ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
254ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2003
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Αστρονομική επιστήμη στην Ελλάδα το 20.000 π.Χ. — ΚΑΛΑΜΠΑΛΙΚΗΣ, ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ
- Προκατακλυσμιαία Αστρονομία — ΜΑΡΜΑΤΣΟΥΡΗΣ, ΛΕΥΤΕΡΗΣ
Κείμενο φύλλου
Μιὰ ἐκπληκτικὴ παρατήρηση τοῦ Ἡσιόδου
Ὁ Ἡσίοδος ἀναφέρει, ὅτι οἱ Πλειάδες ἀπεκρύπτοντο ἐπὶ 40 ἡμερονύκτια·
σήμερα στὸν οὐρανὸ τῶν Ἀθηνῶν ἀποκρύπτονται μόνο ἐπὶ
ὀκτὼ ἡμερονύκτια. Ἡ διαφορὰ ὀφείλεται στὴν μετάπτωση τοῦ ἄξονος
τῆς γῆς. Βάσει δεδομένων καὶ μιᾶς μεθόδου χρονολογήσεως, ποὺ
παραθέτομε λεπτομερῶς, ὑπελογίσαμε, ὅτι αὐτὸ ποὺ ἀναφέρει ὁ Ἡσίοδος συνέβαινε
στὸν ἑλληνικὸ οὐρανὸ πρὸ 22.100 ἐτῶν περίπου, ἐνῷ τὴν ἐποχὴ ποὺ
κατὰ τὸν Ἡρόδοτο ἔζησε ὁ ποιητής, οἱ Πλειάδες δὲν ἀπεκρύπτοντο στὴν χώρα
μας οὔτε μία νύκτα. Σὲ ξενικὴ ἀπόδοση τῶν «Ἔργων καὶ Ἡμερῶν» τοῦ
Ἡσιόδου (παρόμοια τῆς ὁποίας ὑπάρχει καὶ σὲ μεταγενέστερη ἑλληνικὴ ἔκδοση
τοῦ ποιήματος) ἔχει ἀλλοιωθῆ τὸ νόημα ἑνὸς ἀρχαίου στίχου σχετικοῦ μὲ
τὸ θέμα, μὲ ἀποτέλεσμα ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ μὴ φαίνεται ἡ ἐτυμολογικὴ προέλευση
μερικῶν νεοελληνικῶν λέξεων ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὴν πανάρχαια Ἑλληνικὴ
Γλῶσσα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ χάνωνται λεκτικὰ στοιχεῖα τοῦ ἐν λόγῳ στίχου, ποὺ
φανερώνουν τὶς ἀξιόλογες ἀστρονομικὲς γνώσεις, ποὺ ὑπῆρχαν στὸν κυρίως
➼
ἑλληνικὸ χῶρο κατ’ ἐκείνη τὴν πολὺ μακρινὴ χρονικὴ περίοδο.
ΠΡΟΚΑΤΑΚΛΥΣΜΙΑΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ
Ἀφορμὴ γιὰ νὰ γράψω τὸ παρὸν μοῦ ἔδωσε μιὰ περικοπὴ ἀπὸ τὸν «Κρατύλο»τοῦ
Πλάτωνος, ποὺ διάβασα στὸ τεῦχος 251 τοῦ «Δαυλοῦ»(σελ. 16263), ποὺ λέγει: «Αὐτοὶ
ποὺ πρῶτοι ὥρισαν τὰ ὀνόματα δὲν ἦταν κάποιοι τυχαῖοι, ἀλλὰ μελετητὲς τῶν οὐρανίων
σωμάτων καὶ ἀναλυτικοὶ» (Πλάτων, «Κρατύλος»401, β7).
Μὲ τὴ σκέψη στὴν περικοπὴ αὐτὴ προσπαθῶ μιὰ πρόχειρη προσέγγιση στὸ ἀστρονομικὸ
ἔργο τοῦ Θαλῆ τοῦ Μιλήσιου, τὸ ὁποῖο ἀνάγεται σὲ ἱστορικοὺς χρόνους καὶ
γιὰ τὸ ὁποῖο ἔχομε πληροφορίες ἀπὸ ἀρχαίους συγγραφεῖς. Ὁ Θαλῆς (635-545 π.X.)
στὸ ἀστρονομικό του ἔργο μεταξὺ ἄλλων:
Διετύπωσε τὴν ἄποψη πὼς τὰ ἄστρα ἔχουν τὰ ἴδια συστατικὰ μὲ τὴ γῆ: «...γε1.
ώδη μέν, ἔμπυρα δὲ ἄστρα...» (Ἀέτιος Δοξογράφος, 341,4).
Καθώρισε τὴν διάρκεια τοῦ ἔτους σὲ 365 ἡμέρες: «Τάς τε ὥρας τοῦ ἐνιαυτοῦ
2.
φασὶν αὐτὸν εὑρεῖν καὶ εἰς τριακοσίας ἑξήκοντα πέντε ἡμέρας διελεῖν» (Διογένης
Λαέρτιος, Βιβλίο 1,27,2).
Εἶπε πὼς οἱ 4 ἐποχὲς τοῦ ἔτους δὲν εἶναι ἰσόχρονοι καὶ καθώρισε τὴ χρονικὴ
3.
διάρκεια μεταξὺ τῶν ἡλιοστασίων: «Συνέγραψε περὶ τροπῆς καὶ ἰσημερίας...
(cid:2)