οι Μ. 1. ΕΙΝΙ ΕΥ” Ἡ ἑλληνικὴ ἀντίληψη περὶ πολιτικῆς Στὴν Αθήνα, ἐπεσήμαινε ὁ σοφιστὴς Πρωταγόρας, ὅταν τὸ ἀντικείμενο τῆς συζητήσεώς τους ἀπαιτῆ πολιτικὴ σύνεση, οἱ πολῖτες ἀκούουν ὁποιονδήποτε, γιατὶ νομίζουν, ὅτι ὁ οἱοσδήποτε μπορεῖ νὰ διαθέτη τὴν ἀρετὴ αὐτή, διαφορετικἁ δὲν μποροῦν νὰ ὑπάρχουν πόλεις (Πλάτων, Πρωταγόρας, 322Ε - 323Α). ́Ο Εὐριπίδης ἐπαναλαμβάνει τὸ ἴδιο στὶς ̓Ικέτιδες (στ. 438-41), ποὺ δίδαξε κατὰ τὴν δεκαετία 420 - 410 π.Χ. Αναφερόμενος στὰ λόγια τοῦ κήρυκος κατὰ τὴ διάρκεια μιᾶς συναθροίσεως τῆς ἐκκλησίας τοῦ δήμου «Τίς θέλει πόλει χρηστόν τι βούλευμ ἐς μέσον φέρειν ἔχων;», ὁ Θησεύς σχολιάζει, «Τοὺ λεύθερον ἐκεῖνο. Καὶ ταῦθ ̓ ὁ χβήζων λαμπρὸς ἐσθ ̓, ὁ μὴ θέλων σιγᾷ. Τί τούτων ἰσαίτερον πόλει;». Οἱ κρίσεις αὐτὲς τοῦ Πρωταγόρα καὶ τοῦ Εὐριπίδη ἔγινε δυνατὸ νὰ διατυπωθοῦν μόνο χάρη στὴν καθιέρωση μιᾶς θεμελιώδους ἑλληνικῆς καινοτομίας ---τῆς πολιτικῆς. Ἢ κυβέρνηση εἶναι ἄλλο ζήτημα: ὁποιαδήποτε κοινωνία ὁποιασδήποτε συνθέσεως ἔχει ἀνάγκη ἑνὸς μηχανισμοῦ γιὰ τὴν θέσπιση νόμων καὶ τὴν ἐφαρμογή τους, γιὰ τὴ συγκρότηση τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν, καὶ γιὰ τὴν ἐξομάλυνση τῶν διενέξεων. Οποιαδήποτε κοινωνία ἐπίσης ἔχει ἀνάγκη τῆς ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν ἐπιδοκιμασίας τῶν νόμων της καὶ τοῦ κρατικοῦ της μηχανισμοῦ καθὼς καὶ μιᾶς θεωρίας περὶ δικαιοσύνης. ̓Αλλὰ οἱ Ἕλληνες ἔκαναν ἕνα περαιτέρω ριζοσπαστικὸ βῆμα, ἕνα διπλὸ βῆμα: ἐντόπισαν τὴν πηγὴ τῆς ἐξουσίας στὴν πόλιν, στὴν ἵδια τὴν κοινότητα: καὶ ἔπαιρναν τὶς πολιτικές τους ἀποφάσεις σὲ ἀνοιχτὲς συζητήσεις, συνήθως μὲ Ψηφοφορία ἤ καταμέτρηση κεφαλῶν. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι πολιτική" καὶ ἡ ἑλληνικὴ τραγωδία καὶ ἱστοριογραφία τοῦ ε ́ π.