ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
242ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2002
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ — ΠΑΝΑΓΟΣ, ΣΑΡΑΝΤΟΣ
Κείμενο φύλλου
ἘΞ Οἱ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΝ
νς. Βαμχυλίδης
́Ο ̓ Ανώνυμος τοῦ «Περὶ ὕψους» συγγραφεὺς χαρακτηρίζει τὸν μὲν Πίνδαρο «ἀκανόνιστον
ὅλων καὶ ἀμίμητον ποιητήν», τὸν δὲ Βακχυλίδη «ἀδιάπτωτον καὶ πάντῃ
κεκαλλιγραφημένον»' λέγει δὲ καὶ τὰ ἑξῆς: «...τί δέ; στὴν λυρική ποίηση θὰ προτιμοῦσες
νὰ ἤσουν Βακχυλίδηής παρὰ Πίνδαρος καὶ στὴν τραγῳδία "Ίων ὁ Χῖος παρὰ
Σοφοκλῆς; ̓Εκεῖνοι πουθενὰ δὲν σκοντάφτουν κι ἔχουν ἀπὸ κάθε ἄποψη γλαφυρότητα
καὶ λόγο ποὺ τὸν δούλευσαν μὲ πολλὴ καλαισθησία, ἐνῷ ὁ Πίνδαρος κι ὁ Σοφοκλῆς
πότε σὰν νὰ πυρπολοῦν τὰ πάντα στὴ φόρα τους, σθήνουν ὅμως πολλὲς
φορὲς καὶ πέφτουν κατὰ τὸν χειρότερο τρόπο...».. Πράγματι ὁ Βακχυλίδης διαθέτει
περισσότερο τέχνη παρὰ πνεῦμα" εἶναι ἀσκημένος ποιητὴς, ποὺ γνωρίζει νὰ κατεργάζεται
καὶ νὰ σφυρηλατῆ τὴ γλῶσσα ἔτσι, ὥστε νὰ καλλιτεχνῇ γλωσσικὰ καὶ μουσικὰ
λεπτουργήματα.
̓Ελάχιστα γνωρίζουμε γιὰ τὴ ζωὴ τοῦ ποιητοῦ, ὁ ὁποῖος γεννήθηκε στὴν Κέα
(Τζιὰ) περὶ τὸ 505 π.Χ. καὶ ἦταν ἀνεψιὸς τοῦ Σιμωνίδου. ́Ο Πλούταρχος στὸ «Περὶ
φυγῆς» σύγγραμμά του τὸν συναριθμεῖ μεταξὺ τῶν μεγάλων ἐξορίστων ἀνδρῶν, ποὺ
ἔγραψαν σπουδαῖα ἔργα ὅπως γιὰ παράδειγμα ὁ Θουκυδίδης. Τὴν ἄποψη αὐτὴ τοῦ
Πλουτάρχου ἐπιδεδαιώνει τὸ γεγονός, ὅτι οἱ συμπατριῶτες του, ποὺ τὸ 458 π.Χ. -ἐποχὴ
ποὺ ὁ Βακχυλίδης ἦταν στὴν πλήρη ἀκμή του -- ἀφιέρωσαν παιᾶνα πρὸς τὸν
δελφικὸν ̓Απόλλωνα, δὲν ἀνέθεσαν σ ̓ αὐτὸν τὴ σύνθεσή του ἀλλὰ στὸν Πίνδαρο, μὲ
τὸν ὁποῖο ὁ Βακχυλίδης ὅσο καὶ ὁ Σιμωνίδης εὑρίσκοντο σὲ διαρκῆ ἀντιπαλότητα.
Μέχοι πρό τινος δὲν γνωρίζαμε παρὰ μερικὰ ἀποσπάσματα μόνο τῶν ποιημάτων
τοῦ Βακχυλίδου, ἀποσπάσματα ποὺ δὲν ὑπερέδαιναν τοὺς δεκαεπτὰ στίχους" οἱ παπυρικοὶ
κύλινδροι ὅμως τοῦ Βρεταννικοῦ Μουσείου, ποὺ ἦλθαν στὸ φῶς τὸ 1897,
μᾶς χάρισαν εἴκοσι ἀκόμη ᾠδές, ἐκ τῶν ὁποίων μάλιστα οἱ ἕξι εἶναι παντελῶς ἄθιχτες.
Τὰ ποιήματα αὐτὰ εἶναι ἐπίνικοι, ὕμνοι, παιᾶνες, διθύραμόοι, προσῴδια, παρθένια,
ὑπορχήματα, σχόλια, ἐρωτικὰ ἄσματα καὶ ἐπιγράμματα, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ
ὕμνοι καὶ τὰ παρθένια ἐγγίξουν τὴν τελειότητα.
Σ’ ἕνα ἐπίγραμμα τῆς Παλατινῆς Ανθολογίας ὁ μὲν Πίνδαρος προσφωνεῖται ὡς
«Μουσάων ἱερὸν στόμα», ὁ δὲ Βακχυλίδης ὡς «λάλη Σειρήν»' πράγματι ὁ Βακχυλίδης
δὲν εἶναι ἔνθεος καὶ μανικὸς ποιητὴς ἀλλὰ τεχνίτης τοῦ λόγου καὶ τοῦ στίχου:
τοῦ λείπει τὸ ὑψηλό, ποὺ κάνει τὴν φωνὴ τοῦ ποιητοῦ θεϊκή: τοῦ λείπει ἀκόμη ἡ
πρωτοτυπία τῆς φράσης, τὸ μεγαλόπρεπο τῆς λέξεως καὶ τὸ θάθος τοῦ νοήματος,
ἐλλείψεις ποὺ καλύπτονται ἀπὸ τὸ καλλιεργημένο του ὕφος, ποὺ δὲν ἀφήνει ποτὲ νὰ
ξεπέσουν οἱ φράσεις του σὲ κοινοτοπίες. Βέόαια ὡς πρὸς τὴ διάλεκτο, τὰ μέτρα καὶ
τὰ θέματά του μιμεῖται σαφῶς τὸν Πίνδαρο, τοῦ ὁποίου υἱοθέτησε, καθὼς φαίνεται,
̓ καὶ κάποιες ἀρχὲς ὅπως τὴν ἀντιπάθεια πρὸς τὴν δημοκρατία, τὴν θρησκευτικὴ γαλήνη
καὶ τὴν ἐλαφρὰν ἠθολογία. ̓Αντὶ τοῦ ἰσχυροῦ ὡστόσο καὶ σκοτεινοῦ μεγαλείου
τοῦ Θηδαίου ὁ Βακχυλίδης διακρίνεται γιὰ τὴν ἐλευθεριότητα καὶ τὴ διαφάνειά
του, πρᾶγμα ποὺ ὀφείλεται ἀφ ̓ ἑνὸς στὴν ἰωνική του καταγωγὴ καὶ ἀφ ̓ ἑτέρου στὴν
ἐπιρροὴ τοῦ Σιμωνίδου.
Οἰμύθοι, ποὺ ὡς ἀνεξάρτητα τμήματα καταλαμδάνουν τὸ κεντρικὸ μέρος τῶν ποιημάτων,
εἶναι διεξοδικοί, ὅσον ἀφορᾷ στὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἀγώνων, καὶ τὰ γνωμι-