ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
246ΙΟΥΝΙΟΣ 2002
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η εικασία του H.T.W. Gery ? Για ποιόν λόγο οι Έλληνες εδημιούργησαν το Αλφάβητο — ΠΑΛΑΒΡΑΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Γιὰ ποιόν λόγο οἱ Ἕλληνες
ἐδημιούργησαν τὸ Ἀλφάβητο;
Τὸ 1949 ὁ H.T. Wade Geryμελετώντας μιὰ σειρὰ ἑλληνικῶν ἐπι-
γραφῶν παρατήρησε, ὅτι οἱ περισσότερες ἦταν συχνὰ ἔμμετρες.
Κατόπιν αὐτοῦ εἰσήγαγε τὴν θεωρία (ἡ ὁποία πῆρε καὶ τὸ ὄνο-
μά του), πὼς οἱ Ἕλληνες δημιούργησαν τὸ ἀλφάβητο σὰν
«notation»γιὰ ἑλληνικὸ στίχο. Ἡθεωρία αὐτή, ὅπως ἦταν ἀναμενόμε-
νο, προκάλεσε μεγάλο ἐνδιαφέρον στοὺς κύκλους τῶν μελετητῶν τῆς
ἐποχῆς, ἀλλὰ παρ’ ὅλα αὐτὰ σύντομα ἐγκαταλείφθηκε, καθὼς συνω-
δεύτηκε ἀπὸ τὸ «παράπονο» τῆς ἔλλειψης τῶν ἀναγκαίων μέσων, ποὺ
θὰ ὡδηγοῦσαν στὴν ἀποδοχὴ ἢ στὴν ἀπόρριψή της.
Πράγματι ἡ ὑπόθεση τοῦ Wade-Geryθὰ ἔμενε στὴν ἀφάνεια, ἐὰν ἕνας ἄλλος ἐπιγρα-
φολόγος, ὁ Ἀμερικανὸς Barry Ρowellτοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Wisconsin, δὲν τὴν εἶχε ἐπα-
ναφέρει στὸ προσκήνιο 40 χρόνια ἀργότερα. ὉΡowellσκέφτηκε πὼς μιὰ ἐκτεταμένη ἔρευ-
να καὶ ἀνάλυση τῶν ἐπιγραφικῶν ἀποδεικτικῶν στοιχείων τῆς πρώιμης ἑλληνικῆς «μόρ-
φωσης», τὰ ὁποῖα εἶχε ἀνασύρει ἡ ἀρχαιολογικὴ σκαπάνη ἀπὸ τὸ 1949 καὶ ἔπειτα, θὰ
ὡδηγοῦσε ἐνδεχομένως στὴν εὐρύτερη κατανόηση τοῦ κοινωνικοῦ περιβάλλοντος, τὸ
ὁποῖο εἶχε ἀρχικὰ εὐνοήσει τὴν ἑλληνικὴ ἀλφαβητικὴ γραφή. Ἐὰν τὰ ἀποδεικτικὰ στοι-
χεῖα φανέρωναν πὼς ἡ γραφὴ χρησιμοποιήθηκε ἀπὸ γραφειοκάτες γιὰ γραφειοκρατι-
κοὺς σκοπούς, τότε τὸ εὔλογο συμπέρασμα θὰ ἦταν ὅτι ἡ γραφὴ ἐφευρέθηκε γι’ αὐτὸν καὶ
μόνο τὸ λόγο. Ἐὰν ὅμως ἀπεδεικνύετο πὼς ἡ γραφὴ εἶχε χρησιμοποιηθῆ ἀπὸ ἄλλους το-
μεῖς τῆς κοινωνίας γιὰ διαφορετικοὺς λόγους, τότε ἡ εἰκασία τοῦ Wade-Geryθὰ ἔπρεπε
νὰ τεθῇ ὑπὸ σοβαρότερη ἐξέταση. Ἂς δοῦμε λοιπὸν ἐν συντομίᾳ μερικὲς ἀπὸ τὶς ἐπι-
γραφὲς ποὺ ἐξέτασε ὁ Barry Ρowellκαὶ σὲ τί εἴδους συμπεράσματα καταλήγει.
ΜΑΚΡΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ 8ΟΥ ΚΑΙ 7ΟΥ ΑΙΩΝΑ ¶.Χ.
Ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ Διπύλου
Ἡ
διασημότερη ἀπ’ ὅλες τὶς πρώιμες ἑλληνικὲς ἐπιγραφὲς καὶ μέχρι σήμερα ἡ πα-
λαιότερη, ἡ ὁποία μετρᾶ περισσότερο ἀπὸ λίγα γράμματα, εἶναι ἕνα ἑξάμετρο μὲ
τὴν προσθήκη 11 συμπληρωματικῶν συμβόλων, χαραγμένα παλινδρομικὰ κατὰ
μῆκος ἑνὸς ἀττικοῦ γεωμετρικοῦ κανατιοῦ. Αὐτὸ τὸ λατρευτικὸ δοχεῖο ἀνακα-
λύφθηκε τὸ 1871 σὲ μιὰ παράνομη ἀνασκαφή, βορειοανατολικὰ τῆς θύρας τοῦ Διπύλου
καὶ εἰκάζεται πὼς προέρχεται ἀπὸ ἕνα τάφο, ὅπου ἦταν θαμμένο ὡς προσωπικὸ ἀντικεί-
μενο. Χρονολογικὰ τοποθετεῖται μεταξὺ 740-30 π.X. Ἰδοῦ ἡ ἐπιγραφή: