ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
242ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2002
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ήθος Ελλήνων - Μια προσπάθεια ανάμνησης — ΚΑΡΜΙΡΑΝΤΖΟΣ, ΚΩΣΤΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΠΘΟΣ, ΕΛΛΠΜΙΝΦΙΝ
Μία προσπάθεια ἀνά-μνησης
Κάθε πολιτισμὸς ἔχει τὸ δικό του Ἦθος, δηλαδὴ τὸν τρόπο τοῦ
σκέπτεσθαι καὶ ἐνεργεῖν - φέρεσθαι. Τὰ ἔθιμα τῶν λαῶν, ἀπόρ-
ροια τοῦ θους, µεταθάλλονται στὸ χῶρο - χρόνο. Καὶ ἡ δυ-
σκολία τῆς κατανόησήςτους ἔγκειται στὴν προσέγγιση, ποὺ συ-
νήθως γίνεται μέσῳ τοῦ ἰσχύοντος ἤθους, ποὺ στηρίζεται στὴν
᾿Ἠθική. Αὐτὴ ὡς «σύνολον κανόνων συμπεριφορᾶς», ὅπως ὁρί-
ἵεται, σήµερα ἔχει σχέση κυρίως μὲ τὶς θρησκεῖες τοῦ «Κυρίου»
(Γιαχθέ,Αλλάχ, Ματρέγια κ.λπ.) καὶ ὄχι μὲ τὴν κοινωνία - «πο-
λιτεία». Στὸ κάτω - κάτω ἡ λέξη «ἠθικὴ» δὲν ὑπῆρχε στὸ ἀρχαῖο
λεξιλόγιο, οὔτε κἂν ἡ ἔννοια.
Καθαρίζοντας τὸ νοῦ ἀπὸ τὰ κατακάθια τῆς ᾿Ἠθικῆς θὰ προ-
σπαθήσουμε νὰ προσεγγίσουμε τὸ Ἦθος (ἀμετάφραστη λέξη,
ὅπως καὶ οἱ λοιποὶ ὅροι του) μὲ κλεῖδα τὴν Τετρακτὺν [τετρά-
δα): «Δ», τ. 239].
ΤΟ ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΜΑ. Ἡ ἐποχὴ - πολιτισμός μας, ποὺ αὐτοδιαφημίζεται ὡς
τεχνολογικός, μᾶς δεδαιώνει ὅτι εἰσερχόμεθα στὴν τρίτη φάση του, τῆς Πληρο-
φορικῆς. Ἡ «πληροφορία» (ἰπίο-) μὲ τὸν ὄγκο της δὲν δηλώνει τὸ θαθμὸ γνώσεως
τοῦ ἀνθρώπου (ὡς ἐνημερωτικὴ μονάς). Ἡ πλημμυρίδα της μέσῳ Διαδικτύου
καὶ ΜΜΕ δημιουργεῖ πνευματικὴ ὑπερφόρτωση. Ἐμεῖς θὰ ἐπιμένουμε στὴ χρή-
ση τῆς ρήσης τοῦ ᾿Αντισθένη «ἀρχὴ σοφίας ὀνομάτων ἐπίσκεψις» - ἔρευνα (Ἐπί-
κτ. 1): καὶ θὰ ὁμαδοποιήσουμε τὶς ἔννοιες τοῦ Ἠθους σὲ τετρακτύες, ἀναλύο-
ντάς τες ἀπροκατάληπτα.
Η ΟΥΣΙΑ. Ἢ φιλοσοφία, προϊὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λόγου, εἶναι ἡ ἐκ τῶν ἔξω
γνώση (νοητικἡ) τῆς φύσης καὶ ὃ προθάλαμος τῆς σοφίας, δηλαδὴ τῆς ἄμεσης
ἔσω ἀντίληψης τοῦ γίγνεσθαι, τῆς προσωπικῆς ἐπίγνωσης. Γιατὶ ἄλλο ἡ φιλο-
σοφία, ἄλλο ἡ σοφία. Ὃ Σωκράτης ξεκαθαρίζει: «οὐδ᾽ εἴ τις ἄλλος σοφός, οὐ φι-
Λλοσοφεῖ» («Συμπόσιον» 204).
Οἱ Ἕλληνες ἦσαν αἰσιόδοξοι: θεδαίωσαν τὴν ἀνθρωπότητα ὅτι ἡ σοφία εἶναι
προσιτὴ σὲ ὅσους τὴν ἐπιθυμοῦν θαθύτατα: «ἀνθρώποισι πᾶσι μέτεστι γιγνώ-
σκειν ἑαυτοὺς καὶ σωφρονεῖν» (Ἡράκλειτος). Οἱ ὑπόλοιποι; «οὐδ᾽ οἱ ἀμαθεῖς φι-
λοσοφοῦσιν οὐδ᾽ ἐπιθυμοῦσι σοφοὶ γενέσθαι» («Συμπόσιον»).