ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
243ΜΑΡΤΙΟΣ 2002
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ο Όλυμπος δεν είναι βουνό στην Ιλιάδα και την Οδύσσεις — ΜΑΡΓΕΤΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ
Κείμενο φύλλου
Ὁ Ὄλυμπος δὲν εἶναι βουνὸ
στὴν Ἰλιάδα καὶ τὴν Ὀδύσσεια
Στὸ ἀξιόλογο ἄρθρο μὲ τίτλο «Τί ἦταν τὰ Ὁμηρικὰ Ὄρη “Ὄλυμπος” καὶ “Ἴδη”»
τοῦ μηχανολόγου μηχανικοῦ ΕΜΠ καὶ ἀντισυνταγματάρχη τοῦ Τεχνικοῦ Σώματος
τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ἐμπειρογνώμονος ἐπὶ τῶν συγχρόνων ἐξοπλισμῶν κ. Ἰωάν.
Λάζαρη, ποὺ δημοσιεύτηκε στὸ ὑπ’ ἀριθ. 239 τεῦχος (Νοέμβριος 2001) τοῦ «Δαυλοῦ»,
ὀρθῶς ὑποστηρίζεται ὅτι μὲ τὸ ὄνομα «Ὄλυμπος» ὁ Ὅμηρος ἐννοεῖ τὸν οὐρανὸ κυρίως
καὶ ὄχι τὸ ἐπίγειον ὄρος Ὄλυμπος. Πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ὅσων ὑποστηρίζει ὁ κ. Ἰωάν.
Λάζαρης στὸ ἀνωτέρω ἄρθρο του θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω ἀπὸ τὸ ἔργο «Φυσικαὶ Ἐκλογαὶ»
τοῦ Στοβαίου τὰ ἑξῆς ἀποσπάσματα: «Καὶ ὅτι εἶναι ἡ γῆ κατωτάτη πάντων καὶ ὁ
Ὄλυμπος ὑπεράνω ὅλων ὁ Ὄμηρος τὸ δηλώνει μὲ τὰ ἑξῆς: “Ὅταν ὅμως ἐγὼ (ὁ Ζεὺς)
θελήσω νὰ σᾶς τραβήξω, ἤθελον σᾶς σύρει εὐκόλως μαζὶ μὲ τὴ γῆ καὶ τὴ θάλασσα·
ἔπειτα δὲ ἤθελον δέσει τὴν ἅλυσο περὶ τὴν κορυφὴ τοῦ Ὀλύμπου καὶ τὰ πάντα τότε ἤθελον
γίνει μετέωρα” (Ἰλιὰς Θ 23-26). Γιὰ τὴ γῆ λοιπὸν λέγει ὅτι θὰ γίνῃ μετέωρη, ὡς νὰ
ἀπεσπάσθη ἀπὸ τὴν ἕδρα της τὴν κατωτάτη στὴν ἀνωτάτη». β) «Σὲ ὅλα δὲ ὑπάρχῃ ὁ
Ὄλυμπος κατ’ ἐξοχὴν καὶ καθ’ ἱερότητα, διότι λέγει ὁ Ὅμηρος ἔτσι: “(Ἡ Θέτις) τὸ πρωὶ
ἀνέβηκε στὸν μέγαν οὐρανὸ καὶ τὸν Ὄλυμπο” (Ἰλιὰς A497). Ἐπειδὴ τὸ μακρινώτατο
ἀπὸ τὴν γῆ καὶ μήτε τὴν σκιά της (τῆς γῆς) μήτε τοὺς ἀτμοὺς προσδεχόμενο, ὡς αἰωνίως
καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν λάμπον, Ὄλυμπον οἱ παλαιοὶ ὠνόμασαν. Τοῦτο δὲ γίνεται
φανερὸ καὶ μὲ ὅσα ὁ Ὅμηρος λέγει ὡς ἑξῆς: “Ἡ Ἀθηνᾶ ἀπῆλθε στὸν Ὄλυμπο, ὅπου
λέγουν ὅτι εἶναι ἠ ἕδρα (κατοικία) τῶν θεῶν ἀκλόνητη πάντοτε. Οὔτε ὑπὸ ἀνέμων ταράσσεται
οὔτε ποτὲ ὑπὸ βροχῆς βρέχεται οὔτε χιόνι ἐπιπίπτει, ἀλλὰ πολλὴ αἰθρία χωρὶς
νέφη ἐξαπλώνεται καὶ λευκὴ λάμψη ἐπάνω ἔχει ἐξαπλωθῆ” (Ὀδύσσεια Z42)».
