ΣΟΛΩΝ Π. ΚΥΔΩΝΙΑΤΗΣ ̓Αθήνα -- πόλις κλασσική Κάθε πόλις ἔχει μιὰ δική της ξεχωριστὴ φυσιογνωμία, ἕνα προσωπικό της ἄρχιτεκτονικὸ ρυθμό, Μπορεῖ προσωρινὰ νὰ ξεστρατίσει γιὰ λίγο, ὅταν ἄνθρωποί της, ποὺ δὲν εἶδαν, ποὺ δὲν γνώρισαν, ποὺ ξένες σειρῆνες τοὺς πἀρέσυραν, θελήσουν κάποτε νὰ τὴ μασκαρέψουν. Μὰ δὲν μπορεῖ, ἀργὰ ἤ γρήγορα, ἡ πόλις ξαναγυρίζει στὴν παλιά της τροχιά, στὰ γνώριμά της ἀχνάρια, ποὺ κλιματικές, ἱστορικὲς καὶ πνευματικὲς καταβολὲς τῆς ἔχουν χαράξει ἀνεξίτηλα μὲ μιὰ δική τους μορφολογία. Ἔτσι ἡ ̓Αθήνα εἶναι μιὰ πόλις κλασσική. Η μοναδική. Σ ̓ αὐτήν, στὴ διαυγη ᾱτμόσφαιρά της, στὸ κατακάθαρο περιβάλλον της, κάτω ἀπὸ τὸ γαλανὸ οὐρανό της, ἐδὼ καὶ δυόμιση χιλιάδες χρόνια, γεννήθηκε καὶ κορυφώθηκε τὸν 50 π.Χ. αἰῶνα, τὸν «χρυσοῦν αἰῶνα» τοῦ Περικλέους, τὸν ἰδανικὸ πνεῦμα τοῦ κλασσικισμοῦ. Τὸ πνεῦμα ποὺ ὁὀδήγησε τὸν ἀνθρώπινο νοῦ στὰ ὑψηλότερα καὶ ἀνυπέρβλητα ἐπιτεύγματά του. Τότε, στὴν ἀκμή της, ἡ ̓Αθήνα, ἀφοῦ μπόλιασε τὴ Ρώμη μὲ τὸν κλασσικισμό, ἐκσφενδόνισε τὸ κλασσικὸ πνεῦμα καὶ στὶς τρεῖς ἠπείρους τοῦ τότε γνωστοῦ κόσμου ᾱδιάφορο ποιὰ ἦταν ἡ κατοπινὴ ἐξέλιξή τους. Ἢ Ρώμη, π.χ., μολονότι ἐπὶ αἰῶνες εἶχε μὲ τὴν ̓Αθήνα πορεία παράλληλη, ξέφυγε προσωρινὰ πρὸς τὴν ̓Αναγέννησι, γιὰ νὰ γίνει ἀργότερα Λ{παρόκ. Ἢ ̓Αθήνα, τουναντίον, ἦταν καὶ παρέμεινε κλασσική, ὄχι μόνο στὶς ἐλεύθερες, ἀλλὰ καὶ στὶς σκλαβωμένες στιγμές της. Μάλιστα κυρίως τότε ἡ ἀνάμνησίς της, ἡ αἴγλη της, στάθηκαν ἀρκετὰ γιὰ νὰ μιμηθοῦν τὸν κλασσικισμὸ πολλὲς ἐλεύθερες πόλεις, ὅπως τὸ Μόναχο, ἣ Φλωρεντία, τὸ Ἐδιμβοῦργο, ἀκόμη καὶ ἡ Οὐάσινγκτων, ποὺ καμάρωναν παίρνοντας σὰν παρώνυμο τὸ ὄνομά τῆς. Ὃ δὲ Ἕλλην ραγιᾶς, ποὺ ζοῦσε μὲς στὰ ἐρείπια τῶν Μνημείων τῆς ̓Αρχαιότητος, σκόρπια σὲ κάθε του βῆμα του, ποτιζόταν ὑποσυνείδητα ἀπὸ τὴν μυστικὴν ἐκείνη ἁρμονία, ποὺ αὐτὰ ἀνέδιδαν. Καὶ μολονότι πλησιέστερος πρὸς τὸ Βυζάντιο, χωρὶς νὰ ξεχνάει τὸ θρῦλο τοῦ τελευταίου αὐτοκράτορά του, τοῦ «Μαρμαρωμένου Βασιλιᾶ», αἰσθανόταν ὅμως