ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
252ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2002
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Θεοκρατία και στην Ελλάδα; — ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΘΕΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ:
οχἢ σοφίας ἡ ἐπίσκεψη - ἀνάλυση ὅ ὅρων καὶ ὀνομάτων. Ας ὁρίσουμε καὶ ἂς προσ-
᾽ διορίσουμε μέσα ἀπὸ τὰ λεξικὰ. τοὺς ἱστορικοθρησκειολογικοὺς ὅρους «Παποκαι-
σαρισµός», «Θεοκρατία» καὶ τὸ γέννημα τοῦ πρώτου, τὸν «Παπο-καίσαρα» (κάτι
σὰν τὸν Χομεϊνὶ π.χ. στοὺς νεώτερους χρόνους).
Ὁ «Παποκαισαρισμὸς « ἀποτελεῖ τὸ διαχρονικὀ καὶ ἐκφυλιστικὸ φαινόμενο τῆς πολιτεί-
ας, ὅταν ὁ ἀνώτατος ἢ οἱ ἀνώτεροι θρησκευτικοὶ ταγοὶ ἐγκαταλείπουν τὴν πνευματικο-
θρησκευτικὴ διακονία καὶ ἐμπλέκονται στὴν κοσμικὴ καὶ πολιτικὴ διαμάχη, μὲ ἀντικει-
μενικὸ σκοπὸ νὰ διευρύνουν τὰ ὅρια τῆς θρησκευτικῆς ἐξουσίας τους, ὥστε νὰ ἀσκοῦν δι-
πολικὴ θρησκειοπολιτικὴ ἐξουσία».
Ὁ δεύτερος ὅρος «Θεοκρατία» ἀποτελεῖ τὸ ἀνώμαλο Φαινόμενο τῆς ἐνσωμάτωσης τῆς
πολιτειακῆς. ἐξουσίας στὴ θρησκευτιχή. Σ᾽ αὐτὴ τὴν περίπτωση «ἡ κοινωνικὴ καὶ ὶ πολιτικὴ
ζωὴ ρυθμίζονται ὅ ὄχι ἀπὸ πολιτειακὰ Συντάγματα καὶ πολιειακοὺς νόμους ἀλλ’ ἀπὸ ἱερὲς
δίόλους καὶ ἱεροὺς κανόνες» π.χ. Παλαιὰ Διαθήκη, Τορὰ καὶ Μωσαϊκὸς νόμος στὸ Ἰσραὴλ
ἄλλοτε καὶ τώρα ἢ Κοράνι σὲ μιὰ σειρὰ Ἰσλαμικῶν - θεοκρατικῶν χρατῶν ἀπὸ τὴ Λιδύη
µέχρι τὸ Ἰράν.
«Παποκαίσαρας» τέλος εἶναι ὁ θρησκευτικὸς ἡγέτης, ὁ ὁποῖος «διέρρηξε τοὺς Συνταγ-
ματικοὺς φραγμούς, ποὺ διακρίνουν τὴν Εκκλησία ἀπὸ τὴν Πολιτεία καὶ πολιτικοποίη-
σετὴν ἐκκλησιαστικὴ διοίκηση».
..
τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν περίοδο αὐτὴ ἔχουμε τὴν περίπτωση τοῦ μητροπολίτη ᾿Αλέ-
Ἑανδρουπόλεως κ. Ανθιμου. Στὴν Τακτικὴ Σύνοδο τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς
Ἑλλάδος, σύµφωνα μὲ καταγγελτικὸ ἄρθρο τοῦ διευθυντῆ τῆς «Ἐλευθεροτυπίας»,
(Πέμπτη. 10-10-02): «Εὐθεῖα ἀνάμειξη τῆς᾽ Εκκλησίας στὴν πολιτικὴ ζωὴ εἰσηγήθη-
κε ὁ Μητροπολίτης Αλεξανδοουπόλεως κ. "Άνθιμος στὴ χθεσινὴ συνεδρίαση τῆς 'Ἱεθαρ-
χίας. Ἢ πρότασή του, ὅπως ἀναφέρεται στὸ δελτίο Τύπου τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ἔτυχε τῆς.
