ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

241ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2002

Τυπωμένη σελίδα
σελ. 15561 συμπερασμένος
Φύλλο στό PDF
60 ἀπό 81
Πηγή κειμένου
OCR
Τεῦχος
δεῖτε τό τεῦχος
Τό PDF
Ἀνάγνωση PDF Λῆψις PDF

Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο

  1. Οι 11 τετρακτύες του πυθαγόρα - Οι επτά "υλικές" και οι τέσσαρες "κριτικές" — ΜΑΡΓΕΤΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ
    ἀρχή: σελ. 15561 συμπερασμένος · τέλος: δηλωμένο · τχ. 241

Κείμενο φύλλου

οἱ 11 ΤΕΤΡΑΚΤΥΕΣ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΑ Οἱ ἑπτὰ «ὑλικὲς» καὶ οἱ τέσσαρες «κριτικὲς» ἀρχὴ ἢ τὸ δόγμα τῆς Πυθαγόρειας φιλοσοφίας εἶναι ὅτι ὁ ς ἀριθμὸς εἶναι ἡ οὐσία τῶν ὄντων, ὅτι δηλαδὴ τὰ πάντα στὴν οὐσία τους εἶναι ἀριθμοὶ. Τὸ πῶς κατέληξαν στὸ δόγμα τοῦτο οἱ Πυθαγόρειοι τὸ ἐξηγεῖ ὁ ̓Αριστοτέλης στὰ «Μετὰ τὰ φυσικὰ» του (1, 5 ἢ 9856 καὶ 986α), ὅπου λέγει ἐπίσης ὅτι οἱ πυθαγόρειοι «ὅλον τὸν οὐρανὸ τὸν ἐθεώρησαν ἁρμονία καὶ ἀριθμό». Ὃ Θέων ὁ Σμυρναῖος καὶ ἡ Ἰάμθλιχος («Περὶ τοῦ Πυθαγορικοῦ 6ίου») λέγουν, ὅτι οἱ Πυθαγόρειοι ἐδόξαζαν ὅτι: « ̓Αριθμῷ δὲ τε πάντ ̓ ἐπέοικεν». Ἐκτὸς ὅμως τῆς ὀρθῆς ἐξηγήσεως ποὺ δίνει ὁ Αριστοτέλης στὰ «Μετὰ τὰ φυσικά» του (9856 καὶ 986α). οἱ Πυθαγόρειοι «... Εν τοῖς ἀριθμοῖς ἐδόκουν θεωρεῖν ὁμοιώματα πολλὰ τοῖς οὖσι καὶ γιγνομένοις μᾶλλον ἢ ἐν πυρὶ καὶ γῇ καὶ ὕδατι...» (δηλ. ἐνόμιζαν ὅτι στοὺς ἀριθμοὺς ἔδλεπαν ὁμοιώματα τῶν ὄντων καὶ τῶν γιγνομένων περισσότερο παρὰ στὸ πῦρ, τὴ γῆ καὶ τὸ ὕδωρ), θεωρῶ, κατὰ τὴν ταπεινή μου ἄποψη, ὅτι ὁ Πυθαγόρας ἢ οἱ Πυθαγόρειοι εἶχαν ἕναν δαθύτατο λόγο νὰ λέγουν «ἀριθμῷ δὲ τε πάντα ἐπέοικεν». Διότι ὁ Πυθαγόρας κατὰ μεγαλοφυῆ μαθηματικὸ τρόπο εἶχε ἐπιτύχει τὴ συνένωση ἢ σύνδεση τῆς μονάδος ἢ τοῦ ἑνὸς μὲ τὸ ἄπειρον δι ̓ ἀναλογίας καὶ δι ̓ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ ἀνα: ̓ τ. ξ. -- » ποὺ διέπουν ἢ συνέχουν τὸ καλύψῃ τοὺς θεμελιώδεις λόγους σύμπαν καὶ τὰ ὄντα, νὰ καταλήξῃ στὴν τετρακτύν; 1,2, 3,4 (θεμελιώδη τετρακτύν) καὶ ἀκολούθως νὰ ἀναχαλύψῃ καὶ νὰ κατασκευάσῃ τὴν μουσικὴ κλίμακα καὶ νά διακηρύξῃ κατὰ τὸν ̓Αριστοτέλη («Μετὰ τὰ φυσικὰ» 9856 καὶ 986α) ὅτι «καὶ τὸν ὅλον οὐρανὸν ἁρμονίαν εἶναι καὶ ἀριθμόν». Μὲ ἄλλα λόγια, ἀφοῦ ὁ Πυθαγόρας συνένωσε μὲ ἀναλογία τὸ “Ένα καὶ τὸ "Απειρο. ἀνεκάλυψε τοὺς θεμελιώδεις λόγους: μα. 4 3 .2 1 Ὁ Πυθαγόρας παρετήρησε καὶ ἀνεκάλυψεν, ὅτι οἱ ἀνωτέρω λόγοι εἶχαν ἐφαρμογὴ σὲ συμφωνοῦντες φθόγγους ἢ ἤχους μὲ πειράματα ποὺ ἔκανε στὸ μονόχορδο, τὸ τετράχορδο καὶ τέλος στὸ ὀκτάχορδο (διότι ὁ Πυθαγόρας συνήνωσε δύο τετράχορδα) ρυθμίζοντας τὴν ἔνταση τῶν ὁμοίων χορδῶν (εἰς ὅλον πάχος, μῆκος χ.λπ.) καταλλήλων δαρῶν. Ανεκάλυψε δηλαδή ὅτι οἱ ἀνωτέρω θεμελιώδεις λόγοι ἐφηρμόζοντο σὲ φυσικὰ φαινόμενα, ὅπως ὁ ἁρμονικός ἦχος, ὁ παραγόμενος ἀπὸ ὑλικὰ ὄργανα. Ἔχοντας θρεῖ ὁ Πυθαγόρας καὶ ἄλλες ὁμοιώσεις φυσικῶν φαινομένων ἢ πραγμάτων μὲ τοὺς ἀριθμοὺς κατέληξε στὴν δοξασίαν ὅτι: «... ̓Αριθμῷ δέ τε πάντ ̓ ἐπέοικεν». Οἱ ἀριθμοὶ γιὰ τοὺς Πυθαγόρειους δὲν
πρωτογενές κείμενο, ὅπως ἀκριβῶς ἐξήχθη →