ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
240ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2001
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Γιατί όχι και "πισωγλέντης"; (ή περί "πληρότητας" ενός λεξικού) — ΚΟΥΒΑΛΑΚΗΣ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
- Ομηρικά κύρια ονόματα έχουν οι σύγχρονοι Έλληνες — ΚΑΤΣΙΑΔΡΑΜΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ
Κείμενο φύλλου
ΟΜΜΙΡΙΚΑ ΚΥΡΙΑ ΘΝΟΜΑΤΑ
ΕΧΟΥΝ οἱ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
ο ας ἐν
«“Αψ δ ̓ ἀναχωρήσας Σῶκον πρὸς μῦθον ἔειπεν» (Ἰλιὰς Λ 440). [Μετάφρασι:
«πισωπατώντας εἶπε στὸν Σῶχο τὰ λόγια αὐτὰ».] [η. Ὅμως
τὸ Ὁμηρικὸ ὄνομα Σῶκος τὸ ἔχουν ἀρκετοὶ συμπατριῶτες μας τώρα,
ὅπως εὔκολα μπορεῖ νὰ ἀποδειχθῇ ἀπὸ τὸν τηλεφωνικὸ κατάλογο τῶν
̓Αθηνῶν. Σὲ ἄλλο σημεῖο τῆς Ἰλιάδας ἀναφέρεται τὸ ὄνομος Δάρης,
ὄνομα κοινὸ στὴν σύγ (θονή Ἑλλάδα.
Οἱ περισσότεροι ἀπὸ ἐμᾶς νομίζουμε ὅτι ἑλληνικὰ ὀνόματα ἦσαν μόνον τὰ γνωστὰ τῆς
χλασικῆς Ἑλλάδος (Σωκράτης, Φίλιππος, ̓Αλέξανδρος, Πλάτων Κλεοπάτρα, Ἥρων,
̓Αρχιμήδης, Εὐκλείδης, Χαρμίδης, Ἡραλλῆς κ.λπ.). τὰ ὁποῖα ὅλα διατηροῦνται ὥς τὶς
μέρες μας, ὥστε νὰ μᾶς θυμίζουν τὴν σύνδεσή μας μὲ τὸ ἀρχαῖο μας παρελθόν. Τελικῶς τί
Γιατὶ ὄχι καὶ «πισωγλέντης»;
(ἤ περὶ «πληρότητας» ἑνὸς λεξικοῦ)
Προσφάτως ἔπεσε στὰ χέρια μου τὸ περίφημο «εξικὸ τῆς Νέας ̓Ελληνικῆς
Γλώσσας» τοῦ κ. Γ. Μπαμπινιώτη καὶ τῶν «γλωσσολόγων» (ἔτσι αὐτοαπακαλοῦνται)
συνεργατῶν του. Προσπαθώντας νὰ τὸ συμδουλευθῶ δρέθηκα μπροστὰ
σὲ ἕνα πραγματικὸ γλωσσικὸ χάος, γεγονὸς ποὺ μὲ προέτρεψε νὰ τὸ μελετήσω
εὐρύτερα, μὲ στόχο νὰ κατανοήσω τὴ «φιλοσοφία» του, τὴν ὁποία νομίζω ὅτι
τελικῶς συνέλαδα καὶ ἀκολούθως παραθέτω ἐν ὀλίγοις.
̓Ανατρέχοντας στὰ διάφορα λήμματα τοῦ ἐν λόγῳ λεξικοῦ, θὰ ἀναγνώσῃ κανεὶς
τὶς πρῶτες ἑρμηνευτικὲς ἐκδοχὲς κάθε λέξεως ποὺ περιέχονται σ ̓ ὅλα τὰ
ἄλλα λεξικὰ (καὶ μάλιστα σ ̓ αὐτὰ μὲ μεγαλύτερη σαφήνεια καὶ συνέπεια).
Ακολούθως
ἀρχίζει ἕνας κατάλογος μὲ ἐννοιολογικὲς καὶ σημασιολογικὲς ἐκδοχὲς ποὺ
ξενίζουν. Πρόκειται γιὰ νοήματα καὶ σημασίες τῆς δημώδους νεοελληνικῆς ὅπως
καὶ τῆς λεγόμενης «ἀργκώ», ποὺ γιὰ ἕναν κοινὸ ἀναγνώστη σίγουρα εἶναι οἱ πεοισσότερες
πρωτόγνωρες. Κάθε λέξη λοιπὸν χάνει τὸ αὐτοτελές της νόημα, τὴ
σαφήνειά της καὶ τὴν πρωτογενῆ της σημασία καὶ δυθίζεται σὲ ἕναν ἀπέραντο
κυκεῶνα «ἐκδοχῶν», χάνοντας τελικῶς τὴν ἰδιαίτερη ταυτότητά της.
Θὰ ἰσχυρισθῇ κανεὶς, πὼς δυστυχῶς αὐτὴ εἶναι ἡ γλωσσική κατάντια τῆς νε»