ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ξς´. Θεόκριτος «Ἄλλος ὁ Χῖος· ἐγὼ δὲ Θεόκριτος, ὃς τάδ’ ἔγραφα, Εἷς ἀπὸ τῶν πολλῶν εἰμὶ Συρακόσιος, Υἱὸς Πραξαγόραο Περικλειτῆς τε Φιλίννης, Μοῦσαν δ’ ὀθνείην οὔποτ’ ἐφελκυσάμην». Τὸ παραπάνω ἐπίγραμμα, ποὺ εἶναι ἔργο κάποιου γραμματικοῦ τῆς Ἀλεξανδρείας, φέ- ρει τὸν ποιητὴ ὡς Συρακούσιο, τέκνο ὡστόσο τοῦ Πραξαγόρα, ποὺ ἦταν διάσημος Κῷος ἰατρὸς ἀλλὰ καὶ συγγραφέας, τὰ συγγράμματα τοῦ ὁποίου μνημονεύει καὶ ὁ Γαληνός.Τέ- κνο πλουσίας οἰκογενείας, ἔτυχε ἐξαιρετικῆς μορφώσεως, τὴν ὁποία συνεπλήρωσε παρὰ τὸν Φιλητᾶ, τὸν ξακουσμένο ποιητὴ τῆς Κῶ, ποὺ εἶχε μαθητὲς καὶ τοὺς Ἑρμησιάνακτα τὸν Κολοφώνιο,Φανοκλῆ, Ἀλέξανδρο τὸν Αἰτωλό, Ἀσκληπιάδη τὸν Σάμιο, Ἄρατο (τὸν ποι- ητὴ τῶν «Φαινομένων») καὶ Νικία. Τὸν Φιλητᾶ τὸν μνημονεύει ὁ Θεόκριτος στὸ VΙΙεἰδύλ- λιό του, ὅπου λέγει: «Οὔτε τὸν ἐσθλὸν/Σικελίδαν νίκημι τὸν ἐκ Σάμω οὔτε Φιλητᾶν»(στ. 39-40). Ἔζησε ἕνα μεγάλο διάστημα στὶς Συρακοῦσες, προσπαθώντας ν’ ἀποσπάσῃ τὴν εὔνοια τοῦ Ἱέρωνος, κι ὅταν ἀπογοητεύθηκε, ἔφυγε στὴν Ἀλεξάνδρεια παρὰ τὸν Πτολε- μαῖον τὸν Φιλάδελφο, ὁ ὁποῖος τὸν ἐξετίμησε ἀναλόγως, ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸ «Ἐγκώμιον εἰς Πτολεμαῖον»(ΧVΙΙεἰδύλλιο), ὅπου ὁ ποιητὴς ἐξυμνεῖ τὴν γενναιοδωρία, τὴν ἀφθονία τῶν ἀγαθῶν καὶ τὴν μεγαλοπρέπεια τοῦ προστάτη του βασιλέως. ὉΘεόκριτος εἶναι μεγαλοφυὴς ποιητής, ποὺ ἔγραψε ἐγκώμια ἀλλὰ καὶ «προιτίδας, ἐλπί- δας, ὕμνους, ἡρωίνας, ἐπικήδεια, μέλη, ἐλεγείας, ἰάμβους καὶ ἐπιγράμματα», ὅπως λέγει ὁ Σουίδας. Γνωστὸς ὡστόσο κατέστη ἀπὸ τὰ «Βουκολικὰ Εἰδύλλιά»του ,ἕνα νέο ποιητικὸ εἶδος τοῦ ὁποίου οἱ ρίζες ἀνάγονται στὴνΣπάρτη καὶ τὴν δωρικὴΣικελία, ὅπου κατὰ τὶς ἑορτὲς τῆς Ἀρτέμιδος μεταξὺ τῶν πολλῶν ἀγωνισμάτων ἦταν καθιερωμένος καὶ ὁ «ποιη- τικὸς ἀγὼν»ποὺ διεξήγετο μεταξὺ τῶν βουκόλων, οἱ ὁποῖοι τραγουδοῦσαν τὰ μυθεύματα καὶ τὰ ἀπεικάσματά τους ὅπως γιὰ παράδειγμα τὸ κάλλος, τὸν ἔρωτα καὶ τὸ δύστηνο τέ- λος τοῦΔάφνιδος ἢ τοῦ Διόδου, ποὺ δὲν ἄφησαν ἀδιάφορους τὸν Στησίχορο καὶ τὸν Ἐπί- χαρμο. Ἐκ τῶν εἰδῶν αὐτῶν τῆς ποιήσεως ὁ Θεόκριτος πρῶτος ἐμόρφωσε τὴν«Βουκο- λικὴν ποίηση»,τῆς ὁποίας θεωρεῖται πατὴρ καὶ γεννήτωρ. Ὁ ποιητὴς διέθετε ἐξαίρετο δραματικὸ ταλέντο, θαυμάσια παρατηρητικότητα, μονα- δικὴ χάρη καὶ βαθύτατη καλλιτεχνικὴ συνείδηση. Τὸ ποιητικὸ αἴσθημά του, ποὺ πειθαρ- χοῦσε ἀπόλυτα σὲ μιὰ κλασικὴ ἀντίληψη περὶ τέχνης, τὰ δουλεμένα αἰσθήματά του καὶ τὸ ἄριστο μέτρο ἔκφρασης καὶ ἐξωτερίκευσης ἰδεῶν καὶ νοημάτων κατατάσσουν τὸνΘεόκρι- το μεταξὺ τῶν κλασικῶν ποιητῶν. Δὲν ὑπάρχει τίποτα περιττὸ ἢ ἄκαιρο στὴν ποίησή του, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται μὲ μιὰ ἀκαταμάχητη δύναμη ἐξιδανικευμένης πραγματικότητος. M’ ἀπαράμιλλο τρόπο ἐκφράζει τὰ αἰσθήματά του· μὲ θαυμάσια τέχνη διαγράφει τοὺς χαρα- κτῆρες του· μὲ εἰλικρίνεια ἀπεικονίζει τὴν φύση... Εἶναι τὰ προτερήματα τοῦ Θεοκρίτου, χάριν τῶν ὁποίων διαβάστηκε καὶ διαβάζεται ὅσο κανεὶς ἄλλος ἀπὸ τοὺς συγχρόνους του. Στὰ χρόνια τοῦ ποιητοῦ (300-250 π.X.) ἡ τραγῳδία, ἡ παλαιὰ κωμῳδία καὶ οἱ ὑψηλοὶ λυ- ρικοὶ ὕμνοι περιπίπτουν σὲ μαρασμό, μαζὶ μὲ τὶς παλιὲς θρησκεῖες, τὰ παλιὰ πολιτεύματα καὶ τὰ παλιὰ ἰδανικά. Τώρα διαμορφώνονται νέοι τρόπο ζωῆς, νέες ἀντιλήψεις καὶ νέες συ- νήθειες. Οἱ ποιητές, ποὺ παλαιότερα ὤφειλαν νὰ ἐκφράζουν τὶς σκέψεις καὶ τὰ συναισθή- ματα τοῦ συνόλου· ποὺ ἔτεμναν μὲ τὴν σπάθη τοῦ λόγου τὸ χάος καὶ ἄνοιγαν νέους δρό-