ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ νζ. Ἀλκμὰν «Δὲν εἶσαι ἄνδρας ἄξεστος ἢ ταπεινὸς οὔτε τσομπάνης Θεσσαλὸς ἢ Ἀκαρνάνας· ἀπὸ τὶς Σάρδεις δὰ κρατεῖς» (ἀπ. 16). Οἱ Ἀθηναῖοι, ποὺ δὲν ἤθελαν ποτὲ νὰ παραδεχθοῦν ὅτι θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι ποιητὴς ἕνας Σπαρτιάτης, πάτησαν γερὰ στοὺς στίχους τούτους, προκειμένου νὰ πολιτογραφήσουν τὸν Ἀλκμᾶνα Λυδό· ἔπλασαν μάλιστα καὶ τὸν μῦθο τῆς αἰχμαλωσίας του ἀπὸ τοὺς Κιμμερίους, τῆς ἐξαγορᾶς του ἀπὸ τὸν Λάκωνα Ἀγησίδα καὶ τῆς ἀπελευθέρωσής του χάριν τῶν ποιημάτων του, τὰ ὁποῖα ἐξυμνοῦσαν τὰ μάλα τὴν κοινωνικο-πολιτικὴ ζωὴ τῆς Σπάρτης, τὴν ἀγωγὴ καὶ ἐκπαίδευση τῶν νέων, τὴν ὀμορφιὰ καὶ τὴν ἁγνότητα τῶν νεανίδων. Ὁ Ἀλκμὰν ἀκολουθεῖ τὰ πατήματα τῶν Λεσβίων ποιητῶν· λαλεῖ ἐξ ὀνόματός του καὶ μεταχειρίζεται τὸν χορὸ ὡς ἁπλὸ ὄργανό του. Οἱ στίχοι του φέρουν τὴν σφραγίδα τῆς προσωπικῆς ἔκφρασης,τῆς ἐξωτερίκευσης τοῦ ἐγώ του. Σὲ μέτρα ἁπλᾶ καὶ καθαρὰ παράγει τοὺς προσωπικοὺς τῶν ἐρωτικῶν ἀσμάτων ἤχους, ἕνεκα τῶν ὁποίων χαρακτηρίσθηκε ἀπὸ τὸν Ἀρχύτα εὑρετὴς τῆς ἐρωτικῆς ποίησης. Συνθέτει ὕμνους στοὺς θεοὺς καὶ τοὺς ἥρωες, μὲ τρόπο ποὺ ἀντικατοπτρίζει τὰ αἰσθήματα καὶ τὰ βιώματά του, χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνῃ ὅτι ἀποστασιοποιεῖται ἀπὸ τὸ σύνολο, μὲ τὸ ὁποῖο ταυτίζεται παρὰ τοὺς νεωτερισμούς του. Κι ἂν νεωτερίζῃ, κι ἂν ἀνακαλύπτῃ νέα ψυχικὰ τοπία, κι ἂν ὑπερβαίνῃ καὶ ξεπερνᾷ τὸ ἔπος, θεωρεῖ δεδομένη τὴ συγκατάθεση τοῦ κοινοῦ. Ἐξωτερικεύοντας τὶς σκέψεις καὶ τὰ αἰσθήματά του, ἐκφράζει ἀπόλυτα τὶς σκέψεις καὶ τὰ αἰσθήματα τῆς κοινωνικότητος. Στὴν Σπάρτη, ὡς γνωστόν, ἡ ἀγωγὴ κι ἡ ἐκπαίδευση τῶν νέων ἔπαιζαν πρωταρχικὸ ρόλο. Οἱ νέοι καὶ οἱ νέες ἐπεδίδοντο συστηματικὰ στὰ ἀθλήματα καὶ τὶς μουσικοχορευτικὲς τέχνες καὶ συμμετεῖχαν σὲ διάφορους ἀγῶνες, ποὺ ἐτελοῦντο πρὸς τιμὴν τῶν θεῶν. Ἕνα ἀπόσπασμα κάποιου ἑορταστικοῦ ἄσματος τοῦ Ἀλκμᾶνος ἀναφέρεται σ’ ἕνα χορὸ παρθένων, τῶν ὁποίων ὁ χιτώνας, ποὺ ὕφαναν στὴ θεά, ἐπελέγη ὡς ὁ καλύτερος. Οἱ νέες ψάλλουν τώρα κάποιον ὕμνο, ἐνῷ παράλληλα προετοιμάζονται καὶ γιὰ τὸν ἀγῶνα δρόμου ποὺ ἀκολουθεῖ... Τὸ ἆσμα ἀποτυπώνει τὸ λατρευτικὸ περιεχόμενο ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὸ ἀγωνιστικὸ στοιχεῖο ἀφ’ ἑτέρου. Ἐξυπακούεται ὅτι ὁ χορὸς συναγωνίζεται κάποιον ἄλλο, μὲ τὸν ὁποῖο θὰ βαθμολογηθοῦν στὴν ὀμορφιά, τὴν εὐλυγισία καὶ τὴν ταχύτητα, πρᾶγμα ποὺ τεκμαίρεται ἀπὸ τὸ διάλογο ποὺ διεξάγεται μεταξὺ τῶν παρθένων, τῶν ὁποίων ἡγοῦνται ἡ Ἀγιδὼ καὶ ἡ Ἀγησιχόρα. Ἀπὸ τοὺς ἑκατὸ στίχους τοῦ «παρθενίου» αὐτοῦ, ποὺ διεσώθησαν, μπορεῖ κανεὶς ν’ ἀποκτήσῃ κάποια εἰκόνα τῆς πολυχρωμίας καὶ τῆς χάρης, ἀλλὰ καὶ τοῦ μοτίβου ποὺ ἀκολουθοῦσε ὁ ποιητής: Στὴν εἰσαγωγὴ παρατίθεται ὁ μῦθος καὶ ἀκολουθεῖ ἡ προειδοποίηση ν’ ἀποφεύγουμε τὴν Ὕβριν· τελειώνει δὲ μὲ τὴν γνώμη: «εὐτυχὴς εἶν’ αὐτός, ποὺ τελειώνει τὶς μέρες του χωρὶς δάκρυα»! Γιὰ ἕναν ποιητή, ποὺ ἔπλεξε τὰ καλύτερα ἐγκώμια στὸ νεανικὸ κάλλος, φυσικὸ εἶναι τὰ γηρατειὰ νὰ φαντάζουν ὡς ἄκρως ὀδυνηρὰ καὶ ἀπαίσια. Ὁ ποιητὴς ποὺ «γνώριζε τοὺς κελαηδισμοὺς ὅλων τῶν πουλιῶν» (ἀπόσπ. 40), «αὐτὰ τὰ λόγια καὶ τοὺς τρόπους διάλεξε, μιλώντας στὴ γλῶσσα τῶν πουλιῶν, ποὺ φρόντισε νὰ μάθῃ», προκειμένου νὰ παραπονεθῇ γιὰ τὸ γῆρας ποὺ πλησιάζει, ἕνα θέμα ποὺ ἔκτοτε θὰ ἐπανέρχεται διαρκῶς στὴν ἐλληνικὴ ποίηση: «Γλυκόφωνα, γλυκόλαλα κορίτσια, /