ΜΕΤΕΟΡΙΣΗΜ ο 1 ασικὸ πρόβλημα τῆς σκέψεως εἶναι 8; σχέση τοῦ δημιουργοῦ μὲ τὸ δημιούργημά του, ἡ ποιοτικὴ συνάρτηση τοῦ προσώπου μὲ τὸ ἔργο ποὺ παράγει. Πιὸ ἁπλᾶ, τὸ ζήτημα εἶναι κατὰ πόσον ἕνα ποιοτικὰ ὑποδεὲς πρόσωπο μπορεῖ νὰ παραγάγει ὑψηλὸ ἔργο, ὑλικὸ ἢ πνευματικό, ἢ, ἀντίθετα, κατὰ πόσον μιὰ προικισμένη προσωπικότητα μπορεῖ νὰ δημιουργῆ ἔργα ταπεινά. Μὲ διαφορετικὴ διατύπωση τοῦ ἴδιου πράγματος, τὸ θέμα ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ ἐντοπίζεται στὴ συμπύκνωση: οἱ πράξεις, καὶ τὰ προϊόντα τῶν πράξεων, μιᾶς προσωπικότητας φέρουν ἄμεσα καὶ ὑποχρεωτικὰ τὴ σφραγῖδα τῆς φύσεώς τῆς, τῆς ἰδιοσυστασίας τῆς, τῶν πνευματικῶν χαρακτηριστικῶν τῆς; παντήσεις ὑπάρχουν ἄφθονες στὴν ἱστορία τοῦ πνεύματος καὶ τῆς φιλοσοφικῆς σκέψεως γενικά, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πλευρᾶς ἐμπειρικῶν παρατηρητῶν τῆς ζωῆς καὶ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων. Καὶ οἱ πρῶτες καὶ οἱ δεύτερες χαρακτηρίζονται ἀπὸ μεγάλη διασταλτικότητα, ποὺ φθάνει στὴν πλήρη ἀντίφαση, σὲ βαθμὸ πού, ἄν κανεὶς θελήση νὰ στηριχθῆ στὰ ἤδη δεδομένα τῶν πολυπληθῶν μελετητῶν ἢ παρατηρητῶν, νὰ μπορῆ ἄνετα νὰ στοιχειοθετήση «πειστικὰ» ἀμφότερες τὶς ἐκ διαμέτρου ἀντίθετες ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου: (αὐ ̓Απὸ ἀθλίους μποροῦν νὰ δημιουργηθοῦν ἔργα ἄξια καὶ θαυμαστὰ καὶ ἀντιθέτως' ἤ (0) ἡ ποιότητα τοῦ δημιουργήματος ἀντικατοπτρίζει πιστὰ τὴν ποιότητα τοῦ δημιουργοῦ του. Ποιὰ ἀπὸ τὶς δύο ἀπόΨεις ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀλήθεια ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἂν ἀποκλείσουμε τὸν προδοτικὸ γιὰ τὴν πνευματικὴ εὐθύνη συμβιβασμὸ ὅτι καὶ οἱ δύο εἶναι ἀληθι- νὲς --- προδοτικό, ἐφ’ ὅσον Ἕν τὸ Ὃν καὶ πᾶς δυϊσμὸς ἐκπορεύεται ἐκ τοῦ πονηροῦ --, Νομίζω, ὅτι ἡ ἀντιφατικὴ συμπερασματολογία ποὺ ἀντιμετωπίζουμε ἐδῶ, ὀφείλεται στὰ διαφορετικὰ ἢ ἀκαθόριστα κριτήρια τῶν συμπεραινόντων: Ποιὰ ἔργα ἤ πράξεις εἶναι ὑψηλά, σπουδαῖα, ποιοτικά, Καὶ ποιὰ ταπεινά, ἀσήμαντα, ἀνάξια; Αὐτὸ εἶναι τὸ πραγματικὸ ζήτημα ̓ κι ἀπὸ μόνη τὴν ἀπάντηση σ ̓ αὐτὸ μποροῦμε νὰ φωτισθοῦμε. ὲν φιλοδοξῶ βέβαια, νὰ ἀπαντήσω Δ τελεσίδικα πάνω σ ̓ ἕνα πρόβλημα ποὺ παραμένει φαινομενικὰ ἄλυτο, παρὰ τὶς ἄπειρες προσπάθειες ποὺ κατέβαλε ἡ ἀνθρώπινη σκέψη σ ̓ ὅλη τὴν ἵστορία τοῦ πολιτισμοῦ --- καὶ μάλιστα μέσα στὰ πλαίσια ἑνὸς μικροῦ ἀρθριδίου: Κατ ̓ οὐσίαν, βρισκόμαστε ἑνώπιον αὐτοῦ τούτου τοῦ προβλήματος ἀλήθεια, στὸ σύνολό τῆς, καὶ αὐτῆς ταύτης τῆς ἀπορίας τοῦ ἀνθρώπου, ἀφ ̓ ὅτου ἄρχισε νὰ σκέπτεται, γιὰ τὸ δέον γενέσθαι. Καὶ οἱ χιλιάδες στοχαστὲς ἢ δρῶντες ἄνθρωποι σ ̓ ὅλες τὶς ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς ὅλων τῶν ἐποχῶν ἔδωσαν μὲ τὴ σκέψη τους ἤ τὴν δράση τους ἰσάριθμες ἀπαντήσεις ἡ «μοντέλα» τοῦ «ὀρθοῦ» ἤ «ἀληθινοῦ», χωρὶς ὅμως νὰ διαφωτίσουν, λόγω τῆς ἀντιφατικότητας, οὐδ ̓ ἐπ ̓ ἐλάχιστον τοὺς ὑπόλοιπους ἤ τὸ σύνολο τῆς ἀνθρωπότητας γιὰ τὸ πράγματι ὀρθὸ καὶ τὸ πράγματι ἀληθινό. ̓ ̓Απὸ ἄποψη ἐξαληθεύσεώς της ἡ ἀνθρώπινη ζωὴ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα --γιὰ νὰ μὴν εἶμαι κατηγορήματικός, καὶ τοῦτο γιὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσω τοὺς φρονοῦντες ὅτι κάθε νεώτερο εἶναι καλύτερο τοῦ παλαιότερου--- ὄχι μόνο δὲν προχωρεῖ ἔστω κι ἕνα βῆμα, ἀλλὰ ὀπισθοδρομεῖ ἀσταμάτητα προϊό-