εὐφήμου μνείας τοῦ Προέδρου τῆς΄ Ἱεραρχίας κ. Χριστοδούλου».
Ὁ ᾿μακαριστὸς ᾿Αρχιεπίσχοπος Σεραφεὶμ ἔλεγε; καὶ τὸν ἀκούγαμες σεδαστικὰ εἰς ἐπήχο-
ον πάντων: «Α κοῦστε ὅλοι: γιὰ ἐμᾶς τοὺς οασοφόρους ἡ πολιτικὴ εἶναι σὰν τὸ κάρδουνο.
“Ὅταν τὸ πιάνης ἀναμμένο καίγεσαι κι ὅταν σδησμένο μουξουρώνεσαι». Ὃ ἐστὶ µεθερµη-
νευόμενο θεολογικά: «Τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ θεοῦ τῷ θεῷ»" γιατὶ ἡ ἀνά-
µειξη τῆς θρησκευτικῆς καὶ τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας μόνο δεινὰ ἐπέφερε π.χ. τὸ «Ανάθε-
μα Βενιζέλου» (1916) καὶ τὴν «ὀργὴν τοῦ θείου ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀνομίας», θὰ προσθέ-
ταµε στὰ λαϊκὰ ἀλλὰ ρεαλιστικὰ σεραφειμικὰ λόγια.
Τώρα ἀπὸ χαθαρὰ ἐχχλησιολογιχῆς πλευρᾶς, ὦ ὡς ἔχοντες ἀσχοληθῆ καὶ ἐκδώσει συγ-
Υραφιχὸ ἔί ἔργο μὲ τὸν τίτλο «Ἡ ἀναγκαιότης χωρισμοῦ Ἐκκλησίας καὶ Κράτους», ἔχουμε
κι ἕνα ἄλλο σημεῖο νὰ σχολιάσουµε.΄ Ὅλοι οἱ σύγχρονοι θεολόγοι, ὅταν ἀναφέρωνται στὴν
περὶ Ἐκκλησίας θεωρία, τὴν. ἀποχαλοῦν «σῶμα πιστῶν». Ἔχουμε στὰ χέρια μας ἐπίσημο
κείμενο - ἐγκύκλιο ἐπιστολή, ἡ ὁποία ἀπεστάλη σ᾽ ὅλους τοὺς ἱερεῖς τοὺς ὑπηρετοῦντας στὴ
δικαιοδοσία τῆς ᾿Αρχιεπισχοπῆς ᾿Αθηνῶν τοῦ μεγάλου τότε πρωτοσύγχελλου ἀρχιμαν-
δρίτου Δημητρίου Μπεχιάρη, νῦν Μητροπολίτη Γουμενίσσης στὸ Κιλκίς, ὁ ὁποῖος «κατ᾽
ἐντολὴν» τοῦ τότε Αρχιεπισκόπου ᾿Αθηνῶν κ. Σεραφεὶμ θεολογικώτατα ἀναφέρει (στὶς 21-
01:65) στὸν πρόλογο τοῦ πολυκυκλοφορούμενου ἔργου µας «Οἱ Πέντε Μεγάλες Θρησκεῖες"
Ὑπὲρ καὶ Κατὰ» (ἐκδ. Πατάκη): «Όταν ὁμιλοῦμε περὶ ᾿Ορθοδοξίας, δὲν ἐννοοῦμε ἕνα
θρησχευτικὸ καταπιεστικὀ σύστημα, ἀλλὰ ἕνα σῶμα Χριστοῦ καὶ Πιστῶν». Αὐτὴ εἶναι ἡ
ὀρθόδοξη θέση. Τώρα πῶς φθάσαµε στὸν παποκαισαρικὸ παρασκευαϊδισμό, ἂς ἐρωτηθῇ
ἡ τρόικα τῶν κ.κ. Χριστοδούλου, ᾿Ανθίμου καὶ Μεταλληνοῦ.
Δρ Γεώργιος Μουστάκης
Θεολόγος, κοινωνιολόγος