ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
250ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2002
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Κύρια ονόματα που αποδίδουν γνωρίσματα καιιδιότητες των ονομαζομένων — ΓΕΩΡΓΑΝΑΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
Κείμενο φύλλου
Τὰ ὀνόματα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων
ἦταν περιγραφικὰ τῶν χαρακτήρων τους
ὉἈπολλόδωρος εἰς τὴν «Βιβλιοθήκην» του (Z´ 18, 19) λέγει, ὅτι
«Ὁ Ὀδυσσεὺς παρευρεθεὶς στὴν Κίρκην, ἀφοῦ τὸν προέπεμψεν
ἐκείνη, ἐξέπλευσε καὶ παρέπλεε τὴν νῆσο τῶν Σειρήνων.
Οἱ δὲ Σειρῆνες ἦσαν θυγατέρες τοῦ Ἀχελώου καὶ τῆς Μελπομένης,
μιᾶς ἐκ τῶν Μουσῶν κι ἔφεραν τὰ ὀνόματα Πεισινόη, Ἀγλαόπη
καὶ Θελξιέπεια. Ἐξ αὐτῶν ἡ μὲν ἔπαιζε κιθάρα, ἡ δὲ τραγουδοῦσε,
ἡ δὲ ἔπαιζεν αὐλὸν καὶ διὰ τούτων ἔπειθον νὰ καταμένουν οἱ παραπλέοντες...
διότι τοὺς ἐμάγευαν καὶ ὡδηγοῦντο στὸν ὄλεθρο».
Οἱ Σειρῆνες ἔφεραν βαθύτατα συμβολικὰ τὰ ἄνω ὀνόματα Ἀγλαόπη, Θελξιέπεια
καὶ Πεισινόη. Παραθέτω θαυμάσια παράστασι τοῦ πλοίου τοῦ Ὀδυσσέως
– μὲ τοὺς κωπηλάτες συντρόφους του καὶ τὸν οἰακοστρόφο, ποὺ καθώριζε τὸν
ρυθμὸ τῶν ἐρετῶν καὶ τὴν πορεία τοῦ σκάφους – ποὺ συμπληρώνει τοὺς Ὅμηρον
καὶ Ἀπολλόδωρον. Ὁ Ὀδυσσεὺς εἶναι δεμένος ἐπὶ τοῦ ἱστοῦ χειροπόδαρα,
παρακολουθώντας καὶ ἀκούοντας τὶς Σειρῆνες, ποὺ εἶχαν πρόσωπο ὡραίας γυναίκας
καὶ σῶμα ὄρνιθας, οἱ δύο ἑκατέρωθεν τοῦ πλοίου ἐπὶ βράχων καὶ ἡ τρίτη
ὑπεράνω αὐτοῦ.
Οἱ λέξεις ζωντανὰ μνημεῖα Πολιτισμοῦ
¶εποίθησί μου ὑπῆρξε παλαιόθεν, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Ἱστορία δὲν εἶχε διασωθῆ
διὰ συγγραμμάτων, ἀποσπασμάτων, ἐπιγραφῶν, μνημείων ἢ καταλοίπων
τούτων, ἔργων τέχνης, ἀγγείων, ὀστράκων, ταφικῶν εὑρημάτων,
βραχογραφημάτων, ἀρκοῦσε ἡ Ἑλληνικὴ μόνη Γλῶσσα τοῦ πλανήτου καὶ
τοῦ σύμπαντος (καὶ οἱ ποικίλλες διάλεκτοί της, ποὺ ἀνέπτυξαν οἱ λαοὶ καὶ φυλὲς
τῆς γῆς, παραφθείραντες τὶς λέξεις μας, ὥστε ἀπὸ νοηματικὲς νὰ καταστοῦν συμβατικὲς)
νὰ δώσῃ εἰκόνα τῆς Προϊστορίας καὶ τοῦ Πολιτισμοῦ. Αὐτὴ δίδεται διὰ
τῶν γλωσσικῶν μνημείων, ὅπως τὰ ἀνεῦρον εἰς ὅλα τὰ μήκη καὶ πλάτη τῆς γῆς
καὶ εἰς τοὺς ἀντίποδες τοῦ Εἰρηνικοῦ τὰ πειστικώτερα. Ἀνάλογα γράφει περὶ τῆς
γλώσσης ὡς ἀφανοῦς μνημείου ὁ ἀείμνηστος Ἠλίας Τσατσόμοιρος στὴν «Ἱστορία
Γενέσεως τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας» (ἐκδ. «Δαυλός», 1991): «τὰ πράγματα
ἔχουν ὀνόματα σύμφωνα μὲ τὴ φύση τους, καὶ δὲν εἶναι πάντα ὁ καθεὶς δημιουργὸς
ὀνομάτων, ἀλλὰ μόνον ἐκεῖνος ποὺ ἀποβλέπει νὰ θέτῃ γιὰ κάθε πράγμα
τὸ φυσικό του ὄνομα καὶ δύναται νὰ ἀποτυπώνῃ τὴν μορφὴ αὐτοῦ καὶ στὰ γράμματα
καὶ στὶς συλλαβές».
Τὰ ὀνόματα τῶν Ἑλλήνων ἔχουν βαθιὰ σημασία καὶ ἐπιδροῦν ἐπὶ τοῦ φέροντος