Χ. αἰῶνος ἀποκαλύπτουν πόσο ἡ πολιτικὴ κυριαρχοῦσε στὸν ἑλληνικὸ πολιτισμό. Βέβαια διεξήγοντο πολιτικὲς συζητήσεις σὲ γειτονικὲς ἤ προγενέστερες κοινωνίες, στοὺς αὐλικοὺς κύκλους τῶν βασιλέων τῆς Αἰγύπτου, τῆς ̓Ασσυρίας, τῆς Περσίας ἤ, σὲ περιωρισμένη ἔκταση, στὶς αὐλὲς τῶν Περσῶν σατραπῶν καὶ στοὺς κύκλους τῶν ὁμηρικῶν ἡρώων. Τέτοιες συζητήσεις δὲν συνιστοῦν πολιτική, πάντως, γιατὶ δὲν ἦταν οὔτε ἀνοιχτὲς οὔτε ὑποχρεωτικές. Ὡ βασιλεύς ἤ ἤ ὁ σατράπης δεχόταν συμβουλὲς ἀλλὰ δὲν ἦταν ὑποχρεωμένος νὰ τὶς προσέχη ἤ ἀκόμη νὰ τὶς ζητῆ. Αὐτοὶ ποὺ τὸν περιέβαλλαν σχεδίαζαν, μεθόδευαν καὶ μερικὲς φορὲς συνωμωτοῦσαν, γιὰ νὰ τοῦ ὑποβάλουν τὴν ἀπόφαση, μὲ μιὰ διαδικασία ποὺ μπορεῖ νὰ ἀποκληθηῆ κυβέρνηση «ἄντικάμαρας» (μᾶλλον παρὰ νόμιμη κυβέρνηση). Τὸ ἴδιο συνέβαινε καὶ μὲ τοὺς “Ελληνες τυράννους, ποὺ ἡ ὑπαρξή τους καθεαυτὴν ὁπωσδήποτε ἀπωτελοῦσε ἄρνηση τῆς δέας πόλις καὶ ποὺ μέσα στὸ καθεστὼς τῶν ὁποίων ἡ πολιτικὴ ἔπαυε νὰ ὑφίσταται. Πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῆ, ὅτι ὑπῆρξαν ἐπίσης ὡὠρισμένες πρώιμες μὴ ἑλληνικὲς πολιτικὲς κοινότητες, μεταξὺ τῶν φοινικικῶν καὶ τῶν ἐτρουσκικῶν, διαφόρων τύπων. Ἐν τούτοις, παραμένει ὀρθή ἡ διαπίστωση ὅτι οὐσιαστικὰ οἱ Ἕλληνες «ἀνακάλυψαν» τὴν πολιτική. Στὴ δυτικἠὴ παράδοση ἡ ἱστορία τῆς πολιτικῆς πάντοτε ἄρχιζε ἀπὸ τοὺς “Ἕλληνες, γεγονὸς ποὺ συμβολίζεται ἀπὸ τὴν ἴδια τὴ λέξη («ροι[ἰο5»), ποὺ παράγεται ἀπὸ τὴ λέξη πόλις. Σὲ καμμιὰ κοινωνία τῆς Εγγὺς ̓Ανατολῆς, ἐξ ἄλλου, ὁ πολιτισμὸς δὲν ἦταν τόσο πολιτικοποιημένος ὅσο ὁ ἑλληνικός. Καὶ σὲ καμμιὰ ἐπίσης προγενέστερη κοινωνία δὲν προσέλαβε ἡ κυβέρνηση ἐγκόσμια ὑπόσταση, ἀπὸ κάθε ἄποψη, ἰδεολογικὴ καὶ πρακτική, ὅπως συνέβη μὲ τοὺς Ὁ διγ Μ. Ι. ΕΙΠΙΕΥ. τοῦ ὁποίου ὁ «Δαυλός» καὶ ἄλλοτε ἔχει δημοσιεύσει ἄρθρα. εἶναι καθηγητὴς τῆς ἱστορίας στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Καϊμπριτζ καὶ ἀπὸ τὸ [976 πρύτανις τοῦ Ώαγνήπ (ο1]αδὲ τοῦ Καϊμπριτζ. Τὸ δικαίωμα τῆς δημοσιεύσεως τοῦ ἄρθρου του αὐτοῦ στὴν Ελλάδα ὁ «Άαυλὸς» ἀγόρασε ἀπὸ τὸ Οχίογα Ὀ πίνεΓςΙ(γ ΡΓεςς. ποὺ ἔχει τὴν παγκόσμια ἀποκλειστικότητά του,