Η ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ Ἐὰν ἀποφασίσωμε χωρὶς ἀναστολὲς νὰ ἐμβαθύνωμε ἐλεύθερα στὴν γενικὰ ἀποδεικνυόμενη ἀπὸ τὴν Ἱστορία διαπίστωση, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανένας «θεὸς» ποὺ νὰ μὴν τὸν ἐδημιούργησαν οἱ ἄνθρωποι (ἀπορρίπτοντας τὴν ἐντελῶς ἀναπόδεικτη θεοκρα- τικὴ ἀντιστροφή, ὅτι δηλ. ὁ «θεὸς» ἐδημιούργησε τὸν ἄνθρωπο), τὸ ἀμέσως ἑπόμενο ἐρώτημα, ποὺ λογικὰ προκύπτει, εἶναι: •Γιατί ὁ ἄνθρωπος δημιουργεῖ θεούς; Στὸ ἐρώτημα αὐτό, πράγματι ἐλευθερωτικοῦ καὶ ἐξαληθευτικοῦ χα- ρακτῆρα, ἡ ὀρθὴ προσέγγιση προφανῶς εἶναι λογικὰ ὁ συνδυασμὸς τοῦ ὑποκειμενικοῦ ἐλατηρίου τοῦ δημιουργοῦ (= ἀνθρώπου) καὶ τοῦ ἀντικειμενικοῦ ρόλου ποὺ αὐτὸς ἀναθέτει στὸ δημιούργημά του (= τὸν θεό). Μία τέτοια προσέγγιση βρίσκει ἀρωγό, ὁδηγὸ καὶ σίγουρο δείκτη τῆς ὀρθῆς πορείας τῆς ἔρευνάς μας τὴν ἱστορία τῶν θεῶν, ὅπως ἀντι- κατοπτρίζεται στὴν ἱστορία τῶν θρησκειῶν. Καὶ ἡ ἱστορία αὐτὴ βοᾶ μο- νοσήμαντα:Δὲν ὑπάρχουν θρησκεῖες (ἄρα δὲν ὑπάρχουν θεοί), ποὺ νὰ μὴν ὀφείλουν καὶ τὴν γέννησή τους καὶ τὴν μεγάλη ἀντοχὴ καὶ διάρ- κεια τῆς ὑπάρξεώς τους στὸν Φόβο τοῦ Θανάτου. Καμμιὰ ἠθικὴ ἢ κοι- νωνικὴ συνταγὴ τῶν θρησκειῶν, καμμιὰ θεολογικὴ ἑρμηνεία τοῦ Σύ- μπαντος καὶ τῆς Ζωῆς καὶ καμμιὰ λατρευτικὴ «ἀττραξιὸν» οἱασδήπο- τε θρησκείας δὲν εἶναι ἀρκετές, γιὰ νὰ τῆς προσκομίσουν τόσο σταθε- ροὺς ὀπαδούς, ὅσο εἶναι ὁ ψυχολογικὸς τύπος τοῦ «πιστοῦ». Ὁ «πι- στὸς» παραδίδεται ἅπαξ καὶ διὰ παντὸς στὸν «θεὸ» μόνον, ὅταν αὐτὸς τοῦ μιλήσῃ καθησυχαστικὰ γιὰ τὸν θάνατο. Γιὰ τὸν ρόλο τοῦ θεοῦ στὴν λειτουργία τῆς κοινωνίας ἢ στὴν δημι- ουργία καὶ ἑρμηνεία τοῦ Σύμπαντος καὶ τῆς Ζωῆς, ἂν κάποτε ἦταν ὑπαρκτός, ἀποδεκτὸς καὶ πιστευτός, σήμερα, μποροῦμε νὰ ποῦμε, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀναξιόπιστος, μετὰ τὶς μεγάλες γνωστικὲς κατακτήσεις τοῦ ἀνθρώπου μέσῳ μὴ θεοκρατικῶν μεθόδων ἔρευνας (ἐπιστῆμες, φι- λοσοφία) στὸν τομέα τῆς Κοσμοβιοθεωρίας (πρβλ. τὴν θεοκρατικὴ χρο- νολόγηση τῆς «δημιουργίας» τοῦ Κόσμου καὶ τοῦ Ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν Γιαχβὲ πρὶν ἀπὸ 5.570 χρόνια, ἡ ὁποία μετὰ τὴν ἀνάπτυξη τῆς Γεωλο- γίας καὶ τῆς Παλαιοανθρωπολογίας εἶναι σήμερα καταγέλαστη) καὶ μετὰ τὴν ἀνάληψη τοῦ κοινωνικοῦ ρόλου ἀπὸ τὴν Πολιτική. Κάποιοι ὅμως ὑποστηρίζουν, ὅτι αὐτὸ ποὺ δὲν καλύπτεται ἀπὸ κάποια ἄλλη ἐκδήλωση ζωῆς παρὰ μόνο ἀπὸ τὴ θρησκευτικὴ εἶναι τὸ τυπικὸ τῶν θρησκειῶν, ἡ λατρεία, ἐξ οὗ καὶ ἡ βιωσιμότητα τῶν θεῶν. Ὅμως καὶ ἐδῶ θὰ μᾶς χρειαζόταν ὁ μεγάλος Ἡράκλειτος, ὁ ὁποῖος πρὶν ἀπὸ 2.500 χρόνια ξεκαθάρισε τὸ ζήτημα, διαβλέποντας μὲ τὸ μάτι - ξίφος ποὺ διέ- θετε, ὅτι καὶ ἡ λατρεία - ἑορτὴ - τελετουργία, ἂν καὶ φαίνεται ὅτι ἀνα-