ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
246ΙΟΥΝΙΟΣ 2002
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η εικασία του H.T.W. Gery ? Για ποιόν λόγο οι Έλληνες εδημιούργησαν το Αλφάβητο — ΠΑΛΑΒΡΑΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ
Κείμενο φύλλου
Γιὰ ποιόν λόγο οἱ Ἕλληνες
ἐδημιούργησαν τὸ Ἀλφάβητο;
T ὸ 1949 ὁ H.T. Wade Gery μελετώντας μιὰ σειρὰ ἑλληνικῶν ἐπιγραφῶν
παρατήρησε, ὅτι οἱ περισσότερες ἦταν συχνὰ ἔμμετρες.
Κατόπιν αὐτοῦ εἰσήγαγε τὴν θεωρία (ἡ ὁποία πῆρε καὶ τὸ ὄνομά
του), πὼς οἱ Ἕλληνες δημιούργησαν τὸ ἀλφάβητο σὰν
«notation» γιὰ ἑλληνικὸ στίχο. Ἡ θεωρία αὐτή, ὅπως ἦταν ἀναμενόμενο,
προκάλεσε μεγάλο ἐνδιαφέρον στοὺς κύκλους τῶν μελετητῶν τῆς
ἐποχῆς, ἀλλὰ παρ’ ὅλα αὐτὰ σύντομα ἐγκαταλείφθηκε, καθὼς συνωδεύτηκε
ἀπὸ τὸ «παράπονο» τῆς ἔλλειψης τῶν ἀναγκαίων μέσων, ποὺ
θὰ ὡδηγοῦσαν στὴν ἀποδοχὴ ἢ στὴν ἀπόρριψή της.
Πράγματι ἡ ὑπόθεση τοῦ Wade-Gery θὰ ἔμενε στὴν ἀφάνεια, ἐὰν ἕνας ἄλλος ἐπιγραφολόγος,
ὁ Ἀμερικανὸς Barry Powell τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Wisconsin, δὲν τὴν εἶχε ἐπαναφέρει
στὸ προσκήνιο 40 χρόνια ἀργότερα. Ὁ Powell σκέφτηκε πὼς μιὰ ἐκτεταμένη ἔρευνα
καὶ ἀνάλυση τῶν ἐπιγραφικῶν ἀποδεικτικῶν στοιχείων τῆς πρώιμης ἑλληνικῆς «μόρφωσης»,
τὰ ὁποῖα εἶχε ἀνασύρει ἡ ἀρχαιολογικὴ σκαπάνη ἀπὸ τὸ 1949 καὶ ἔπειτα, θὰ
ὡδηγοῦσε ἐνδεχομένως στὴν εὐρύτερη κατανόηση τοῦ κοινωνικοῦ περιβάλλοντος, τὸ
ὁποῖο εἶχε ἀρχικὰ εὐνοήσει τὴν ἑλληνικὴ ἀλφαβητικὴ γραφή. Ἐὰν τὰ ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα
φανέρωναν πὼς ἡ γραφὴ χρησιμοποιήθηκε ἀπὸ γραφειοκάτες γιὰ γραφειοκρατικοὺς
σκοπούς, τότε τὸ εὔλογο συμπέρασμα θὰ ἦταν ὅτι ἡ γραφὴ ἐφευρέθηκε γι’ αὐτὸν καὶ
μόνο τὸ λόγο. Ἐὰν ὅμως ἀπεδεικνύετο πὼς ἡ γραφὴ εἶχε χρησιμοποιηθῆ ἀπὸ ἄλλους τομεῖς
τῆς κοινωνίας γιὰ διαφορετικοὺς λόγους, τότε ἡ εἰκασία τοῦ Wade-Gery θὰ ἔπρεπε
νὰ τεθῇ ὑπὸ σοβαρότερη ἐξέταση. Ἂς δοῦμε λοιπὸν ἐν συντομίᾳ μερικὲς ἀπὸ τὶς ἐπιγραφὲς
ποὺ ἐξέτασε ὁ Barry Powell καὶ σὲ τί εἴδους συμπεράσματα καταλήγει.
ΜΑΚΡΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ 8ΟΥ ΚΑΙ 7ΟΥ ΑΙΩΝΑ ¶.Χ.
Ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ Διπύλου
Ἡ
διασημότερη ἀπ’ ὅλες τὶς πρώιμες ἑλληνικὲς ἐπιγραφὲς καὶ μέχρι σήμερα ἡ παλαιότερη,
ἡ ὁποία μετρᾶ περισσότερο ἀπὸ λίγα γράμματα, εἶναι ἕνα ἑξάμετρο μὲ
τὴν προσθήκη 11 συμπληρωματικῶν συμβόλων, χαραγμένα παλινδρομικὰ κατὰ
μῆκος ἑνὸς ἀττικοῦ γεωμετρικοῦ κανατιοῦ. Αὐτὸ τὸ λατρευτικὸ δοχεῖο ἀνακαλύφθηκε
τὸ 1871 σὲ μιὰ παράνομη ἀνασκαφή, βορειοανατολικὰ τῆς θύρας τοῦ Διπύλου
καὶ εἰκάζεται πὼς προέρχεται ἀπὸ ἕνα τάφο, ὅπου ἦταν θαμμένο ὡς προσωπικὸ ἀντικείμενο.
Χρονολογικὰ τοποθετεῖται μεταξὺ 740-30 π.X. Ἰδοῦ ἡ ἐπιγραφή: