνατότητα τῆς ἐπανόρθωσης. Πρόκειται γιὰ τὴ φωτογραφία ποὺ συνώδευε τὸ ἄρθρο σας «Ἡ θέση τῆς γυναίκας στὴ Χριστιανικὴ Διδασκαλία» καὶ ἡ ὁποία δυστυχῶς καλύπτει σχεδὸν ὁλόκληρο τὸ ἐξώφυλλο. Εἶναι ἡ φωτογραφία τῆς ἀδελφῆς Γαβριηλίας, μιᾶς πολὺ γνωστῆς προσωπικότητας ὄχι μόνο στὸ χριστιανικὸ ἀλλὰ καὶ στὸν πολὺ εὐρύτερο χῶρο. Ἡ ἀδελφὴ Γαβριηλία ἕως τὸ 1992, ποὺ τελείωσε ἡ ζωή της, ὑπῆρξε ἕνα μοναδικὸ φαινόμενο συνδυασμοῦ παιδείας, μεγάλης ἐλευθερίας, νοοτρο- κτικὰ τοῦ πνεύματος τῆς ἐποχῆς του· τὸ ἀντίθετο: ὑπῆρξε γενικῶς ἀντίθετος στὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς του. Τὸ ὅτι «πόλις εἶναι οἱ Ἀθηναῖοι» τὸ εἶχε πεῖ – ἐλαφρῶς διαφορετικὰ – καὶ ὁ Θεμιστοκλῆς πρὸ τῆς ναυμαχίας τῆς Σαλαμῖνος, ἐπειδὴ τοῦ εἶχαν καταμαρτυρήσει ὅτι εἶναι «ἀνὴρ ἄπατρις» (κάτι ἀπολύτως ἀκριβὲς στὴ λεπτομέρειά του ἐκείνη τὴ στιγμή, καθὼς «πατρὶς»εἶναι ἡ πατρικὴ γῆ, τὴν ὁποία κατεῖχαν οἱ Πέρσες – αὐτὸν τὸν ὁρισμὸ σαφῶς ἀντιλαμβάνονταν ὅλοι ἐκεῖ ἀκόμη καὶ οἱ Ἀθηναῖοι, καὶ γιὰ αὐτὸ ἡ ἀπάντηση τοῦ Θεμιστοκλῆ θεωρεῖται τόσο ἐντυπωσιακή). Ἡ ἄποψη ὅτι ἡ πόλις εἶναι οἱ πολῖτες ἔχει λοιπὸν προηγούμενο, ἀλλὰ φτάνει στὸ ἀποκορύφωμά της μὲ τὸν Περικλῆ καὶ τοὺς ἐπιγόνους τῆς ἀθηναϊκῆς δημαγωγίας. Ὁ Θουκυδίδης εἶναι ἕνας ὑπερτιμημένος ἱστορικὸς καὶ μετριώτατος στρατηγός. Τὰ χαρακτηριστικά, ποὺ ἡ διήγησή του διαθέτει ἄφθονα, εἶναι ἡ προκατάληψη καὶ ἡ προπαγανδιστικὴ ἐπιδεξιότητα. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀναφέρω, χωρὶς νὰ παραθέτω, ἐξαιρετικὰ τεκμηριωμένες ἀπόψεις τοῦ E. Badian (π.χ. στὸ βιβλίο «Ἀπὸ τὶς Πλαταιὲς στὴν Ποτίδαια»). Ἡ εὐαγγελιοποίηση τοῦ Καστοριάδη ἢ τοῦ Θουκυδίδη δὲν εἶναι καθόλου μέσα στὸ πλαίσιο τῆς ἐρευνητικῆς σκέψης ποὺ προωθεῖ ὁ «Δαυλὸς» (ἐπιτρέψτε μου νὰ τονίσω ὅτι ἡ ἐρευνητικὴ σκέψη δὲν ἦταν ἡ μόνη ἐκδοχὴ τῆς ἑλληνικῆς σκέψης: ἡ τελευταία ὡς πολυσχιδὴς εἶχε καὶ ἄλλα ἔκδοχα – βασικὰ τὰ εἶχε ὅλα– καὶ αὐτὸ εἶναι ποὺ τὴν καθιστᾶ στὸ σύνολό της τέλεια). B) Ὁ τονισμὸς αὐτῆς τῆς ἀντίληψης ἀπὸ τὸν Ἡρόδοτο καὶ μετὰ ἀπὸ τὸ Θουκυδίδη δείχνει τὸ πόσο ξένη ἦταν ἀπὸ τότε στὰ ἑλληνικὰ πιστεύω. Ἡ θυσία ὁλόκληρων σωμάτων ὁπλιτῶν (π.χ. Θεσπιεῖς) ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς πατρίδας δείχνει ὅτι αὐτὴ δὲν ταυτίζεται μὲ τοὺς πολῖτες, ἀλλὰ εἶναι πολὺ εὐρύτερη. Ἄλλως οἱ πολῖτες ἔπρεπε νὰ διαφυλαχθοῦν οἱ ἴδιοι (κάτι ποὺ σαφῶς τὸ λέει μόνο ὁ Περικλῆς, ἀλλὰ σαφῶς ἀναφέρει τὸ ὅτι σχεδὸν κανεὶς δὲν συμφωνεῖ μαζί του), ἀντὶ νὰ πέσουν διαφυλάττοντας τὴν ἐλευθερία. Καὶ οἱ (cid:2)