Θέλω νὰ σημειώσω ἐδῶ ὅτι στὴν Ἰλιάδα ὁ Ὄλυμπος φέρει τὰ ἐπίθετα ἀγάννιφος =
χιονοσκεπής, χιονόβλητος (A420, E186) καὶ νιφόεις = πολὺ χιονισμένος (N 754), δὲν γνωρίζω
ὅμως, ἐὰν τὰ ἐν λόγῳ ἐπίθετα ἔχουν κάποια σχέση μὲ τὸ «λευκὴ ἐπιδίδραμεν αἴγλη»
(καὶ λευκὴ λάμψη ἐπάνω ἔχει ἐξαπλωθῆ), δηλ. ὁ Ὅμηρος δὲν γνωρίζω ἂν παρομοιάζῃ
τὴν «λευκὴ λάμψη» μὲ τὸ κατάλευκο χιόνι.
Ἐκτὸς ἀπὸ τὰ δύο ὡς ἄνω ἀποσπάσματα τοῦ Στοβαίου, διὰ τῶν ὁποίων ἐξηγεῖται ὅτι
ὁ Ὄλυμπος εἶναι «τόπος» ἐκτὸς τῆς γῆς, ὑψηλότατος, ἀνώτατος, θειότατος καὶ μακρυνώτατος
κατὰ τὸν Ὅμηρο, ὑπάρχει ἐπίσης στὸ «Ἀνθολόγιον» τοῦ Στοβαίου καὶ ἡ
πληροφορία ὅτι ὁ πυθαγόρειος Φιλόλαος ὠνόμαζε «Ὄλυμπον» τὸ ἀνώτατο μέρος τοῦ
περιέχοντος, ὅπου ὑπάρχει ἡ καθαρότητα τῶν στοιχείων· τὸ κάτω μέρος δὲ ἀπὸ τὴν
φορὰν τοῦ Ὀλύμπου, ὅπου οἱ πέντε πλανῆτες μετὰ τοῦ Ἡλίου καὶ τῆς Σελήνης ἔχουν
ταχθῆ, ὠνόμαζε κόσμον: «...τὸ μὲν οὖν ἀνωτάτω μέρος τοῦ περιέχοντος, ἐν ᾧ τὴν εἰλικρίνειαν
εἶναι τῶν στοιχείων, Ὄλυμπον καλεῖ, τὸ δὲ ὑπὸ τὴν τοῦ Ὀλύμπου φοράν, ἐν
ᾧ τοὺς πέντε πλανήτας μεθ’ ἡλίου καὶ σελήνης τετάχθαι, κόσμον».
Θέλω νὰ σημειώσω τέλος, ὅτι ὁ Θεόδωρος Γαζῆς (1370-1478 ἢ 1484), Θεσσαλονικεύς,
«ὁ μᾶλλον συντελέσας πρὸς διάδοσιν τῶν ἑλληνικῶν γραμμάτων ἐν τῇ ἑσπερίᾳ Εὐρώπῃ»,
ἐκ τῶν ἐξοχωτέρων Ἑλλήνων φιλολόγων τοῦ 15ου αἰῶνος, ἀκμάσας ἐν Ἰταλίᾳ, στὴν παράφρασή
του τῆς Ἰλιάδας τοῦ Ὁμήρου, ὅπου ὑπάρχει ἡ λέξη Ὄλυμπος τὴν μεταφράζει
σὲ οὐρανόν, ἀφήνοντας ἐνίοτε καὶ ὅπου ἁρμόζει τὴν ἴδια λέξι, ὡς ἔχει.
Δημήτριος Κων. Μαργέτης
Ἀντιπτέραρχος ἐ.ἀ.