οἱ 11 ΤΕΤΡΑΚΤΥΕΣ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΑ Οἱ ἑπτὰ «ὑλικὲς» καὶ οἱ τέσσαρες «κριτικὲς» ἀρχὴ ἢ τὸ δόγμα τῆς Πυθαγόρειας φιλοσοφίας εἶναι ὅτι ὁ ς ἀριθμὸς εἶναι ἡ οὐσία τῶν ὄντων, ὅτι δηλαδὴ τὰ πάντα στὴν οὐσία τους εἶναι ἀριθμοὶ. Τὸ πῶς κατέληξαν στὸ δόγμα τοῦτο οἱ Πυθαγόρειοι τὸ ἐξηγεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης στὰ «Μετὰ τὰ φυ- σικὰ» του (1, 5 ἢ 9856 καὶ 986α), ὅπου λέγει ἐπίσης ὅτι οἱ πυθαγόρει- οι «ὅλον τὸν οὐρανὸ τὸν ἐθεώρησαν ἁρμονία καὶ ἀριθμό». Ὃ Θέων ὁ Σμυρναῖος καὶ ἡ Ἰάμθλιχος («Περὶ τοῦ Πυθαγορικοῦ 6ίου») λέγουν, ὅτι οἱ Πυθαγόρειοι ἐδόξαζαν ὅτι: «᾿Αριθμῷ δὲ τε πάντ᾽ ἐπέοικεν». Ἐκτὸς ὅμως τῆς ὀρθῆς ἐξηγήσεως ποὺ δίνει ὁ Αριστοτέλης στὰ «Μετὰ τὰ φυσικά» του (9856 καὶ 986α). οἱ Πυθαγόρειοι «... Εν τοῖς ἀριθμοῖς ἐδόκουν θεωρεῖν ὁμοιώματα πολ- λὰ τοῖς οὖσι καὶ γιγνομένοις μᾶλλον ἢ ἐν πυρὶ καὶ γῇ καὶ ὕδατι...» (δηλ. ἐνόμιζαν ὅτι στοὺς ἀριθμοὺς ἔδλεπαν ὁμοιώματα τῶν ὄντων καὶ τῶν γιγνομένων περισσότερο παρὰ στὸ πῦρ, τὴ γῆ καὶ τὸ ὕδωρ), θεωρῶ, κατὰ τὴν ταπεινή μου ἄποψη, ὅτι ὁ Πυθαγόρας ἢ οἱ Πυθαγόρειοι εἶχαν ἕναν δαθύτατο λόγο νὰ λέγουν «ἀριθμῷ δὲ τε πάντα ἐπέοικεν». Διό- τι ὁ Πυθαγόρας κατὰ μεγαλοφυῆ μαθηματικὸ τρόπο εἶχε ἐπιτύχει τὴ συνένωση ἢ σύνδε- ση τῆς μονάδος ἢ τοῦ ἑνὸς μὲ τὸ ἄπειρον δι᾿ ἀναλογίας καὶ δι᾽ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ ἀνα- : ᾽ τ. ξ. -- » ποὺ διέπουν ἢ συνέχουν τὸ σύμπαν καὶ τὰ ὄντα, νὰ καταλήξῃ στὴν τετρακτύν; 1,2, 3,4 (θεμελιώδη τετρακτύν) καὶ ἀκο- λούθως νὰ ἀναχαλύψῃ καὶ νὰ κατασκευάσῃ τὴν μουσικὴ κλίμακα καὶ νά διακηρύξῃ κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλη («Μετὰ τὰ φυσικὰ» 9856 καὶ 986α) ὅτι «καὶ τὸν ὅλον οὐρανὸν ἁρμονίαν εἶναι καὶ ἀριθμόν». Μὲ ἄλλα λόγια, ἀφοῦ ὁ Πυθαγόρας συνένωσε μὲ ἀναλογία τὸ “Ένα καὶ τὸ "Απειρο. ἀνεκάλυψε τοὺς θεμελιώδεις λόγους: μα. 4 3 .2 1 Ὁ Πυθαγόρας παρετήρησε καὶ ἀνεκάλυψεν, ὅτι οἱ ἀνωτέρω λόγοι εἶχαν ἐφαρμογὴ σὲ συμφωνοῦντες φθόγγους ἢ ἤχους μὲ πειράµατα ποὺ ἔκανε στὸ µονόχορδο, τὸ τετράχορ- δο καὶ τέλος στὸ ὀκτάχορδο (διότι ὁ Πυθαγόρας συνήνωσε δύο τετράχορδα) ρυθµίζοντας τὴν ἔνταση τῶν ὁμοίων χορδῶν (εἰς ὅλον πάχος, μῆκος χ.λπ.) καταλλήλων δαρῶν. Ανε- κάλυψε δηλαδή ὅτι οἱ ἀνωτέρω θεμελιώδεις λόγοι ἐφηρμόζοντο σὲ φυσικὰ φαινόμενα, ὅπως ὁ ἁρμονικός ἦχος, ὁ παραγόµενος ἀπὸ ὑλικὰ ὄργανα. Ἔχοντας θρεῖ ὁ Πυθαγόρας καὶ ἄλλες ὁμοιώσεις φυσικῶν φαινομένων ἢ πραγμάτων μὲ τοὺς ἀριθμοὺς κατέληξε στὴν δοξασίαν ὅτι: «... ᾿Αριθμῷ δέ τε πάντ᾽ ἐπέοικεν». Οἱ ἀριθμοὶ γιὰ τοὺς Πυθαγόρειους δὲν καλύψῃ τοὺς θεμελιώδεις λόγους