ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ξς´. Θεόκριτος «Ἄλλος ὁ Χῖος· ἐγὼ δὲ Θεόκριτος, ὃς τάδ’ ἔγραφα, Εἷς ἀπὸ τῶν πολλῶν εἰμὶ Συρακόσιος, Υἱὸς Πραξαγόραο Περικλειτῆς τε Φιλίννης, Μοῦσαν δ’ ὀθνείην οὔποτ’ ἐφελκυσάμην». Τὸ παραπάνω ἐπίγραμμα, ποὺ εἶναι ἔργο κάποιου γραμματικοῦ τῆς Ἀλεξανδρείας, φέρει τὸν ποιητὴ ὡς Συρακούσιο, τέκνο ὡστόσο τοῦ Πραξαγόρα, ποὺ ἦταν διάσημος Κῷος ἰατρὸς ἀλλὰ καὶ συγγραφέας, τὰ συγγράμματα τοῦ ὁποίου μνημονεύει καὶ ὁ Γαληνός. Τέκνο πλουσίας οἰκογενείας, ἔτυχε ἐξαιρετικῆς μορφώσεως, τὴν ὁποία συνεπλήρωσε παρὰ τὸν Φιλητᾶ, τὸν ξακουσμένο ποιητὴ τῆς Κῶ, ποὺ εἶχε μαθητὲς καὶ τοὺς Ἑρμησιάνακτα τὸν Κολοφώνιο, Φανοκλῆ, Ἀλέξανδρο τὸν Αἰτωλό, Ἀσκληπιάδη τὸν Σάμιο, Ἄρατο (τὸν ποιητὴ τῶν «Φαινομένων») καὶ Νικία. Τὸν Φιλητᾶ τὸν μνημονεύει ὁ Θεόκριτος στὸ VII εἰδύλλιό του, ὅπου λέγει: «Οὔτε τὸν ἐσθλὸν/Σικελίδαν νίκημι τὸν ἐκ Σάμω οὔτε Φιλητᾶν»(στ. 39-40). Ἔζησε ἕνα μεγάλο διάστημα στὶς Συρακοῦσες, προσπαθώντας ν’ ἀποσπάσῃ τὴν εὔνοια τοῦ Ἱέρωνος, κι ὅταν ἀπογοητεύθηκε, ἔφυγε στὴν Ἀλεξάνδρεια παρὰ τὸν Πτολεμαῖον τὸν Φιλάδελφο, ὁ ὁποῖος τὸν ἐξετίμησε ἀναλόγως, ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸ «Ἐγκώμιον εἰς Πτολεμαῖον»(XVII εἰδύλλιο), ὅπου ὁ ποιητὴς ἐξυμνεῖ τὴν γενναιοδωρία, τὴν ἀφθονία τῶν ἀγαθῶν καὶ τὴν μεγαλοπρέπεια τοῦ προστάτη του βασιλέως. Ὁ Θεόκριτος εἶναι μεγαλοφυὴς ποιητής, ποὺ ἔγραψε ἐγκώμια ἀλλὰ καὶ «προιτίδας, ἐλπίδας, ὕμνους, ἡρωίνας, ἐπικήδεια, μέλη, ἐλεγείας, ἰάμβους καὶ ἐπιγράμματα», ὅπως λέγει ὁ Σουίδας. Γνωστὸς ὡστόσο κατέστη ἀπὸ τὰ «Βουκολικὰ Εἰδύλλιά»του ,ἕνα νέο ποιητικὸ εἶδος τοῦ ὁποίου οἱ ρίζες ἀνάγονται στὴν Σπάρτη καὶ τὴν δωρικὴ Σικελία, ὅπου κατὰ τὶς ἑορτὲς τῆς Ἀρτέμιδος μεταξὺ τῶν πολλῶν ἀγωνισμάτων ἦταν καθιερωμένος καὶ ὁ «ποιητικὸς ἀγὼν»ποὺ διεξήγετο μεταξὺ τῶν βουκόλων, οἱ ὁποῖοι τραγουδοῦσαν τὰ μυθεύματα καὶ τὰ ἀπεικάσματά τους ὅπως γιὰ παράδειγμα τὸ κάλλος, τὸν ἔρωτα καὶ τὸ δύστηνο τέλος τοῦ Δάφνιδος ἢ τοῦ Διόδου, ποὺ δὲν ἄφησαν ἀδιάφορους τὸν Στησίχορο καὶ τὸν Ἐπίχαρμο. Ἐκ τῶν εἰδῶν αὐτῶν τῆς ποιήσεως ὁ Θεόκριτος πρῶτος ἐμόρφωσε τὴν «Βουκολικὴν ποίηση»,τῆς ὁποίας θεωρεῖται πατὴρ καὶ γεννήτωρ. Ὁ ποιητὴς διέθετε ἐξαίρετο δραματικὸ ταλέντο, θαυμάσια παρατηρητικότητα, μοναδικὴ χάρη καὶ βαθύτατη καλλιτεχνικὴ συνείδηση. Τὸ ποιητικὸ αἴσθημά του, ποὺ πειθαρχοῦσε ἀπόλυτα σὲ μιὰ κλασικὴ ἀντίληψη περὶ τέχνης, τὰ δουλεμένα αἰσθήματά του καὶ τὸ ἄριστο μέτρο ἔκφρασης καὶ ἐξωτερίκευσης ἰδεῶν καὶ νοημάτων κατατάσσουν τὸν Θεόκριτο μεταξὺ τῶν κλασικῶν ποιητῶν. Δὲν ὑπάρχει τίποτα περιττὸ ἢ ἄκαιρο στὴν ποίησή του, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται μὲ μιὰ ἀκαταμάχητη δύναμη ἐξιδανικευμένης πραγματικότητος. M’ ἀπαράμιλλο τρόπο ἐκφράζει τὰ αἰσθήματά του· μὲ θαυμάσια τέχνη διαγράφει τοὺς χαρακτῆρες του· μὲ εἰλικρίνεια ἀπεικονίζει τὴν φύση... Εἶναι τὰ προτερήματα τοῦ Θεοκρίτου, χάριν τῶν ὁποίων διαβάστηκε καὶ διαβάζεται ὅσο κανεὶς ἄλλος ἀπὸ τοὺς συγχρόνους του. Στὰ χρόνια τοῦ ποιητοῦ (300-250 π.X.) ἡ τραγῳδία, ἡ παλαιὰ κωμῳδία καὶ οἱ ὑψηλοὶ λυρικοὶ ὕμνοι περιπίπτουν σὲ μαρασμό, μαζὶ μὲ τὶς παλιὲς θρησκεῖες, τὰ παλιὰ πολιτεύματα καὶ τὰ παλιὰ ἰδανικά. Τώρα διαμορφώνονται νέοι τρόπο ζωῆς, νέες ἀντιλήψεις καὶ νέες συνήθειες. Οἱ ποιητές, ποὺ παλαιότερα ὤφειλαν νὰ ἐκφράζουν τὶς σκέψεις καὶ τὰ συναισθήματα τοῦ συνόλου· ποὺ ἔτεμναν μὲ τὴν σπάθη τοῦ λόγου τὸ χάος καὶ ἄνοιγαν νέους δρό-