ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΕΩΣ ΤΟΝ ΧΑΙΖΕΝΜΠΕΡΓΚ Οἱ νομιμόφρονες καὶ οἰ«άντάρτες» τῆς Ἐπιστήμης Ἡ προσφορὰ τῶν Φυσικῶν Ἐπιστημῶν στὴ Φιλοσοφία εἶναι ἀσφαλῶς ἀξιό- λογη. Ἡ προσφορὰ ὅμως τῆς Θεολογίας στὶς Φυσικὲς Ἐπιστῆμες ὑπῆρξε κατὰ καιροὺς ὑπερθολικὰ καταστρεπτική. ᾿Αδιάψευστη μαρτυρία εἶναι τὸ κάψιμο ἐθνικῶν ᾿διόλιοθηκῶν μὲ ἀνεκτίμητους πνευματικοὺς θησαυροὺς τῆς ἀρχαιότητος καὶ ἡ ἀποστολὴ στὴν πυρὰ διακεκριμένων ἐ ἐπιστημόνων κατὰ τὸν Μεσαίωνα μὲ τὴν κατηγορία τῆς μαγείας, γιὰ τὴν ἐξάλειψη ἀντιπαραθέ- σεων στὰ ἐπικρατοῦντα ἰδεολογικὰ ρεύματα. Τὸ ὄνομα τοῦ Γαλιλαίου καὶ τῆς Ἱερᾶς Ἐξετάσεως εἶναι ἐπιπλέον ἀποδείξεις. Ὅλες οἱ ἡγεσίες τῶν λαϊκῶν μαζῶν στὶς ἀνθρώπινες κοινωνίες δημιουργοῦσαν ἰσχυρὰ κα- τεστηµένα, ποὺ ἡ σταθεροποίησή των ἀπαιτοῦσε καὶ τὴν ὕπαρξη κάποιου Φιλοσοφικοῦ θεµε- λίου. Μέσα ὅμως ἀπὸ τὴν ἐπιστημονικὴ ἀνάπτυξη, ἀναδεύονταν νέες ἰδέες, ποὺ προκαλοῦσαν δυσάρεστες πολλὲς φορὲς ἀναταράξεις στὶς σταθερὲς θέσεις τῶν κατεστηµένων μὲ κίνδυνο ἀκόμα καὶ τὴν ἀνατροπή τους, Είναι ἑπόμενο, ἡ προτίµηση στὴν ἀναζήτηση τῶν ἀπαραιτήτων ἰδεολογικῶν θεμελίων ἀπὸ τοὺς θεωρητικοὺς τῶν ἡγεσιῶν νὰ κατευθύνεται πρὸς ὁποιανδήποτε θρησκευτικἡ δάση, ἀρχεῖ ἡ κοσμοθεωρία της νὰ μὴν κυοφορῇ τὸ σπόρο τῆς ἐπαναστατικῆς ἀλλαγῆς. ᾿Απὸ τὸν Αριστοτέλη ἕως τὸν Χάιζενμπεργκ ε ἐπιλογὴ τοῦ τίτλου τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ δὲν εἶναι τυχαία, Χρονικὰ ἀνάμεσα στὸ διάστη- μα αὐτὸ ἐπεκράτησαν ἐπιστημονικὲς ἀπόψεις μὲ ὑψηλὴ συχνότητα συγκρούσεων τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν μὲ τὴ Θεολογία καὶ ἄλλα ἰδεολογικὰ ρεύματα. Ανάμεσα στὸν ᾿Αρι- στοτέλη καὶ τὸν Χάιζενμπεργκ ὁ Γαλιλαῖος ἐμφανίζεται σὰν «ὁ ἀπὸ μηχανῆς θεός». Ὃ Γαλιλαῖος μὲ τὴ δική του νοοτροπία θεωρήσεως τοῦ κόσμον, ἠθελη μένα ἢ ὄχι, ἐλαχιστοποίη- σε τὴν ἐπίδραση τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν στὰ φιλοσοφικά καὶ τὶς θρησκεῖες. Δημιούργησε µία ἀνεξάρτητη καὶ αὐτοδύναμη ἐπιστήμη, τὴν ἐπιστήμη τῆς «Φυσικομαθηµατικῆς Πειραμα- τικῆς», ἔχοντας σὰν πρωτοπόρο τὸν Αρχιμήδη. Τὸ θρησκευτικὀ κατεστημένο τότε ἐνθαρρύν- θηχε καὶ ἔδωσε ἀρχετὲς ἐλευθερίες στὴν ἐπιστημονικὴ ἔρευνα τῆς φύσεως. Τὸ τηλεσκόπιο τοῦ Γαλιλαίου καὶ πολλὲς ἄλλες διαπιστώσεις στὸν οὐρανό δὲν ἐμπόδιζαν τὴν συνύπαρξή τους μὲ τὴ Θεολογία. Τὸ εἰρηνικὸ ὅμως αὐτὸ διάλειμμα δὲν κράτησε γιὰ πολύ. Ἢ συσσώρευση γνώσεων ἀπὸ τὴν παρατήρηση τοῦ οὐρανοῦ, ἀπὸ ὀνόματα διακεκριμένων ἀστρονόμων ποὺ ἔμειναν σταθμοὶ στὴν ἱστορία τῆς ἐπιστήμης τῆς φύσεως, ἔφερε μαζί της τὴ μορφὴ τοῦ Νεύτωνος. Ἡ ἰδεολο- γικὴ γέφυρα μεταξὺ Γαλιλαίου καὶ Νεύτωνος θὰ μποροῦσε νὰ ἐπεκταθῇ μέχρι καὶ τὸν ᾿Αοι- στοτέλη. Σ᾽ αὐτὲς τὶς δασικὰ μεγάλες ἀποστάσεις τῶν τριῶν σταθμῶν τῆς γνώσεως τοῦ φυσι- χοῦ χόσμου, ὑπάρχει μόνον ἕνα κοινὸ χαρακτηριστικό; Δὲν περιέχουν ὅπως ἐμφανίστηχαν τὸ φυτώριο ἐπαναστατιχῶν ἰδεολογικῶν ἀνατροπῶν γιὰ διαφορετικοὺς λόγους ἡ κάθε μία. Αὐτὸ ἐξυπηρετεῖ τὰ κατεστημένα τῶν κοινωνικῶν ἡγεσιῶν καὶ ὁδηγεῖ στὴ μαχροζωία τοῦ ἀριστο- τελισμοῦ µέχρι καὶ τὸν Νεύτωνα. Ἡ γέφυρα αὐτὴ θὰ μποροῦσε νὰ ἐπεχταθῇ μέχρι τὸ Θαλῆ καὶ τὸ Δημόκριτο, χαραχτηριστικοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ καθαροῦ φυσικοῦ φιλοσόφου καὶ τοῦ ἀπομονωτισμοῦ ἀπὸ ἀνθρωποχεντρικὲς θεωρίες. Ὑψωνόταν ὅμως ἕνα φράγμα μεταξὺ προ-σω-