Οἱ ἀντιφάσεις τοῦ Γερμανοῦ στὸ ζήτημα τῶν ρόλων «ὑποκειμένου» καὶ «ἀντικειμένου» Καθοριστικὴ ὡστόσο ἐπίδραση στὴ διαμόρφωση καὶ ἐξέλιξη τῶν σχετικῶν πρὸς τὴ δομὴ τῆς ἀνθρώπινης νόησης θεωριῶν ἄσκη- σε ὁ Ἀριστοτέλης (384-323 π.X.), ὁ ὁποῖος πρῶτος διατύπωσε συστηματοποιημένα τὶς σταθερὲς ἀρχές, ποὺ ὀργανώνουν τὴ δια- δικασία τῆς νόησης. Τὶς ἀρχὲς αὐτὲς τὶς πραγματεύτηκε καὶ τὶς κωδι- κοποίησε κάτω ἀπὸ τὸ ὄνομα «κατηγορίες».Χρειάστηκε νὰ μεσολα- βήσῃ ἕνα διάστημα δύο χιλιάδων χρόνων, μέχρις ὅτου διατυπωθοῦν καινούργιες θεωρίες πάνω στὴν ἔννοια καὶ τὰ εἴδη τῶν «κατηγοριῶν». Μὲ τὸ ζήτημα τῶν κατηγοριῶν ἀσχολήθηκαν ἀρκετοὶ νεώτεροι καὶ σύγχρονοι Εὐρωπαῖοι φιλόσοφοι. Νέα ὡστόσο ἐποχὴ στὴν ἀνάλυση τῶν κατηγοριῶν ἄνοι- ξε ὁ θεωρούμενος ὡς μέγιστος Εὐρωπαῖος φιλόσοφος Γερμανὸς Ἐμμανουὴλ Κὰντ (1724-1804), ὁ ὁποῖος διεῖδε στὶς κατηγορίες τὶς a prioriἐκεῖνες μορφὲς τοῦ λό- γου, ποὺ χαρακτηρίζουν ὄχι τὸν καθεαυτὸ κόσμο ἀλλὰ τὸ γιγνῶσκον ὑποκείμε- νο καθὼς καὶ τὴ δομὴ τῆς νόησής του. Ἐνδεικτικὰ ἀποκαλεῖ τὶς κατηγορίες ὡς «ἀληθινὲς πρωτογενεῖς ἔννοιες τοῦ καθαροῦ νοῦ»1,ἐνῷ στὸν Ἀριστοτέλη νο- οῦνται ὡς ὁ λογικομεταφυσικὸς ὅρος ποὺ δηλώνει τοὺς συγκεκριμένους τρόπους ὕπαρξης τῶν αἰσθητῶν καὶ τὶς προϋποθέσεις ὑπὸ τὶς ὁποῖες εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματιστοῦν ἔννοιες καὶ νὰ ἐκφραστοῦν λογικὲς κρίσεις2. Οἱ «Κατηγορίες» στὸν Ἀριστοτέλη Ἡἀριστοτελικὴ Λογικὴ ἐξετάζει τὴν ἰσχὺ ἢ μὴ τῶν ὁρισμῶν τῆς διανόησής μας. Ἡ διαδικασία τῆς σύνδεσης τῶν ἰδεῶν μεταξύ τους κατὰ λογικὸ τρόπο καὶ ἡ ἀκολουθία τους ὀνομάζεται «συλλογισμὸς»καὶ εἶναι κα- θαρὰ ἀριστοτελικὸ ἐπίτευγμα. Ἡ ἔρευνα τῶν λογικῶν ὅρων ἀπαντᾶται στὸ ὁμώνυμο ἔργο του «Κατηγορίαι»3, ἐνῷ ἀρκετὲς σχετικὲς ἀναφορὲς βρίθουν καὶ σὲ ἄλλα ἔργα του («Μετὰ τὰ Φυσικά»,βιβλίο Δ´). Ὁ Ἀριστοτέλης διαιρεῖ τὸ ἐπιστητὸ σὲ δέκα ὁμάδες, ποὺ ἀποστολή τους εἶναι νὰ μᾶς προμηθεύσουν μὲ τὸ ἀναγκαῖο ἐκεῖνο ὑλικό, χάρη στὸ ὁποῖο θὰ οἰκοδομηθῇ ἡ διανόησή μας καὶ θὰ μᾶς καταστήσῃ φιλοσοφικὰ ὑπόλογους καὶ ὑπεύθυνους.