ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΠΟΠΕΙΡΕΣ ΑΠΑΛΛΑΓΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΕΩΣ ΑΠΟ τὴν ΘΙΕΟΚΡΑΤΙΑ Τὸ ὅραμα τοῦ Κὸντ καὶ ὁ Φόθος τοῦ θανάτου τὰ 1928 ὁ μεγάλος ἑλληνιστῆς σὲρ Ε.. Πνίηρείοπο ἀναφερόμενος στὴν πνευματικὴ κατάσταση τῆς Εὐρώπης ἔγραφε: «Σήμερα στὴ Δύση ὁ χριστιανισμὸς παραμένει τὸ μόνο σύστημα σκέψης ποὺ εἶναι γενικἀ ἀποδεκτὸ καὶ ἴσως τὸ μόνο ποὺ μπορεῖ νὰ ὀνομαστῇ σύστημα, ὅσο κι ἂν ἡ ἀλήθεια του ἀμφισθητῆται εὐρύτατα. "Εξω ἀπ’ τὰ ὅριά του ἁπλώνεται ἕνα ἄγονο καὶ ἀχαρτογράφητο τέλμα. Ἢ ἀπόπειρα τοῦ ὠφελιμισμοῦ νὰ θέσῃ ἐναλλακτικὲς προτάσεις φάνηκε μάταιη. Ὃ πραγματισμὸς πνέει τὰ λοίσθια. Ὃ θετικισμὸς εἶναι νεκρός»). Σήμερα, ἑθδομήντα χρόνια ἀργότερα, ἡ ἴδια μᾶλλον κατάσταση ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται. Παρὰ τὴν ἐντυπωσιακὴ ἀνάπτυξη τῶν ἐπιστημῶν καὶ τὸ θέριεμα τῆς γνώσης ὁ χριστιανιομὸς παραμένει στὴ Δύση ἀκόμη ἰσχυρὸ ἰδεολογικὸ καὶ κοινωνικὸ σύστημα’ καὶ μάλιστα σὲ μιὰ ἐποχή, ποὺ μετὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸ Διαφωτισμὸ ὁ χριστιανισμὸς ὡς κοσμοθεωρία ὑπέστη μεγάλη φθορά. Τὶς πρωταρχικὲς αἰτίες αὐτῆς τῆς παραδοξότητας --πού, ἂς σημειωθῇ, ἀποτελεῖ μεῖζον ζήτημα τοῦ σύγχρονου πολιτισμοῦ-θὰ προσπαθήσουμε ἐδῶ νὰ καταδείξουμε. Οἱ πρῶτοι διαφωτιστὲς τοῦ 18ου αἰῶνα διεκήρυτταν τὴν πίστη τους στὸν ἄνθρωπο καὶ στὶς ἀπεριόριστες δυνατότητες τῆς νοήσεώς του. Πόσοι ἄνθρωποι ὅμως τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἦταν σὲ θέση νὰ κατανοήσουν τὴν ἐκρηκτικὴ σημασία τῆς ἀρχῆς αὐτῆς; Ασφαλῶς ἐλάχιστα μόνο φωτεινὰ πνεύματα. Ἢ Εὐρώπη τότε ἔτεινε νὰ μετατραπῇ σὲ ἕνα ἀπέραντο προλεταριᾶτο, σὲ μία ἀμόρφωτη καὶ πάλι ἐργατικὴ μᾶζα, ποὺ τὸ μόνο ποὺ μποροῦσε νὰ διαισθανθῇ ἦταν ἡ ἀθλιότητα τῆς μοίρας τῆς, πάνω στὴν ὁποία ἐπένδυαν θέδαια οἱ νέες μορφὲς ἐξουσίας: Πολιτικἀ (ὁ σοσιαλισμὸς καὶ ἀργότερα ὁ μαρξισμός) καὶ ἐθνικιστικά «κινήματα». Μέσα σ ̓ αὐτὴν τὴν καταπίεση ὁ χριστιανισμὸς ὡς μεταφυσικὸς ἔστω «τιμωρὸς τῶν ἰσχυρῶν» διεμδόλιζε καὶ πάλι τὶς συνειδήσεις τῶν λαῶν. Ποιός θὰ μποροῦσε νὰ πείσῃ τοὺς κατατρεγμένους γιὰ παράδειγμα ἀνθρακωρύχους γιὰ τὸ ὑπεύθυνο μεγαλεῖο τῆς ἀνθρώπινης φύσης, ὅταν κυριαρχοῦσε τὸ ἀνεύθυνο μεγαλεῖο τοῦ Θεοῦ; Στὰ χρόνια τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης κατὰ τὴν περίφημη ἐποχὴ τῆς Τρομοχρατίας ὁ Ροδεσπιέρος παραμέρισε δυναμικὰ τὸν ρωμαιοκαθολικισμό, καθιερώνοντας νέα θρησκεία, αὐτὴν τοῦ «Ὑπερτάτου "Οντος»’, Ἐθέσπισε καὶ τελετὲς λατρεί-