ΜΙΧΑΗΛ ΠΕΡΑΝΘΗΣ Τὸ ξύπνημα τῆς ἑλληνικότητας στὸ τέλος τῆς Τουρκοκρατίας (Ανέκδοτο κείµενο τοῦ ἐκλιπόντος κορυφαίου δοκιµιογράφου) Ὃ ἐκλιπὼν στὶς 3 Αὐγούστου τ. ἔ. κορυ- φαῖος ἱστορικὸς τῆς νεοελληνικῆς γραμμα- τείας καὶ δοκιμιογράφος Μιχαήλ Περάνθης ἦταν «συνεργάτης, ὡς γνωστόν, τοῦ «4αυ- λοῦ» καὶ θαρραλέος ὑποστηρικτὴς τῶν κα- ᾿ θαρῶν ἑλληνικῶν ἰδεῶν, τῶν ἀπαλλαγμένων ἀπὸ τὸν ἐπίθετο φόρτο τῶν νεωτέρων ἰδεο- λογικῶν προσκτήσεων καὶ νοθεύσεων τῆς ἑλληνικῆς ἀντιλήψεως περὶ ζωῆς καὶ περὶ κόσμου. Ὁ Μ. Περάνθης ἦταν πράγματι «ἑλληνικός», μὲ τὴν ἀκρότατη ἔννοια τοῦ ὅ- ρου -- ἑλληνικὸς ὄχι µόνο στὴ σκέψη καὶ τὸ ἔργο του, ἀλλὰ καὶ στὴν καθημερινή του ζωὴ καὶ στὴν πρακτική του ἀξιολογία. Γι’ αὐτὸ καὶ πέθανε ἀδικαίωτος κι ἀπομονωμένος -- ἡ. γνωστὴ μοῖρα ὅλων ὅσοι ἀντιτάσσονται στὴν ἀθλιότητα, τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ὑποκρι- σία τῆς σύγχρονης πνευματικῆς χαμοζωῆς τοῦ τόπου μας. Ἴσως τὸ μέλλον δικαιώσῃ τὸν ἄνθρωπο ποὺ ὁ ἀκοίμητος ὁραματισμός του ἔβλεπε τὴν δημιουργικὴ ἀναβίωση τῆς ἑλληνικότητας καὶ τῶν ἀξιῶν της ὄχι μόνο σὰν ἐθνικὴ ἀνάγκη ἀλλὰ καὶ σὰν πρωταρχι- κὴ προὐπόθεση διαφυγῆς τῆς ἀνθρωπότητας ἀπὸ τὸν ἐφιάλτη τοῦ σύγχρονου μεσαίωνα τοῦ Μαζισμοῦ, τοῦ πολιτικοκοινωνικοῦ δογ- ματισμοῦ καὶ τῆς ἐξουσιαστικότητας, ποὺ καταπνίγει καὶ καταθλίβει ὅ,τι ἐλεύθερο κι ἀληθινὸ ἐνέχει µέσα της ἡ ἀνθρώπινη φύση. Τὸ ἄρθρο ποὺ ἀκολουθεῖ ἀποτελεῖ κεφάλαιο τοῦ ἀνέκδοτου πολύτιμου ἔργου του Ἱστορία τῆς Νεοελληνικῆς Λογοτεχνίας καὶ Ζωῆς )000-/δ21, ποὺ ὁ θάνατος ἄφησε ἀτέλειωτο. "Ας εἶναι ἡ δημοσίευση αὐτὴ σὰν μνημόσυ- νο, ποὺ ὁ «Δαυλός» τελεῖ στὸν ἀείμνηστον ἄνδρα, “Ἕλληνα καὶ φίλο. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΕΝΤΡΙΣΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΦΥΠΝΙΣΗΣ Ἢ “Ἱστορία θ᾽ ἀποκτήσει τὴν ἐπιστημονική της αὐτοτέλεια μετὰ τὴν ἀνε- ξαρτησία, ἐνῶ γιὰ τὴν ὥρα ἀποτελεῖ ἕναν ἀκόμη κλάδο τῆς τουρκοκρατού- µενης γραμματείας. Ἕναν κλάδο, ποὺ δὲν προέκυψε σὰν ἀπόρροια αὐξημέ- νης πνευματικῆς στάθµης, ἀλλὰ σημειώθηκε μὲ ἀρκετὴ καθυστέρηση σὰν μετατόπιση τῆς χρονογραφίας ἀπὸ τὴ λαϊκὴ βάση της σὲ μιὰ ὑπευθυνότερη ἐ- ξεργασία, ἀπὸ λόγιους πλέον, ποὺ διαθέτουν τὰ σχετικὰ ἐφόδια, καὶ κυρίως ἀπὸ διδάσκαλους, ποὺ διαπιστώνουν τὴν ἀνάγκη τῆς ἐθνικῆς αὐτογνωσίας. Τὴ λαϊκὴ ἐπαγρύπνηση γιὰ τὴν καταγραφὴ τῶν σημειούμενων ἐξελίξεων