ΜΙΧΑΗΛ ΠΕΡΑΝΘΗΣ Τὸ ξύπνημα τῆς ἑλληνικότητας στὸ τέλος τῆς Τουρκοκρατίας (Ανέκδοτο κείμενο τοῦ ἐκλιπόντος κορυφαίου δοκιμιογράφου) Ὃ ἐκλιπὼν στὶς 3 Αὐγούστου τ. ἔ. κορυφαῖος ἱστορικὸς τῆς νεοελληνικῆς γραμματείας καὶ δοκιμιογράφος Μιχαήλ Περάνθης ἦταν «συνεργάτης, ὡς γνωστόν, τοῦ «4αυλοῦ» καὶ θαρραλέος ὑποστηρικτὴς τῶν κα- ̓ θαρῶν ἑλληνικῶν ἰδεῶν, τῶν ἀπαλλαγμένων ἀπὸ τὸν ἐπίθετο φόρτο τῶν νεωτέρων ἰδεολογικῶν προσκτήσεων καὶ νοθεύσεων τῆς ἑλληνικῆς ἀντιλήψεως περὶ ζωῆς καὶ περὶ κόσμου. Ὁ Μ. Περάνθης ἦταν πράγματι «ἑλληνικός», μὲ τὴν ἀκρότατη ἔννοια τοῦ ὅρου -- ἑλληνικὸς ὄχι μόνο στὴ σκέψη καὶ τὸ ἔργο του, ἀλλὰ καὶ στὴν καθημερινή του ζωὴ καὶ στὴν πρακτική του ἀξιολογία. Γι’ αὐτὸ καὶ πέθανε ἀδικαίωτος κι ἀπομονωμένος -ἡ. γνωστὴ μοῖρα ὅλων ὅσοι ἀντιτάσσονται στὴν ἀθλιότητα, τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ὑποκρισία τῆς σύγχρονης πνευματικῆς χαμοζωῆς τοῦ τόπου μας. Ἴσως τὸ μέλλον δικαιώσῃ τὸν ἄνθρωπο ποὺ ὁ ἀκοίμητος ὁραματισμός του ἔβλεπε τὴν δημιουργικὴ ἀναβίωση τῆς ἑλληνικότητας καὶ τῶν ἀξιῶν της ὄχι μόνο σὰν ἐθνικὴ ἀνάγκη ἀλλὰ καὶ σὰν πρωταρχικὴ προὐπόθεση διαφυγῆς τῆς ἀνθρωπότητας ἀπὸ τὸν ἐφιάλτη τοῦ σύγχρονου μεσαίωνα τοῦ Μαζισμοῦ, τοῦ πολιτικοκοινωνικοῦ δογματισμοῦ καὶ τῆς ἐξουσιαστικότητας, ποὺ καταπνίγει καὶ καταθλίβει ὅ,τι ἐλεύθερο κι ἀληθινὸ ἐνέχει μέσα της ἡ ἀνθρώπινη φύση. Τὸ ἄρθρο ποὺ ἀκολουθεῖ ἀποτελεῖ κεφάλαιο τοῦ ἀνέκδοτου πολύτιμου ἔργου του Ἱστορία τῆς Νεοελληνικῆς Λογοτεχνίας καὶ Ζωῆς )000-/δ21, ποὺ ὁ θάνατος ἄφησε ἀτέλειωτο. "Ας εἶναι ἡ δημοσίευση αὐτὴ σὰν μνημόσυνο, ποὺ ὁ «Δαυλός» τελεῖ στὸν ἀείμνηστον ἄνδρα, “Ἕλληνα καὶ φίλο. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΕΝΤΡΙΣΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΦΥΠΝΙΣΗΣ Ἢ “Ἱστορία θ ̓ ἀποκτήσει τὴν ἐπιστημονική της αὐτοτέλεια μετὰ τὴν ἀνεξαρτησία, ἐνῶ γιὰ τὴν ὥρα ἀποτελεῖ ἕναν ἀκόμη κλάδο τῆς τουρκοκρατούμενης γραμματείας. Ἕναν κλάδο, ποὺ δὲν προέκυψε σὰν ἀπόρροια αὐξημένης πνευματικῆς στάθμης, ἀλλὰ σημειώθηκε μὲ ἀρκετὴ καθυστέρηση σὰν μετατόπιση τῆς χρονογραφίας ἀπὸ τὴ λαϊκὴ βάση της σὲ μιὰ ὑπευθυνότερη ἐξεργασία, ἀπὸ λόγιους πλέον, ποὺ διαθέτουν τὰ σχετικὰ ἐφόδια, καὶ κυρίως ἀπὸ διδάσκαλους, ποὺ διαπιστώνουν τὴν ἀνάγκη τῆς ἐθνικῆς αὐτογνωσίας. Τὴ λαϊκὴ ἐπαγρύπνηση γιὰ τὴν καταγραφὴ τῶν σημειούμενων ἐξελίξεων