περήφανος, γιατὶ ἧταν κληρονόμος τῶν ἀρχαίων προγόνων του, ἀναπολῶντας τὰ ὀνόματά των, ὅπως Λεωνίδας, Θεμιστοκλῆς, Οδυσσεύς, ̓Αλέξανδρος, ἤ τῶν ἀρχαίων θεῶν: ̓Απόλλων, Ἄρης, Αφροδίτη, Δήμητρα, Αθηνᾶ κλπ., μὲ τὰ ὁποῖα βάφτιζε τὰ παιδιά του. Τόσο μάλιστα, ποὺ ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Γρηγόριος Ε ́ ἀντέδρασε, καταδικάζοντας αὐτὴ τὴν «καταφρόνησιν τῆς χριστιανικῆς ὀνοματοθεσίας», Δὲν εἶναι λοιπὸν περίεργο τὸ ὅτι μετὰ τὸ ̓2Ι ἡ ̓Αθήνα, στὴν αὐγὴ τῆς ἀποκατάστάσεώς της, ἀνεζήτησε τὸ Νεοκλασσικὸ Ρυθμὸ σὰν ἔνδυμα παρουσιάσεώς της. Ρυθμὸ, σπέρμωυ καὶ ἠχὼ τῆς μεγάλης κλασσικῆς τέχνης, ποὺ τὸν ἔκαμε στολίδι καὶ γνώρισμα τῆς ἐλεύθερης πιὰ ταυτότητός της. Καὶ ὁ ρυθμὸς αὐτὸς, ποὺ κατὰ εὐτυχὴ συγκυρία μεσουρανοῦσε τότε σὲ Εὐρώπη καὶ ̓Αμερική, δὲν ἔμεινε στὸν τόπο μας προνόμιο μιᾶς ἀρχούσης μόνο τάξεως. Σκόρπισε καὶ διεδόθη σ ̓ ὅλα τὰ λαϊκὰ στρώματα, ποὺ τὴν ἀγκάλιασαν σὰ ξενητεμένο παιδί τους, ποὺ ξαναγυρίζει στὸ τόπο ποὺ γεννήθηκε. Ἔτσι ἡ ̓Αθήνα ἐπὶ ἕνα ὁλόκληρο αἰῶνα, 1830 μέχρι 930, στὴν ̓Αρχιτεκτονική μιλοῦσε τὴ γλῶσσα του. Σ ̓ αὐτὸ βοήθησαν σημαντικἁ καὶ οἱ Ἕλληνες σοφοί, οἱ «Διδάσκαλοι τοῦ Γένους», σπουδασμένοι οἱ περισσότεροι στὸ ἐξωτερικὸ καὶ ποτισμένοι ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ̓Αναγεννήσεως, ἀλλὰ καὶ τὸ κίνημα τοῦ Διαφωτισμοῦ, ποὺ ἔτρεξαν τὶς τελευταῖες δεκαετίες πρὶν ἀπ ̓ τὸ μεγάλο ξεσηκωμὸ καὶ τόνωσαν στοὺς Ἕλληνες τὴ στροφὴ πρὸς τὶς κληρονομικές τους ρίζες, Βοήθησε βέβαια καὶ ἡ Βαβαροκρατία, ποτισμένη κι αὐτὴ ἀπὸ τὸ κλασσικίζον πνεῦμα τοῦ Μονάχου, ποὺ κατηύθυνε ὁ φιλάρχαιος, φιλόμουσος καὶ φιλέλλην βασιλεύς Λουδοβίκος Α ́. Δὲν ἔχει σημασία ποὺ τώρα, ἡ σημερινὴ γενιά μας, γιὰ λόγους ποὺ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος, στράφηκε στὸ διεθνιστικὀ πνεῦμα. Ἢ στεφανωμένη ἀπὸ ἕνα Παρθενῶνα ̓Αθήνα εἶναι καὶ παραμένει πόλις κλασσιἪ μοναδική. --α ΠΑΡΘΕΝΩΝ: Κτίστηκε ἀπὸ 447 π.Χ. μέχρι 432 π.Χ. ̓Ανατινάχθηκε ΠΙαρασκευὴ, 26 Σεπτεμβρίου [687.